با اینکه بارشهای اخیر موجب وقوع سیلابهای ویرانگری در استانهای مختلف از جمله اصفهان شد، اما از طرف دیگر مقداری از روان آبها نیز به سمت تالاب بینالمللی گاوخونی هدایت شد که توانست بخشی از شمال این تالاب خشکیده را پس از سه ماه خیس کند و موجب آبگیری آن شود. در همین رابطه و به گفته مدیرعامل انجمن دوستداران محیطزیست و میراث طبیعی ورزنه، مقدار کمی روانآب از سمت گردنه ملا احمد، تودشک و گردنه تمینان از طریق آبراهه مجاور کوه سیاه به شمال تالاب وارد شده که موقت و حجم آن بسیار کم بوده است و میزان تخمینی مشخص نیست، اما در این شرایط سخت خبر خوبی به شمار میآید. رضا خلیلی ورزنه میگوید: «پنجشنبه گذشته در تالاب رگبار باران بارید و تپههای ماسهای اطراف آن مرطوب شد و با روانآب ورودی در چند روز اخیر به تالاب میتوان گفت که گاوخونی دوباره لبتر کرد.» بر اساس بررسیهای اولیه میدانی، میزان آبگیری یا افزایش رطوبت موقتی و بسیار محدود و لکهای تالاب ناشی از بارندگیهای اخیر موجب تأخیر در خشک شدن کامل تالاب میشود. با توجه به اینکه گاوخونی در سالهای گذشته حقابهای از حوضه زایندهرود دریافت نکرده است، این روانآب به تأخیر در غبارخیزی آن کمک میکند، اما هوای گرم تابستان و ورود نشدن آب زایندهرود میتواند این آب را تبخیر کند.
این دومین جریان روانآبی است که در سال آبی جاری (۱۴۰۲- ۱۴۰۱) به بخشی از عرصه ۴۷ هزار هکتاری تالاب گاوخونی میرسد. پیش از این در ۲۷ بهمن ۱۴۰۱ و در پی طغیان رودخانه شور دهاقان و سرریز آن به رودخانه زایندهرود آب به سمت تالاب گاوخونی هدایت شد که تا نیمه اسفند ماه سال گذشته در پی دو بار رهاسازی آب میان حوضهای (رودخانه شور) حدود ۷ میلیون مترمکعب آب به گاوخونی رسید. همچنین در هشتم مرداد سال گذشته نیز در پی بارشهای مونسون و سیلاب در شرق اصفهان جریان سیلابی کمتر از یک درصد تالاب را آبگیری کرد. تالاب بینالمللی گاوخونی در جنوب شرق استان اصفهان و در ۲۰ کیلومتری شهر ورزنه قرار دارد.
حال خوب دریاچه ارومیه
خبر خوبتر بارشها را باید از ارومیه و جایی که یک عزم ملی برای احیای دریاچه این منطقه جزم شده است پیگیری کرد.
مدیر دفتر مطالعات پایه منابع آب شرکت آب منطقهای آذربایجان غربی از افزایش ۳۹ سانتیمتری سطح تراز آب دریاچه ارومیه خبر داده و گفته است با هدایت منابع آبی به سمت دریاچه ارومیه حجم آب آن ۸۰۰ میلیون متر مکعب و سطح تراز هم نسبت به ابتدای سال آبی جاری ۳۹ سانتیمتر افزایش یافته است. مهرنگ دوستی رضایی با تأکید بر اینکه در هشت ماه گذشته ارتفاع دریاچه ارومیه از هزار و ۲۷۰ متر و ۱۴ سانتیمتر به هزار و ۲۷۰ متر و ۴۲ سانتیمتر افزایش یافته است، اصلیترین عامل افزایش حجم و سطح دریاچه ارومیه را انتقال آب از تونل کانی سیب به این دریاچه عنوان کرده و افزوده است: «از اواخر سال گذشته که با حضور رئیسجمهور تونل انتقال آب به بهرهبرداری رسیده، به میزان ۱۴۴ میلیون متر مکعب آب از همین مسیر به دریاچه ارومیه انتقال یافته است.»
بارشهای اخیر نقش زیادی در تأمین آب سدها و انتقال آن به دریاچه داشتهاند. در همین رابطه مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی نیز گفته که بارشهای مناسب باعث شده تا ۱۰۲ جزیره آذربایجان غربی هم از نظر پوشش گیاهی آب انبار و وحوش در وضعیت مناسبی قرار گیرند. سعید شهند با بیان اینکه بارشهای خوب بهاره موجب ذخیره آب مناسب، رشد گیاهان و بوتههای علفی در جزایر دریاچه ارومیه شده، گفته است: «هم اکنون ۱۸ آب انبار در جزایر پارک ملی دریاچه ارومیه برای تأمین آب مورد نیاز حیات وحش ساکن به اندازه کافی آب ذخیره شده دارند. این اقدام از طریق آب انبارها و سطوح شیبدار موجود در جزیره انجام شده تا در ایام تابستان و پاییز آینده مورد استفاده وحوش قرار گیرد.» وی تصریح کرده است: «تا یک ماه آینده تصفیه خانه فاضلاب شهری ارومیه در بخش سوم به اتمام خواهد رسید و نزدیک به ۵۱ میلیون متر مکعب آب سالانه از این تصفیه خانه به دریاچه ارومیه سرازیر میشود.» دریاچه ارومیه با ۵ هزار کیلومتر مربع وسعت، گنجایش ۳۵ میلیارد متر مکعب آب دارد که از رودخانههای استانهای کردستان، آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی و چشمههای جوشان کف دریا تأمین میشود. انتقال آب از سدهای شهید کاظمی بوکان، سد مهاباد، نازلو و شهرچای و همچنین بارندگیها از جمله عوامل افزایش آب دریاچه ارومیه به شمار میرود.
