آرش نورآقایی از فعالان صنعت گردشگری است که تجارب علمی و عملی فراوانی در این زمینه دارد. وی نه تنها به اکثرشهرهای ایران سفر کرده بلکه تجارب فراوانی از حضور در کشورهای مختلف دارد. طبق گفته خودش بیش از ۲۵۰ بار از کشور خارج شده است. رزومه پربار آرش نورآقایی شامل تدریس، راهنمایی تور، خبرنگاری، همکاری با روزنامهها و مجلات، عضویت فعال در فدراسیون جهانی راهنمایان گردشگری و بسیاری موارد دیگر است. وی درباره خود میگوید: نوشتن را دوست داشتم و زمانی که وارد حوزه گردشگری شدم، برای همه سفرهایم، سفرنامه مینوشتم و آن را در قالب یک سایت به اسم خودم منتشر میکردم. وی سفر را به نوعی الهام برای نوشتن میداند که گویی مکاشفهای صورت میگیرد تا متنهایی را به صورت کتاب یا متن ادبی دربیاورد. وی سفر خود به ۴۳۴ شهرستان در کشور را شانس و فرصت میداند، اما نکته جالب توجه در صحبتهای نورآقایی شیوه سفر کردن و عمق نگاه او در گردشگری است. وی معتقد است: در شهرها و احتمالاً روستاها، آثار و مردمانی هستند که شاید با آنها حرف نزدهام و چای نخوردهام و رودخانههایی است که در آنها شنا نکردهام، چون یکی از آرزوهای من این است که در همه رودخانههای دنیا شنا کنم. این گردشگر، سعدی، فردوسی، ابن سینا و بسیاری از حکما را اهل سفر میداند و میگوید: قدیم از رنج سفر میگفتند، اما الان دیگر رنجی نیست و مردم به سفر میروند تا حالشان خوب شود. ورود به بحث اوقات فراغت در کاشانه این هفته بهانهای شد تا گفتوگویی با آرش نورآقایی داشته سفر و باشیم.
سفر از ارکان حقوق بشر است
نورآقایی در گفتگو با «جوان» با ورود دقیق و مؤثر به بحث اوقات فراغت در تعریف از آن میگوید: «فراغت یعنی کار نکردن و پرکردن جای خالی با راه رفتن، کتاب خواندن، فیلم دیدن و سفر رفتن.»
وی با ورود به موضوع سفر و گردشگری به عنوان یکی از موضوعات مهم فراغتی در برنامه زندگی افراد به شعار سازمان جهانی جهانگردی درباره سفر اشاره دارد و میگوید: «سازمان جهانی جهانگردی زیر مجموعه سازمان ملل است و از سال ۱۹۸۳ شعاری داشت مبتنی بر اینکه سفر و تعطیلات یک حق و در عین حال برای همه یک مسئولیت است؛ مثل اینکه میگوییم تحصیل کردن یک حق و بیسواد نبودن یک مسئولیت است.»
نورآقایی ضمن بیان مثال روشنتری برای تعریف درست از حق و مسئولیت بیان میکند: «سالها پیش گفتند اگر کسی به علم کامپیوتر مسلط نباشد بیسواد است که در واقع هم مسئولیت اجتماعی و هم حق دسترسی به این علم تعریف شد.»
به بیان این فعال صنعت گردشگری، سفر و سیاحت یک حق و از ارکان حقوق بشر محسوب میشود.
نورآقایی با اشاره به نقش پیشرفت علم و تکنولوژی در گردشگری و اوقات فراغت یادآور میشود و میگوید: «هوش مصنوعی در همین چند ماه اخیر بسیار سازنده بوده است، تا جایی که حتی کار کامپیوتر و بسیاری از تکنولوژیها را انجام میدهد. در واقع با پیشرفت روز و به موازات گستردهتر شدن آن، اوقات فراغت بشر بیشتر و متنوعتر میشود، چراکه بخشی از کارهای خود را به همین تکنولوژی یا علم و فناوری میسپارد.»
