اصفهان؛ شهر جهانی صنایعدستی: ثبت اصفهان به عنوان شهر جهانی صنایعدستی به این علت است که از مجموع ۶۰۲ رشته صنایعدستی شناخته شده در جهان، حدود ۲۹۹ رشته مربوط به ایران است و از این تعداد حدود ۱۹۹ رشته متعلق به اصفهان، یعنی یک سوم صنایعدستی جهان از نظر تنوع در اصفهان وجود دارد. هنرمندان و صنعتگران فراوانی در اصفهان، حرفههای هنری و صنعتگری را به عنوان شغل اول خود انجام میدهند. همچنین گفته شده ۶۰ تا ۷۰ درصد صنایعدستی ایران در اصفهان تولید میشود. اصفهان و تبریز اولین شهرهای ایران بودند که در سال ۹۴ به ثبت رسیدند.
تبریز؛ شهر جهانی فرش: فرش از آن هنرهایی است که در شهرهای مختلف ایران با کیفیت در طرح و جنسهای متفاوت، تولید میشود به صورتی که فرش ایران در جهان معروف است. تبریز از آن مراکز مهم فرش دستباف ایرانی است که به عنوان شهر جهانی فرش در سال ۹۴ به ثبت رسیده است.
لالجین؛ شهر جهانی سفال: اگر گذرتان به همدان خورده باشد، احتمالاً سفالهای رنگارنگ اطراف جاده، باعث توقف سفرتان شده است. سفالهایی که چشم رهگذران را به خودشان جذب میکنند و باعث تأمل چند دقیقهای آنها میشوند. این سفالها عمدتاً از شهر جهانی سفال یا پایتخت سفال ایران، لالجین آمدهاند و بسیاری از تولیدات سفالی ایران از هنر دست مردمان این شهر کوچک تأمین میشود. اهمیت سفالهای لالجین سبب شد در سال ۹۵ به عنوان شهر جهانی سفال به ثبت برسد.
مشهد؛ شهر جهانی گوهرسنگها: برای ما ایرانیان مشهد یک شهر مذهبی و مقدس است که معمولاً برای زیارت به آنجا سفر میکنیم. اما این شهر مذهبی به دلیل معادن با ارزش سنگی که دارد در سال ۹۵ به عنوان شهر جهانی گوهرسنگها به ثبت رسیده است! خراسان رضوی از نظر منابع معدنی مثل فیروزه و آگات (عقیق)، بریل (آکوامارین)، سافیر، یاقوت، روتیل، ارتوکلاز، فیروزه قوچانی (کریزوکلا)، ژاسپر، عقیق سلیمانی، اوپال، گارنت، درکوهی، رزکوارتز، آندالوزیت، ایلمنیت، آراگونیت و پلی گورسکیت اهمیت دارد. فیروزه یا تورکواز، در تراکیتهای پورفیری و ماسه سنگهای غنی از موادآلی (فسفر) دیده میشود. بهترین نوع فیروزه از نظر کیفیت، رنگ و ارزش در نیشابور ایران یافت میشود که دارای مرغوبترین نوع فیروزه در جهان است. اگر به مغازههای مهر و تسبیح فروشی اطراف حرم هم سر بزنید، این سنگهای متنوع را به صورت محصولات مختلف میبینید.
سیرجان؛ شهر جهانی گلیم شیریکیپیچ: گلیمهای شیریکی پیچ سیرجان با بافت متفاوتشان به عنوان شهر جهانی به ثبت رسیدهاند. برای بافت این گلیمها چند نفر باید با یکدیگر همکاری کنند و مثل سایر گلیمهای معمول، یک نفره بافته نمیشود.
مریوان؛ شهر جهانی کلاش (گیوه کردی): کلاش یا گیوه کردی از اجزای مهم لباس مردمان غرب کشور است. در بازار استانهای کردستان و کرمانشاه و ایلام که بگردید، گیوههای متنوع با جنسهای مختلف به چشمتان میخورد. اما گیوههای اصیل معمولاً جنسشان از نخ و بسیار راحت هستند. مریوان در استان کردستان در سال ۹۶ به عنوان شهر جهانی گیوه به ثبت رسیده است.
