امروزه روستاها درگیر مشکلات و معضلاتی هستند که باعث شده به اندازه محرومیتی که دارند درجهبندی شوند. اگر از کمبود امکانات و تأمیننشدن نیازهای دیگر مثل راه، فاکتور بگیریم، کاهش منابع آبی و خشکسالیهایی که چند سالی است سایه سنگین خود را بر سر همه استانها پهن کرده، باعث شده است گروهی از روستانشینان به خاطر از دست دادن مشاغلشان به فکر حرکت به سمت شهرها باشند، اما در این میان و با ورود بسیج سازندگی به میدان و برنامهریزی و طراحی پروژههایی جهت رساندن آب به روستاها و زمینهای زراعی، نور امید در دل بسیاری از مناطق روشن شده است. حالا با آبرسانی به روستاها نه تنها کسی به فکر حرکت به سمت شهرها نیست بلکه در برخی نقاط مهاجرت معکوس هم صورت گرفته است و آنها که خانه و کاشانه و زمینهای خود را رها کرده بودند برای زندگی دوباره به آب و خاک پدری بازگشتهاند.
محمدآباد قمشلو یکی از روستاهای دهستان اخترآباد است که در فاصله ۱۲۰کیلومتری استان تهران و در مرز استان مرکزی قرار گرفته است. اخترآباد بزرگترین دهستان ایران دارای محرومیت نمره۶ و جزو مناطق کمبرخوردار محسوب میشود.
طی سالهای اخیر از ۴۲روستای اخترآباد حدود ۲۷روستا به علت بیآبی و بیکاری خالی از سکنه شده و اهالی آنها به تهران، حومه و شهرکهای استان مرکزی مهاجرت کردهاند. حدود نیم قرن آب آشامیدنی مورد نیاز این روستاها با تانکر تأمین میشده است، البته در گذشته از قنات نیز برای تأمین آبهای مصرفی و کشاورزی استفاده میکردند که چهار دهه قبل قناتها هم یکی پس از دیگری خشک شدند و زندگی را برای ساکنان این مناطق سخت و دشوار کردند.
یک افتتاح و هزار کار
مهدی غلامی، مدیر سابق فنی محرومیتزدایی بسیج سازندگی استان تهران میگوید: «چند سال قبل برای مراسم افتتاح مسجدی که بسیج سازندگی استان تهران در اخترآباد ساخته بود، به این منطقه رفتیم. مدرسه روستا را تعطیل کرده بودند تا بچهها هم در مراسم افتتاحیه مسجد شرکت کنند. وقتی دقت کردم، دیدم بچهها اکثراً بیماری پوستی دارند. پرسوجو کردم فهمیدم آب بهداشتی ندارند، از همان جا بود که مصمم شدیم آب شرب را به روستا ببریم و جمعی از هموطنان را از مشکلات عدیده رها کنیم.»
این مسئول ادامه میدهد: «در بررسیهای اولیه فهمیدیم روستا از جاده اصلی ورودی اختلاف ارتفاع دارد و شش کیلومتر از مخزن روستا تا لوله اصلی فاصله بود. اگر میخواستیم ایستگاه پمپاژ ایجاد کنیم، هزینه برق آن بسیار زیاد میشد، در نتیجه دنبال طرحی رفتیم تا بتوانیم بدون نیاز به ایستگاه پمپاژ در میانه مسیر، آبرسانی را به راحتی انجام دهیم که به برق احتیاج نشود. در نهایت بعد از بررسیهای به عمل آمده از بسیج سازندگی استان تهران طرحی گرفتیم که بتوانیم بدون نیاز به ایستگاه پمپاژ، آب را به مخزن برسانیم.
آب فقط با تانکر
قبل از آن تنها منبع آب شرب خانوادهها از تانکرهای آبی بود که هر دو هفته یک بار باید از طرف سازمان آب و فاضلاب آن منطقه پر میشد؛ آبی که کفاف تنها چند روز آنها را هم نمیداد و باز باید به سختی اقدام به خرید آب از مسافتهای دور میکردند.
به علاوه تانکرهایی که زیر آفتاب بودند، پر از جلبک و آلودگیهای شدید میکروبی شده بودند و همین امر باعث بروز بیماریهای مختلفی بالاخص بیماریهای انگلی و پوستی برای کودکان شده بود.
خوشبختانه این طرح بعد از تلاشهای بیوقفه سازمان بسیج سازندگی استان تهران با موفقیت اجرا شد و بالاخره بعد از ۴۰سال آبرسانی به روستا انجام گرفت و توانست مشکل بیآبی اهالی روستا را تا حد زیادی مرتفع سازد.
از آنجا که تمام کارها و رساندن آب به روستا بدون برق و ایستگاه پمپاژ صورت گرفته بود، این طرح بسیار مورد توجه شرکت آب و فاضلاب استان تهران قرار گرفت.
توقف مهاجرت روستانشینان
بسیاری از اهالی روستا که تا قبل از آن به خاطر شرایط سخت به شهر مهاجرت کرده بودند، دوباره به این منطقه بازگشتند.
