کاهش اشتباهات داوری در مستطیل سبز مسئولان ارشد فوتبال را به این فکر انداخت با استفاده از تکنولوژی و ابزارهای حرفهای به این مهم دست پیدا کنند. فدراسیون جهانی فوتبال اگر چه طی یک دهه اخیر با مخالفتهای زیادی نسبت به ورود تکنولوژی به این رشته مواجه بود، اما در نهایت پس از بررسیهای لازم و آشکار شدن مزیتهای استفاده از سیستمهای کمکی در بحث داوری تعداد موافقان را افزایش داد. استفاده رسمی از VAR یکی از تغییرات تأثیرگذاری است که در چند سال گذشته فوتبال جهان به خود دیده است.
تلاش فیفا
تا قبل از این همه دنیا عادت کرده بودند داور هر چه میگوید و هر چه تصمیم میگیرد را بپذیرند، حتی اگر اشتباه سوت بزند و حق یک تیم ضایع شود، اما فیفا تمام تلاشش را کرد با بهکارگیری سیستمهای صوتی و تصویری میزان تصمیمات اشتباه داوران در زمین را به حداقل برساند. تا همین چند سال پیش بررسی صحنههای حساس فوتبال تنها در برنامههای تلویزیونی و پس از اتمام مسابقه انجام میشد. در نتیجه تغییری در روند بازی یا نتیجه آن ایجاد نمیکرد. اما از زمانی که VAR پایش به ورزشگاهها باز شده دیگر همه تیمها و حتی هواداران نیز در صحنههای حساس و مشکوک منتظرند داور به کنار زمین برود و فیلم را بازبینی کند.
انقلاب بزرگ
Video Assistant Referee یا همان سیستم کمکداور ویدئویی تکنولوژیای است که در سالهای اخیر بارها در تغییر تصمیمات داوران نقش داشته و از طریق آن گلهای زیادی مردود یا سالم تشخیص داده شده، آفسایدهای بسیاری گرفته شده، پنالتیهای زیادی اعلام یا مردود شده و بازیکنانی مستحق دریافت کارت قرمز مستقیم تشخیص داده شدهاند. در حالی که بررسیهای فنی زیادی روی آن انجام شده بود، IFAB (هیئت بینالمللی فوتبال) در سال ۲۰۱۶ آغاز به کار آزمایشی این سیستم به صورت آنلاین را تأیید کرد. مسئولان فوتبال استرالیا هم پذیرفتند در این طرح آزمایشی شرکت کنند. تا سال ۲۰۱۷ دیدارهای لیگ استرالیا با استفاده از کمکداور ویدئویی برگزار شد تا کمبودها و نقصهای آن مورد ارزیابی دقیقتر قرار بگیرد تا اینکه در سوم مارس سال ۲۰۱۸ هیئت بینالمللی فوتبال استفاده رسمی VAR در مسابقات مختلف را تأیید کرد. جامجهانی ۲۰۱۸ روسیه اولین تورنمنت رسمی فیفا با استفاده آنلاین از VAR بود. پس از آن انگلیسیها نیز در بهکارگیری کمکداور ویدئویی پیشقدم شدند و از آن در لیگ جزیره استفاده کردند. فینال لیگ قهرمانان آسیا در سال ۲۰۲۰ بین دو تیم پرسپولیس و اولسان هیوندای کرهجنوبی در ذهن ایرانیها ماندگار شده چراکه VAR باعث اعلام دوپنالتی به سود تیم کرهای شد و قرمزها دستشان از جام کوتاه ماند.
نصب و راهاندازی
قاضی میدان با بازبینی مجدد صحنههای حساس یا خطای آشکار میتواند نظرش را تغییر دهد. گل سالم یا مردود، کارت قرمز مستقیم، هویت اشتباه و دادن کارت زرد یا قرمز به یک بازیکن دیگر و همچنین پنالتی یا عدمپنالتی، جزو وظایف داور هنگام بازبینی مجدد فیلم است. معمولاً در ورزشگاهها اتاقی مخصوص به کمکداور ویدئویی، دستیار کمکداور ویدئویی و اپراتور پخش مجدد فیلم اختصاص داده میشود. در این صورت داور بازی یا کمکداور ویدئویی در صورت خطای آشکار یا از دست رفتن یک صحنه حساس میتوانند درخواست بازبینی فیلم دهند. در این صورت داور با نشان دادن علامت یک مستطیل بزرگ بازی را متوقف و به کنار زمین میرود تا بدون دخالت بازیکنان، اعضای تیمها و همچنین مسئولان مسابقه تصمیم نهایی را بگیرد. در نصب تجهیزات این سیستم باید تمامی مراحل قانونی طی شود و فیفا آن را تأیید کند، ضمن اینکه داوران باید برای استفاده از VAR باید آموزشهای لازم را ببینند و از فیفا لایسنس دریافت کنند. با توجه به مقررات جدی فدراسیون جهانی گرفتن تأیید این نهاد تنها در صورتی ممکن است که تجهیزات و امکانات بهروز باشد و آموزش مدنظر فیفا تمام و کمال اجرا شود.
