بر اساس آمارها حدود ۲۵ میلیون نفر در ایران مستأجر هستند و زوجهای جوان ۷۰ درصد از تقاضای جدید بازار را به خود اختصاص دادهاند. بازار اجاره مسکن بهدلیل بیتوجهی دولتها به حال خود رها و فرصت مناسبی نصیب دلالان و سودجویان فضای مجازی شده است تا هر طور که خودشان میخواهند بازار را مدیریت کنند. با اینکه دولت سیزدهم هم در نظر دارد با اجرای طرح نهضت ملی مسکن به دنبال برقراری آرامش در این فضا باشد، اما روی زمین ماندن کارها شرایط را سختتر کرده است و گروهی که برای خرید خانه در این طرح پول واریز کردهاند، در استانهای مختلف نمیدانند کجای بازی قرار دارند.
دولت در دوسالگی خود قرار دارد و نیمی از عمر خود را صرف کرده است و باید پاسخگوی بخشی از قولها و تعهداتش در زمان جمعآوری رأی اعتماد مردمی باشد.
یکی از مهمترین وعدههای دولت تأمین مسکن برای جوانان و طبقه متوسط و ضعیف جامعه بود که قرار بود به نام «طرح نهضت ملی مسکن» سالانه یک میلیون خانه ساخته و به خانوادهها تحویل داده شود. اما در شرایطی که بر اساس زمانبندی تاکنون باید ۲ میلیون از ۴ میلیون خانه تحویل داده شده باشد، گزارشهای رسیده از استانها نشان میدهد در بسیاری از آنها هنوز زمین برای طرح نهضت ملی مسکن پیدا نشده است، چه برسد به آغاز ساخت و سازها و تحویل و اسکان خانوادهها.
تابستان سوزان جابهجایی
تابستان اگر فصل استراحت دانشآموزان است، در عوض این پدر و مادرهای خانه به دوش هستند که روزهای سخت و پر فراز و نشیبی را تجربه میکنند. بهخصوص که طی چند سال اخیر افزایش بیحسابوکتاب اجارهبها حتی در مناطق کمتر برخوردار و نبود نظارت بر قیمتها باعث شده تا مردم و در رأس آنها مستأجران به سختی زندگی را سپری کنند و حداقل چشمانتظار تحقق وعده دولت و خانهدار شدن با اجرای طرح نهضت ملی مسکن باشند.
تقریباً تمام استانهای ایران در بحث اجرای طرح نهضت ملی مسکن با مشکلات زیادی مواجه شدهاند. تعدادی از آنها هنوز زمین برای این کار پیدا نکرده و تعدادی هم در میانه راه به خاطر گران شدن مصالح کار را روی زمین گذاشتهاند.
در گیلان هم روند اجرای طرح ملی مسکن آنقدر کند پیش میرود که نه تنها مردم بلکه صدای استاندار را هم در آورده است.
اسدالله عباسی که مدتهاست از نوع عملکرد این پروژه ناراضی است با گلایه از این روند و با بیان اینکه از اسفند سال گذشته تاکنون پروژههای مسکن ملی و مسکن مهر با کندی مواجه بوده است، بنابراین باید نظارت مستمر بر عملکرد پیمانکاران وجود داشته باشد، میگوید: «کامل نشدن پروژه مسکن مهر خود یکی از معضلات موجود در گیلان است و تمامی پروژههای مسکن مهر در این استان باید کامل شود و دیگر شاهد بروز مشکلاتی در این خصوص نباشیم.»
به گفته این مسئول انجام ندادن تعهدات از سوی برخی پیمانکاران در قبال انجام پروژههای مسکن ملی گیلان قابل پذیرش نیست.
آمارهای بیخاصیت
متأسفانه هر پروژهای که در ایران مطرح و کارهای اجرایی آن شروع میشود، بعد از مدتی نیمه کاره رها میشود و کسی هم پاسخگوی شرایط نمیشود.