لازم به ذکر است چند سال قبل سازمان آبفای آن منطقه با هزینهای حدود ۳۵۰میلیون تومان سیستم لولهکشی را انجام داده بود ولی به علت مهندسی نامناسب، پروژه شکست خورده بود و مردم همچنان بدون آب روزگار خود را سپری میکردند تا اینکه این بار به لطف خداوند با هزینهای بالغ بر ۵۰۰میلیون تومان روستاییان از آب آشامیدنی برخوردار شدند.
مدیر سابق فنی محرومیتزدایی بسیج سازندگی استان تهران در این باره میگوید: «کارهای آبرسانی را در روستاها شروع کردیم و همزمان علاوه بر بحث آبرسانی توانستیم یک زمین ورزشی برای روستا احداث کنیم و پروژه خانه بهداشت روستا را هم تکمیل کردیم. همچنین در این مدت یک خانه به مساحت ۱۲۰متر برای یک خانواده یتیم احداث شد. حالا دیگر روستای محمدآباد قمشلو، منطقهای آباد است که مهمتر از همه امکاناتش میتوان امید را در آن دید؛ امید به کار و تلاش و شکوفایی برای فردایی بهتر.»
آبرسانی بعد از ۳۰ سال چشمانتظاری
آبرسانی به روستای «کوشه سفلی» شهرستان خوسف در خراسان جنوبی به عنوان یکی از کارهای ویژه بسیج سازندگی به شمار میآید که در چند دهه اخیر وضعیت و حال این منطقه را متحول کرده است.
جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد پروژه آبرسانی کوشه سفلی و ضرورت اجرای آن سراغ مهدی هنری، مسئول بسیج سازندگی استان خراسانجنوبی رفتیم؛ کسی که سالهاست برنامههای زیادی را در جهت محرومیتزدایی و توانمند کردن مناطق کمبرخوردار این استان طراحی و به کمک گروههای جهادی اجرایی کرده است. وی میگوید: «خراسانجنوبی ۱۱شهرستان دارد. آخرین شهرستانی که به آن اضافه شد، همین خوسف است. این شهرستان ۳۵کیلومتر با مرکز استان فاصله دارد، اما با این حال یک روستایی دارد که ۳۰سال بود آب کشاورزی نداشت. منابع آب کشاورزی آن خشک شده و در نتیجه کشاورزی روستا کامل از بین رفته بود. اهالی روستا مجوز چاه آب کشاورزی داشتند که ۱۰ کیلومتر با روستا فاصله داشت.»
هنری ادامه میدهد: «ورود بسیج سازندگی به این پروژه با بررسیهای تسهیلگر صندوق قرضالحسنه روستا شروع شد، به این نحو که در روستا صندوقی تأسیس شده بود. این صندوق علاوه بر آنکه پول اهالی را در یک جا ذخیره میکرد و بنا به نیاز ساکنان به آنها وام میداد، وظایف دیگری هم داشت که بررسی مشکلات روستا بود. مسئولان صندوق مشکلات روستا را ارزیابی میکردند که یکی از گرفتاریهای ساکنان همین مشکل آب بود، بنابراین این موضوع را به عنوان پروژه محرومیتزدایی به ما پیشنهاد دادند و بسیج سازندگی در آن پروژه ورود پیدا کرد.»
بعد از اینکه بسیج سازندگی موضوع بیآبی را مورد مطالعه قرار داد، برای پروژه کوشه سفلی چند فاز تعریف شد؛ حفر چاه، برقرسانی به چاه و انتقال آب به اراضی.
از آنجا که پروژه برقرسانی در قالب محرومیتزدایی برای تعلق بودجه دولتی به آن در آییننامه تعریف نشده بود، بودجه دولتی در اختیار مجریان و بسیجیان قرار نمیگرفت.
مسئول بسیج سازندگی استان خراسانجنوبی میگوید: «وقتی دولتیها کمکی نکردند، هزینه برقرسانی بخشی از پروژه را از معاونت محرومیتزدایی سپاه گرفتیم و مابقی را مردم تأمین کردند.» هنری با تأکید بر اینکه خوشبختانه برقرسانی کامل شد و به آب رسیدیم، ادامه میدهد: «چون کمکها بموقع صورت گرفته بود، وقتی پروژه تمام شد، قیمتها افزایش پیدا کرده و چند برابر شده بود. خدا را شکر توانستیم کارها را با هزینه پایین انجام دهیم و بحث انتقال آب را پیگیری کردیم. الان پروژه در مرحله ثبت انتقال آب به روستاست، یعنی منتظریم آب به همه اراضی توضیع شود که برای این کار با جهاد کشاورزی هماهنگ کردهایم تا با مشارکت مردم توزیع آب با عدالت و به سمت اراضی مورد نظر آنها انجام شود.»
بعد از ماهها فعالیت بسیج سازندگی و کمک جهادگران در جهت رفع مشکلات و کاستیها، اکنون در روستای کوشهسفلی با آبرسانیهایی که صورت گرفته، فعالیت کشاورزی رونق گرفته است و افراد زیادی مشغول کار شدهاند. نکته مهمتر اینکه خیلی از اهالی که به دلیل بیکاری به بیرجند رفته بودند، حالا دوباره به روستا برگشتهاند و روی زمینهایی که روزی به خاطر کمآبی رهایش کرده بودند، کار میکنند.
