فصل جدید لیگ برتر فوتبال در شرایطی آغاز خواهد شد که امیدی به بالا رفتن سطح کیفی داوریها وجود ندارد. فصلی که گذشت پر بود از اشتباهات و سوتهایی که در نتیجه بازیها تأثیر گذاشتند و اعتراضات سریالی باشگاهها که البته ثمری جز حاشیهسازی نداشتند. حالا با همان وضعیت قبلی قرار است به استقبال فصل جدید برویم. وقتی رئیس کمیته داوران از تأثیرگذاری قضاوتهای اشتباه در ۳۰ بازی لیگ حرف میزند، لازم است با درس گرفتن از اشتباهات گذشته، عمق فاجعه بررسی و برای برونرفت از آن راهحلی اندیشیده شود.
داوری فوتبال کشورمان سالهاست در سراشیبی سقوط افتاده و عملاً هیچ اقدامی برای نجات انجام داده نشده است. در عوض اختلافات و درگیریهای مدیریتی کاری کرد که داوریها هر هفته بدتر از هفته قبل شود. متأسفانه فدراسیون فوتبال و کمیته داوران به جای آنکه به این واقعیت اذعان کنند و اشتباهات متعدد را بپذیرند، مقابل منتقدان موضع میگیرند و به معترضان فرصت اعتراض و جنجال بیشتر میدهند. اگر قرار باشد امسال نیز تغییری در کیفیت داوریها ایجاد نشود، بدون شک باید منتظر حواشی زیاد از همان هفته نخست بازیها باشیم. فرار از واقعیت و عدمپاسخگویی نتیجهای نخواهد داشت جز شدت گرفتن شیب سقوط آزاد داوری.
اشتباهات سریالی
چطور میتوان قضاوتهای تأثیرگذار را دید و هیچ واکنشی نشان نداد؟ این اشتباهات آنقدر واضح بوده است که هواداران به راحتی و حتی بدون داشتن تبحر و تخصص در این زمینه، میتوانند قضاوتهای تأثیرگذار را بشمارند. در فصل بیستودوم مسابقهای نبود که بدون حاشیه تمام شود. خطاهای هند واضح، ندادن کارت به بازیکنان خاطی و قضاوتهای شبههبرانگیز، بحران را به جایی رساند که هر هفته حداقل چند تیم علیه داوری بیانیه میدادند و از جهتدار بودن سوتها به نفع رقبا حرف میزدند. با این شیوه قطعاً نمیتوان حواشی را مدیریت کرد و جریمه و محرومیت نیز جواب نمیدهد چراکه بخش اعظم مشکلات از طرف داوران است و ابتدا باید چالشهای آنها را مدیریت کرد.
تعداد زیاد
افزایش بیرویه تعداد داوران و کمکداوران در لیگبرتر در فصل گذشته داد همه را درآورد. معلوم نبود کمیته داوران بر اساس چه مبنا و با تکیه بر چه دیدگاهی از ۱۰۰ داور و کمکداور در فصل گذشته استفاده کرد. همین مسئله باعث شد افرادی در زمین و در مسابقات حساس سوت و پرچم به دست بگیرند، اصلاً شایستگی لازم را نداشتند. بنا بر اذعان اغلب کارشناسان و پیشکسوتان داوری، علت افزایش بیرویه تعداد داوران لیگبرتری چیزی نیست جز تصمیمات پشتپرده هیئتهای استانها با مدیران فدراسیون. فدراسیون به رأی استانها نیاز دارد و فرصت دادن به داوران استانهای مختلف یکی از راههای جلبنظر رؤسای هیئتها بود.
نقش رئیس
در روزهایی که همه تیمها به جان هم افتاده بودند، هر باشگاهی سنگ خود را به سینه میزند، روزانه چند بیانیه تند منتشر میشد و همه علیه هم طرح شکایت میکردند، رئیس کمیته داوران نیز با دفاع از داوران لیگبرتری مربیان و باشگاهها را به فرافکنی متهم میکرد. هر چند فرار رو به جلو و بهانههای فوتبالیها را نیز نمیتوان نادیده گرفت، اما تعداد اشتباهات آنقدر زیاد بود که هیچ کس نمیتوانست آنها را کتمان کند، الا رئیس کمیته داوران! بسیاری از سوتهای زدهشده به قدری شبههبرانگیز بودند که اصلاً نیازی به بررسی فیلم صحنه بازی نبود. در کمال تعجب رئیس کمیته داوران به جز معدود دفعات، به جای اذعان به اشتباهات و تلاش برای کاهش آنها، مقابل تیمها میایستاد و با مصاحبههای تندوتیز جنجال را تشدید میکرد، در حالی که جامعه فوتبال و هواداران انتظار داشتند با پذیرش اشتباهات، داوران و کمکداوران پراشتباه جریمه و محروم شوند.
