چه ارتباطی میان پوشش و سبک زندگی میتوان قائل شد؟
نوع پوشاک و پوشش در بحث حفظ حجاب و کیان خانواده بسیار مؤثر است. شما ببینید حتی مخالفان حجاب زمانی که از منزل بیرون بروند به پوشش نیازدارند و به هر حال باید چارچوبی برای پوشش انتخاب کنند. اهمیت نوع پوشش در زندگی هر شخصی، فارغ از جنبههای قانونی و معنوی، تنها صرف پوشش بدن نیست، بلکه به این دلیل است که این پوشش بر فرهنگ، اقتصاد، سیاست و سایر جنبههای زندگی اجتماعی هر فردی تأثیر میگذارد، در نتیجه نحوه لباس پوشیدن در هر شرایطی بر دیدگاه دیگران تأثیر میگذارد، لذا رابطه پوشش و سبک زندگی کاملاً دوسویه و مؤثر بر هم است.
در طراحی مد و لباس چه شاخصهایی را میتوانیم مدنظر قرار دهیم که به ترویج سبک زندگی اسلامی کمک کند؟
ابتدا این نکته را باید گفت که دشمن از سه ابزار برای پیشبرد مقاصد خود استفاده کرد که یکی از مهمترین این ابزارها نشانهگیری سبک زندگی ایرانی- اسلامی بود و فرهنگ ما را در بحث نوع مسکن، تغذیه و پوشاک که سه نیاز اصلی بود مورد هدف قرار داد. در دین و کتاب آسمانی ما به شاخصهایی مثل زیبایی شناسی بسیار اشاره شده و معتقدیم خداوند زیباست و زیبایی را دوست دارد. در این زمینه به بحث پوشش داشتن و پوشیدگی اشاره شده است. خداوند متعال در قرآن میفرمایند که زن و مرد لباس یکدیگر هستند و عیبهای یکدیگر را پوشش میدهند، بر همین اساس میتوان گفت پوشش به پوشاندن عیوب کمک میکند و این مهم به پوشش رفتاری، اخلاقی و گفتاری نیز بسط و گسترش پیدا میکند. ما شاخصههای دیگری در دین و قرآن داریم که حتی به موضوع رنگ هم اشاره دارد، یعنی انتخاب رنگ لباس هم در سبک زندگی تأثیرگذار است. به طور مثال رنگ زرد برای کفش نور چشم را زیاد میکند. مثالهای دیگری هم هست و اگر هرکدام از جنبههای اسلامی را در پوشش رعایت کنیم در سلامت مؤثر است. ما شاخصههایی در سبک پوشش داریم که در دنیا تحت عنوان پوشاک سلامتمحور روی آن کار میشود. زمانی که به روایات بر میگردیم به همان جزئیات اشاره شده و در کشور متمدن و اسلامی ما با تاریخ دیرینه هم سعی شده اجرا شود، اما تحت تأثیر مدهایی که دریافتی غرب است با آن فاصله پیدا کردهایم.
چرا بهرغم فرهنگ غنی اسلامی و ایرانی ما پوشش ثابتی که در حوزه مد ضمن رعایت موازین، با عصر و زمانه نیز هماهنگ باشد نداریم؟
مشکل اصلی ما فاصله گرفتن از هویت دینی و ملی است. در اقوام مختلف ایران همواره شاهد انواعی از پوشش صحیح بودهایم. در ایران باستان نوع پوشش بسیار اهمیت داشته است و هرچند طبقات سطح پایین و کنیزها به دلیل فقر مادی و فرهنگی، پوشش چندان کاملی نداشتند، اما افراد متوسط و سطح بالا از پوشش کامل تری برخوردار بودند که جذابیت را نیز دربرمیگرفت. پس از دوره قاجار هویت ملی ما از دست میرود و جوانان ما در مواجهه با سبک زندگی غربی تحت تأثیر قرار میگیرند و پیشرفت خود را در شبیهسازی به غرب میدانند که این تفکر در دوره پهلوی شدت بیشتری میگیرد و باعث میشود آثار و بقایای آن در آثار و فرهنگ ما باقی بماند. اثرات غرب گرایی باعث شده است در قیاس با غرب خود را حتی در پوشش ضعیفتر بدانیم و این خودکمبینی باعث جذب سبک زندگی غربی شده است. ما ارزشهای خود را فراموش کردیم و حتی چادر قجری را که انواع مختلفی دارد کنار گذاشتیم. به کاربردی بودن پوشش هایمان دقت نمیکنیم و از سایر کشورها انتخاب لباس را الهام میگیریم.
طراحان مد و لباس میتوانند با عملکرد درست خود با هجمههای فرهنگی مبارزه کنند. چه کار باید کرد که در عین پوشش مناسب، معیارهای زیبایی شناختی نیز رعایت شود؟
وقتی در خیابان گذر میکنیم، بارها میبینیم خانمی که مانتوی جلو باز پوشیده است وقتی با یک خانم محجبه کامل مواجه میشود، سعی میکند پوشش خود را رعایت کند و این نشان از ذات اصیل و فطرت پاک زنان ایرانی دارد. بسیاری از زنان ایرانی ما دنبال پوششی هستند که در اجتماع قابل قبول باشد و طراحان لباس با باور به اینکه فرهنگ ایرانی- اسلامی بسیار غنی است، امکان طراحی لباسهای شکیل با خلاقیت و نوآوری در کنار پوشش مناسب را دارند و باید روی این موضوع برنامهریزی و اقدامات کارشناسی صورت گیرد.
آیا پوشش مناسب که اشکال مختلف زیباییشناختی را در بر میگیرد، امکان جاذبه برای افرادی را که بعضاً گرایش به پوششهای بازتر و غربی دارند، کمتر خواهد کرد؟
طراحان حرفهای لباس با طراحی پوششی که شاخصههای مختلف را اعم از رنگ، کیفیت، پوشش کافی و زیباییشناختی داشته باشد، میتوانند به بازگشت این گرایش کمک کنند. عرضه مناسب لباس با قیمت و کیفیت مناسب بسیار مؤثر است که هر دو از جمله عوامل دخیل در انتخاب و نوع پوشش زنان ایرانی در سبد خانواده هستند.
مصادیق صحیح پوشش برای مردان چیست و آیا عفاف و حجاب شامل آقایان هم میشود؟
بله شامل میشود. وقتی لباس اقوام مختلف را میبینیم متوجه این پوشش درست میشویم. شما ببینید در سالهای اخیر پوشش اقوام مختلف هم تاحدی دستخوش تأثیر پوششهای غربی شده است. مثل کتی با یقه انگلیسی که روی لباس مردان است یا انواع مانتوشلواری پوشیده میشود. وقتی به شهرستانهای مختلف سفر میکنیم به عنوان گردشگر شاهد این تغییرات هستیم در حالی که سنت دیرینه ایرانی بسیار نسبت به پوشش مردان توجه کرده است و از همه جنبهها دو واژه عفاف و حجاب را در بر میگیرد.