عدم تأمین زیرساختهای مهم در اجرای طرح مسکن ملی، نبود امکانات و زیرساختها بعد از ساخت مسکن، بیتوجهی به قیمت تمام شده در مقابل استحکام و مهندسی پیش رفتن کارها از جمله معضلات موجود در طرح نهضت ملی مسکن است.
اینکه هر بار بخواهیم مردم در طرحها و پروژهها مشارکت و نقشآفرینی کنند نشان میدهد که سوء مدیریتها آنقدر زیاد است که هیچ سازمان و نهاد و ارگانی نمیتواند خودش به تنهایی کاری را از اول تا انتها پیشببرد.
متأسفانه نهایت کاری که مسئولان انجام میدهند، ارائه آمارهای بیخاصیت است. در گیلان هم سرپرست اداره کل راه و شهرسازی استان با اشاره به اینکه برای بیش از ۱۳ هزار واحد مسکن، ۲۴۰ هکتار زمین اختصاص یافته که نیمی از این زمینها به سازمان ملی زمین و مسکن تعلق دارد، میگوید: «۴۸ درصد این زمینها متعلق به منابع طبیعی و ۲درصد مربوط به سازمان جهاد کشاورزی است.»
هادی رحمانی با تأکید بر اینکه بیشترین زمین اختصاص یافته در شهرهای رشت و بندر انزلی واقع شده است، ادامه میدهد: «برای تأمین و صدور سند زمینهای مورد نیاز این طرح اداره کل منابع طبیعی، اداره ثبت اسناد و املاک گیلان بیشترین درصد همکاری را با ما داشتهاند.»
البته این مسئول هم به جای پاسخ به دغدغههای مردم و گلایه استاندار ترجیح داده است از همکاری مطلوب برخی دستگاههای اجرایی در امر ساخت مسکن تقدیر کند.
خانه متری چند؟
منظور از مسکن واحدی است که استانداردهای زندگی را داشته باشد و قرار نیست واحد با کیفیت بسیار پایین تحویل داده شود که در مدت زمانی کوتاه به بافت فرسوده و واحد پرخرج تبدیل شود و مالک مجبور گردد برای نگهداری و تعمیر آن هزینههای زیادی بپردازد.
موضوعی که حالا ذهن بیشتر طرف حسابهای واحدهای نهضت ملی مسکن را به خود مشغول کرده این است که «هزینه ساخت یک متر مربع واحد مسکونی چقدر است؟...»
از اول اعلام شده بود با متری کمتر از ۴ میلیون تومان میشود خانههای نهضت ملی را به اتمام رساند، بعد این رقم به ۵ و ۶ میلیون و ۸ میلیون هم رسید.
چندی پیش یکی از مسئولان قیمت تمام شده برای ساخت هر متر مربع خانه را حدود ۶ میلیون تومان اعلام کرده بود، اما رئیس انجمن انبوهسازان استان تهران در گفتگو با «جوان» میگوید که برآورد این رقم در قالب نهضت ملی مسکن اصلاً نمیتواند درست باشد.
ایرج رهبر با تأکید بر اینکه این واحدها امکانات اولیه داخلی همچون کابینت، پکیج و سیستم سرمایشی و گرمایشی و دیگر لوازم را نخواهند داشت، میافزاید: «البته باید بدانیم با توجه به تورم موجود حتی ۶ میلیون هم نمیتواند کافی باشد و حتی قیمت ۹ تا ۱۰ میلیون تومان هم کم است، اما باید بدانیم مردم نمیتوانند پاسخگوی عدم مدیریت بازار باشند و در مقابل درست نیست کیفیت خانهها را به خاطر پایین نگه داشتن قیمتها تنزل دهیم.»
حالا مستأجران و خانه به دوشان ماندهاند و وعدههایی که عملی نمیشوند و گذر زمانی که آنها را هر روز از رؤیای خانهدار شدن دورتر میکند.
