هادی صمدی در کانال تلگرامی خود نوشت: کل یک چیز بیش از جمع اجزای آن است! درباره این اصل، بسیار شنیدهایم؛ از روانشناسی گشتالت گرفته تا علومی که به نظریه پیچیدگی میپردازند. مثالی از میکروبیوم موجودات زنده که به تازگی در نشریه ساینس منتشر شده، شاهدی است بر صحت این اصل:
میکروبیوم دسته بزرگی از میکروارگانیسمهایی است که در بدن موجودات پرسلولی، مانند انسان، همزیستی دارند. پیشفرض رایج این است که مثلاً اگر سه میکروارگانیسم الف، ب، و ج همزمان در سطح پوست انسان زندگی میکنند، منطقاً باید دوبهدو باهم همزیستی داشته باشند، پس اگر الف و ب را همزمان در یک محیط، کشت دهیم، هر دو باید بتوانند در آن محیط رشد کنند و همچنین است در مورد ب و ج یا در مورد الف و ج.
اما این پیشفرض که بسیار منطقی به نظر میرسد، در پژوهشی که نتایج آن در نشریه ساینس منتشر شده ابطال شده است. گاه طبیعت تابع قواعد منطقی ما نیست. در این پژوهش، ۱۲میکروارگانیسمی که در چند موجود زنده همزیستی دارند، انتخاب شدند. طی این پژوهش مشخص شد هیچ جفتی از این ۱۲میکروارگانیسم در محیط کشت باهم رشد نمیکنند، در حالی که همه باهم در بدن موجودات دیگر زندگی میکنند! گویا، با وام گرفتن استعاره سعدی، وقتی فقط دو تای آنها باهم در محیط کشت باشند، به سان دو پادشاهی هستند که در یک اقلیم نمیگنجند! اما وقتی تنوع آنها زیاد میشود، همانند ده گدا در گلیمی میخسبند!
این آزمایش به بهترین وجه نشان میدهد چرا باید مبتنی بر شواهد سخن گفت و عمل کرد و شواهد تجربی را بر تبیینهای ماشینانگارانه و منطقی اولویت داد. گاه «منطق واقعی» حاکم بر جهان طبیعت پیچیدهتر از منطق ماست، اما تجربه البته به نحوی خطاپذیر، دریچهای رو به جهان را به روی ما میگشاید.
(این پژوهش مثال خوبی است برای نشان دادن اهمیت تنوعزیستی: اینکه چگونه زیست یک گونه به وجود تنوع در اکوسیستم وابسته است.)
