غالباً در ایام تعطیلات و روزهایی که تقاضا برای استفاده از حملونقل هوایی زیاد میشود، شرکتهای هواپیمایی اقدام به افزایش قیمت بلیت هواپیما به بهانههای مختلف میکنند و طبق روال نهادهای ناظر و ذیربط در سلسله شعارهایی، ضمن محکومیت این رویه به زعم خود هشدار میدهند، ولی پس از گذشت مدتی مشاهده میشود آش همان است و کاسه همان و هشداری رنگارنگ صرفاً برای خالی نبودن عریضه بوده و پشتوانهای ندارد. سخنگوی کمیسیون عمران مجلس ۳ بهمن ۱۴۰۱ گفته بود: «اگر شرکتهای هواپیمایی تا یک هفته دیگر قیمتهای خود را مطابق با قوانین اصلاح نکنند، اسامی آنها را به صورت شفاف در رسانههای مطرح میکنیم و از دستگاه قضایی نیز درخواست میکنیم با جدیت به این موضوع ورود کند.» با گذشت حدود سه ماه از این اظهارات هنوز خبری از شفافیت اسامی شرکتها نشده است.
عبدالجلال ایری، با انتقاد از افزایش غیرقانونی بلیت هواپیما توسط برخی از شرکتهای هواپیمایی به خانه ملت گفته بود: «متأسفانه به رغم تذکرات متعدد درخصوص افزایش قیمت غیر قانونی بلیت هواپیما، مجدداً شاهد ادامه این رویه غلط هستیم.» این نماینده مردم در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه مردم از ولنگاری در قیمت بلیت هواپیما به شدت ناراحت هستند و این را هم دائماً به ما منتقل میکنند، افزود: «بارها از رئیس سازمان هواپیمایی کشوری درخصوص این وضعیت و دلایل نبود نظارت دقیق و عدم برخورد قاطع با متخلفان توضیح خواستیم که متأسفانه پاسخگو نبودند. وزیر جدید راه و شهرسازی حتماً باید به این رویهها غلط جا افتاده خاتمه دهد.»
ایری با تأکید بر اینکه سازمان تعزیرات حکومتی نباید نسبت به افزایش قیمتهای بیرویه ایرلاینها بیتفاوت باشد و مردم بحق از این نا بسامانیها گلایهمند هستند، بیان کرد: «اگر هزینه نگهداری هواپیماها در اثر افزایش نرخ ارز تغییری داشته باید از مسیر قانونی درخواست افزایش قیمت بلیت بدهند تا در صورت صحت سنجی در مراجع ذی صلاح اعمال شود نه اینکه هر شرکت مطابق با نظر شخصی خود نسبت به افزایش نرخ بلیت اقدام کند. هر چند در برخی مواقع آژانسهای فروش بلیت نیز خودسرانه قیمتها را افزایش میدهند و این امر خارج از تصمیمات ایرلاینهاست، بنابراین باید شیوه نظارتی بر این مجموعهها نیز اصلاح و برخوردها بازدارنده شود.»
سخنگوی کمیسیون عمران مجلس با بیان اینکه برخورد قاطع و جریمه ایرلاینهای متخلف و اعلام اسامی آنها مانع از عادی شدن بیقانونی میشود، افزود: «هم اکنون در آستانه فرارسیدن عیدنوروز و افزایش سفرها هستیم، نظارتها باید افزایش پیدا کند تا در این ایام تغییر قیمتی را شاهد نباشیم. اگر شرکتهای هواپیمایی تا یک هفته دیگر قیمتهای خود را مطابق با قوانین اصلاح نکنند، اسامی آنها را به صورت شفاف در رسانههای مطرح میکنیم و از دستگاه قضایی نیز درخواست میکنیم با جدیت به این موضوع ورود کنند.»
همچنین مجتبی یوسفی، عضو کمیسیون عمران مجلس ۲۴ بهمن ۱۴۰۱ با تأکید به اینکه افزایش بدون تشریفات قیمتها قابل قبول نیست، گفته بود: «صنعت هوایی کشور ما نزدیک به ۴۰ سال است که به سختی نیروهای متخصص خود را حفظ کرده و از طرفی راه تداوم فعالیت و تقویت آنها افزایش قیمت بلیت نیست که فشار حداکثری به مسافران وارد کند.» وی در مورد تأثیر دستور دادستان، مبنی بر کاهش قیمت بلیت هواپیما گفته بود: «آزادسازی بلیت هواپیما و قطار از زمان آخوندی، وزیر راه و شهرسازی دولت دوازدهم باب شد که برخی هم استناد میدهند به برنامه پنجم توسعه، این در شرایطی ممکن است که قدرت و اختیار انتخاب را برای مردم قائل شویم.»