اوقات فراغت هم یک حق مسلم است
وی اوقات فراغت را نیز به عنوان یک حق تلقی کرده و برای توضیح بیشتر به مثالی اشاره کرده و میگوید: «من شاهد تظاهرات اروپاییها بودم که برای کمتر کار کردن در طول هفته اعتراض میکردند و در واقع مردم میخواستند استفاده بهینه از وقت خود را مطالبه کنند که دایره این اوقات فراغت شامل فیلم نگاه کردن و کتاب خواندن تا سفر و سینما رفتن است.»
وی با بیان این نکته که در کشور ما باید بستر اوقات فراغت فراهم شود و شادی جمعی را افزایش دهیم، ادامه میدهد: «استرسهای ناشی از زندگی شهری، سفر و اوقات فراغت را میطلبد و باید بتوانیم به جایی سفر کنیم که دور از هرگونه اتفاق باشد.»
چالشهایی که ایران در زمینه اوقات فراغت دارد
نورآقایی ضمن انتقاد از اینکه در ایران مدیریت زمان وجود ندارد نسبت به برخی تصمیمات انتقاد کرد و گفت: «به اسم رونق سفر تصمیم به افزایش تعطیلات گرفته میشود در حالی که در عمل بررسی دقیقی از نتایج تعطیلات فعلی هم وجود ندارد. به طور مثال برآوردی از میزان تأثیر تعطیلی در سفر و شادی وجود ندارد.»
این فعال صنعت گردشگری معتقد است: «همه موارد سفر باید به صورت کمی برآورد و به نسبت آن در سنجش خانواده گذاشته شود.»
وی سفر را صرفاً زمان نمیداند بلکه قابل اهمیت در بعد مکان میداند و درباره آن توضیح میدهد: «ملزومات پر کردن اوقات فراغت به واسطه سفر زیاد است، اما علائق شخصی و تصمیمات عجولانه آن را تحتالشعاع قرار داده است.»
وی ضمن انتقاد از جای خالی بهینهسازی مکانهای شهری و بین استانی در داخل کشور میگوید: «جای مدیریت فضا و مدیریت مکان خالی است چراکه ما برای پر کردن اوقات فراغت نیازمند بررسی دقیق در همه جزئیات هستیم مثل اینکه چه میزان فضای مناسب برگزاری کنسرت داریم.»
نورآقایی ضمن تمجید از افزایش سفر بانوان در سالهای اخیر گفت: «به صورت کمی تعداد سفرها در این سالها بیشتر شده و البته که شاهد کیفیت خدمات هم بودیم، اما پیشرفت کند بوده و هوشمندانه نیست.»
اوقات فراغت کیفیت زندگی را بالا میبرد
وی معتقد است: «از آنجایی که اوقات فراغت یعنی کیفیت زندگی بهتر در نتیجه سفر و تفریح، لذا اوقات فراغت باید نشاطآور باشد و ضمن توزیع عدالت اجتماعی، بتوانیم بزه و فقر را کم کند در حالیکه در عمل توزیع سفر عادلانه و همگانی نیست.»
این فعال صنعت گردشگری معتقد است: «اوقات فراغت باید بتواند هزینههای سلامتی و پزشکی جامعه را پایین آورد و به افزایش شعور اجتماعی و دانش افراد کمک کند، اما کمتر به آن نگاه جدی میشود یا اگر بشود پررنگ نیست.»
به اعتقاد وی تنها بخشی از اوقات فراغت در خانه است، اما در نهایت بخش اعظمی از اوقات فراغت، معاشرت، دیدن و دیده شدن است چراکه انسانها در شادیها و عزاها تمایل به اجتماع و در جمع بودن دارند.
نورآقایی با توضیح بیشتر درباره چرایی انتخاب سینما به جای فیلم نگاه کردن در خانه توضیح میدهد: «مگر نمیتوان فیلم سینمایی را در خانه دید، اما به دلیل انرژی نهفته در جمع، تماشا در سینما انتخاب میشود.»
