اکبر جباری در کانال تلگرامی خود نوشت: اغلب رذیلتهایی که مردمان نسبت به دیگری روامیدارند، نه از سر خباثت و بدخواهی برای دیگران، بل به دلیل کمهوشیشان است. آدمها اغلب به دلیل کمهوشی دچار بیاخلاقی میشوند. کمهوشی و جهل و نادانی باعث میشود تا ما به همه وجوه رفتار خود فکر نکنیم و از لوازم کار خود غافل شویم. مرتکب کاری میشویم و گمان میکنیم کار خاصی نکردهایم و، چون هیچ قصد و غرضی هم در کارمان نداشتهایم، مرتکب هیچ رذیلهای هم نشدهایم! غافل از اینکه اخلاق را زیرپا گذاشتهایم. هوش زیاد، ملاحظه زیاد میآورد و آدم ملاحظهکار همیشه حواسش هست که چه میگوید و چه میکند. یعنی آدم با اخلاق باید باهوش باشد و البته واضح است که هر آدم باهوشی لزوماً با اخلاق نیست. اما آدم با اخلاق باید باهوش باشد و بداند که به صرف یکسری آموزههای کلی نمیتوان یک زیست اخلاقی داشت. باید در جزء جزء زندگی اخلاقی زیست و در مسائل مستحدثه، نگرش اخلاقی داشت. این امر نیز نیاز به قوه اجتهاد دارد. نمیتوان به صرف یکسری قواعد کلی بسنده کرد. اجتهاد اخلاقی در امور مختلف برای هر انسانی لازم است و این اجتهاد نیاز به هوش و درایت دارد. از ارسال یک پست یا یادداشت به دیگری گرفته تا نوع پارک کردن اتومبیلمان در کوچه و خیابان. آدم باهوش، هر مطلبی را در این فضای مجازی برای هرکسی ارسال نمیکند. حتی با دقت و وسواس، یک ایموجی را انتخاب میکند. وقتی میخواهد ماشینش را پارک کند، طوری پارک نمیکند که جای دو اتومبیل را بگیرد. حواسش هست که در شهری مثل تهران، جای پارک بهسختی پیدا میشود. بیاخلاقیهایی که ما در طول زندگی روزمره مرتکب میشویم، اغلب از سر بیتوجهی و کمدقتی ما نسبت به پیرامونمان است. کسی برایم مطالب یک پزشک را میفرستاد و چندبار از من نظر خواست. گفتم مطالب ایشان سطحی و بعضاً غلط است. با این حال بهطور مستمر برایم مطالب آن پزشک را ارسال میکند بهرغم اینکه میداند من از این دست مطالب خوشم نمیآید. اینها مصادیق بیدقتی و کمتوجهی است که میتواند مصداق فعل غیراخلاقی هم باشد. بهعنوان یک مرد باید حواست باشد که شبها از یکساعتی به بعد، برای یک خانم، خاصه اگر متأهل باشد، با موبایلت چیزی ارسال نکنی و تماس نگیری. رعایت این قبیل جزئیات است که امروزه در عصر حاضر میتواند معیار زیست اخلاقی باشد، والا بهطورکلی اغلب انسانها اخلاقی هستند.