انحصار منجر به کاهش خدماترسانی میشود
نماینده مردم اهواز، باوی، حمیدیه و کارون در مجلس شورای اسلامی افزود: «آزادسازی قیمتها در حوزه خودروسازی هم وجود دارد، زمانی که انحصار در خدماترسانی حاکم باشد متقاضیان خدمات کمتری را دریافت میکنند. در سایر کشورها خدمات ارائه شده به مسافران با توجه به هزینه پرداختی آنها ممکن میشود، مسافران با مراجعه به ایستگاههای ریلی و هوایی میتوانند انتخاب کنند، کدام وسیله نقلیه با چه امکاناتی را برای مسافرت مناسب است، در کشور ما مسافران نه تنها در روزهای عادی بلیت هواپیما را به راحتی دست نمیآوردند، بلکه در روزهای خاصی همچون ایام نوروز یا مراسم دیگر همچون اربعین به سختی موفق به تهیه بلیت میشوند.»
شناورسازی بلیت هواپیما زیر ذرهبین کمیسیون عمران
یوسفی شناورسازی قیمتبلیتها را اجحاف در حق مصرفکنندگان دانست و گفت: «شناورسازی بلیتها در شرایطی که خدمات رضایتبخشی به مسافران ارائه نمیشود، اجحاف در حق مسافران است و به جد در کمیسیون پیگیری خواهم کرد، ولی باید برای رونق صنعت هوایی کشور فکری اساسی داشته باشیم اولین تحریمهای اعمال شده برای کشور شامل صنعت هوایی بود.»
ظرفیت صنعت هوایی در کشور زیاد است
یوسفی در ادامه افزود: «صنعت هوایی کشور ما قریب به ۴۰سال است که به سختی نیروهای متخصص خود را حفظ کرده است، از طرفی راه تداوم فعالیت و تقویت آنها افزایش قیمت بلیت نیست که فشار حداکثری به مسافران وارد کند، باید این صنعت از طریق گردشگری داخلی و خارجی، رونق باربری و سایر حوزهها بتواند خود را تقویت کنند.»
نماینده مردم در مجلس یازدهم اظهار داشت: شاهد رشد بیرویه تورم و افزایش قیمت دلار و ارز هستیم که تمام این موضوعات را در کنار افزایش ۵۷ درصدی کارکنان این مجموعه باید در نظر بگیریم، این صنعت نیازمند حمایتهایی برای ادامه حیات است که افزایش بلیت مسافران حلال مشکل آنها نخواهد بود. دولت باید در تأمین هزینهها به ایرلاینها کمک کند؛ عمده هزینهها در صنعت هوایی براساس دلار است و هزینه فرودگاهی و تأمین قطعات سبب شده تا این هزینه برای ایرلاینها بالا برود.»
یوسفی ادامه داد: «از سوی دیگر تعدد ایرلاینها سبب شده تا هزینه سربار برخی از آنها افزایش پیدا کند. در هیچ کشوری اندازه ایران ایرلاین ثبت شده با تعداد هواپیمای اندک وجود ندارد، از طرف دیگر از بهمن سال گذشته ارز نیمایی برای ایرلاینها قطع شد. بعد از پیگیریهای مفصلی که صورت گرفت حدود دو ماه قبل مصوبه در این خصوص برای اختصاص ارز نیمایی به ایرلاینها از سوی معاون اول رئیسجمهور ابلاغ شد، اما با گذشت دو ماه هنوز بانکها این مصوبه را اجرایی نکردند باید در جهت کمبود تجمیع شرکتهای هواپیمایی برنامهریزی صورت گیرد.»
عضو کمیسیون عمران در مجلس یازدهم افزایش قیمتها را قابل قبول ندانست و خاطرنشان کرد: «افزایش قیمتها از رشد بلیت هواپیما گرفته تا سایر اقلام اساسی از جمله اقلام خوراکی و اساسی بدون تشریفات، قابل قبول کسی نیست و باید به درستی مدیریت شود.»
جمع بندی
تقاضای افزایش ۱۰۰ درصدی قیمت بلیت هواپیما در حالی است که حقوق و دستمزد کارمندان و کارگران افزایش چندانی نداشته است و نباید بهانهای برای چنین تقاضایی باشد. از طرفی مسئولان ناظر وقتی سخنی میگویند باید پشتوانه اجرایی داشته باشد و از حد شعار خارج شود.