آموزش فراموششده
در آستانه شروع فصل جدید، داوران لیگبرتری در کلاس آموزشی سه روزه شرکت کردند، اما آیا این سه روز سطح دانش و آمادگی داوران ما را متحول خواهد کرد؟ از آنجا که سالهاست داوری فوتبال ایران رو به افول رفته و دیگر خبری از ستارههای ما در لیست الیت AFC نیست، قطعاً نباید منتظر شگفتی در فصل جدید باشیم. داوری که قرار است در لیگبرتر قضاوت کند، بدون شک با سه روز شرکت کردن در کلاس آموزشی به یک باره ارتقای سطح پیدا نخواهد کرد. در ضمن ابهامات زیادی هم در خصوص محتویات آموزشی این کلاسها، بهروزبودن و استاندارد بودن آنها وجود دارد. داوران باید همانند گذشته مدارج ترقی را پلهپله طی کنند، در کلاسهای آموزشی داخلی و خارجی حاضر شوند و با حضور در لیگهای پایین مسیرشان برای رسیدن به لیگبرتر را هموار سازند، نه اینکه یک یا چند داور به شکل ناگهانی و با توجه به زدوبندهای پشت پرده یک شبه لیگبرتری شوند.
شکایت باشگاهها
فصل گذشته اوج افول داوری به معرض نمایش گذاشته شد. با توجه به دلایلی که پیشتر ذکر شد، در بازیهای متعدد تصمیمات اشتباه بسیاری گرفته شد تا اعتراضات تیمها، مربیان و بازیکنان به اوج خود برسد. در دربی شماره ۱۰۰ سرمربی استقلال به سه صحنه اتفاق افتاده در زمین اعتراض داشت. در صورتی که اگر ادعاهای ساپینتو درست بوده باشد، تصمیمات پیام حیدری (داور بازی) قطعاً روی نتیجه دیدار (باخت استقلال) تأثیر داشته است. این تنها یک نمونه از این شکایتهاست. پرسپولیس، استقلال، سپاهان، تراکتور و حتی تیمهای پایین جدول بارها و بارها اقدام به انتشار بیانیه، فیلم و عکس در رسانهها کردند تا از این طریق صدای اعتراض خود را به گوش فدراسیون برسانند.
جای خالی VAR
وعده پوچی که تاکنون محقق نشده است. فدراسیون فوتبال مدتهاست خبر از تجهیز ورزشگاهها به سیستم کمکداور ویدئویی داده، اما هر بار زمانبندی آنها درست از آب درنمیآید و تاج و همکارانش بهانههای مختلفی را مطرح میکنند، ازپیشکشیدن تحریمهای ظالمانه گرفته تا هزینه سنگین واردات تجهیزات الکترونیکی، حال آنکه تمامی این بهانهها سالهاست وجود دارند و مربوط به امروز و دیروز نمیشوند. نرسیدن VAR بهانه خوبی دست داوران و کمیته آنها داده مبنی بر اینکه اگر فوتبال ما هم این سیستم را داشت، اشتباهات به شدت کاهش پیدا میکرد. با توجه به تأثیر VAR در فوتبال جهان این مسئله قابل کتمان نیست، اما توجه داشته باشید که در هر بازی تنها فیلم چند صحنه بسیار مشکوک مورد بازبینی قرار میگیرد و بدون شک نمیتوان هر لحظه درخواست ویدئوچک داد. مشکل این است که سطح داوریها در فوتبال ما به قدری پایین آمده که در صورت داشتن VAR نیز مطمئناً تنها بخشی از چالشها مرتفع خواهد شد. وقتی داور لیگبرتری هنوز نمیداند شرکت کردن در جشن قهرمانی یک تیم چطور میتواند همه چیز را زیر سؤال ببرد قاعدتاً تجهیزات الکترونیکی نمیتواند این ضعف را پنهان کنند. از طرفی در برخی دیدارها داوران نشان دادند جسارت لازم را برای نشان دادن کارت به فلان بازیکن یا فلان مربی را ندارند و نمیتوانند با تصمیمات قاطع بازی را تحت کنترل خود دربیاورند.
استفاده از توجیهات دمدستی نه تنها کمکی به حل مشکلات موجود نمیکند بلکه به جنجالها دامن میزند و اوضاع را بدتر از گذشته میکند. فدراسیون فوتبال به جای حمایت بیجا از داوران ضعیف، بهتر است عملکرد کمیته داوران را با دقت و بدون اغماض مورد بررسی قرار دهد و چارهاندیشی کند.