میبد؛ شهر جهانی زیلو: اگر به نارین قلعه میبد رفته باشید، حتماً نقش زیلوهای مخصوص این شهر را بر محوطه قلعه دیدهاید. زیلوهای میبد به شکل ویژهای بافته میشوند و بافندگان آن نسلهاست که این هنر را به فرزندانشان منتقل میکنند. سال ۹۷ این شهر به عنوان شهر جهانی زیلو به ثبت رسید. این دستبافه به دلیل الیاف پنبهای و طبیعیاش به عنوان فرش سلامت جهان هم شناخته میشود.
آباده؛ شهر جهانی منبت: منبت هم از آن هنرهای ظریف ایرانی است که در شهرهای مختلف ایران یافت میشود، اما شهرت آن به عنوان شهر جهانی در سال ۹۷ نصیب آباده شده است.
شیراز؛ دومین شهر جهانی صنایعدستی: گفتیم اصفهان به عنوان شهر جهانی صنایعدستی به ثبت رسیده است، اما در سال ۹۸ شیراز هم به دلیل تنوع هنرهایی که در آن وجود دارد به عنوان دومین شهر جهانی انتخاب شد. در استان فارس ۸۰ رشته صنایعدستی فعال است که بیشتر این رشتهها در شهر شیراز فعال هستند؛ در گروه دست بافتههای داری گلیم، جاجیم و گبه و قالی؛ خاتم شیراز که نشان جغرافیایی بینالمللی صنعت (VIPO) را گرفته است، در گروه صنایعچوبی، خراطی و در گروه هنرهای معماری، کاشی هفت رنگ، آیینهکاری و گچ بری از هنرهای سنتی مشهور در شیراز است.
زنجان؛ شهر جهانی ملیله: ملیلهکاری هم از آن هنرهای ظریفی است که معمولاً توریستها با شنیدن نحوه تهیه آن شگفتزده میشوند. گفته شده قدمت این هنر حتی به پیش از میلاد مسیح برمیگردد و اصالت آن را زنجان میدانند، گرچه در شهرهای دیگر هم انجام میشود. به همین دلیل در سال ۹۸، زنجان به عنوان شهر جهانی ملیله انتخاب شد.
ملایر؛ شهر جهانی مبل و منبت: پیش از این اگر خاطرتان باشد در مطلب تولید گردو ایران، درباره فراوانی گردو در شهرهای همدان و شهرتش برای مبلمان و هنرهای دستی صحبت کرده بودیم. ملایر هم یکی از شهرهای همدان است که به دلیل شهرتش در صنعت مبلمان و منبتکاری، در سال ۹۸ به عنوان شهر جهانی منبت به ثبت رسیده است.
کلپورگان؛ روستای جهانی سفال: کلپورگان و سفالهای متفاوتش به عنوان اولین روستای جهانی در سال ۹۶ به ثبت رسید. ساخت سفال در کلپورگان ریشه در ۷ هزار سال پیش دارد و بدون چرخ سفال به صورت کاملاً دستی تهیه میشود.
خراشاد؛ روستای جهانی توبافی (حولهبافی): خراشاد در خراسان جنوبی دومین روستایی بود که در سال ۹۷ به توبافیهای مخصوصش به عنوان روستای جهانی به ثبت رسیده و این هنر چندین قرن در این روستا رواج داشته است.
قاسمآباد؛ روستای جهانی چادرشب بافی: چادرشب از آن محصولات هویت ساز در مناطق گیلان است که از نسلی به نشل دیگر منتقل میشود و با جهیزیه عروس از این خانه به آن خانه میرود. این چادرشبها استفادههای فراوانی دارند و به گفته بافندگانش از هنرهای باستانی این مناطق محسوب میشوند. با توجه به اهمیتش در روستای قاسمآباد، در سال ۹۸ قاسم آباد به عنوان روستای جهانی چادرشب به ثبت رسید.
