اگر تركش موج هشتم كرونا به شما هم اصابت كرده باشد و گذارتان به دكتر و دوا افتاده باشد، به عينه ميتوانيد لمس كنيد اين روزها اوضاع داروهاي معمولي همچون سرم و آنتيبيوتيكها رو به بهبود است و با چالش كمبود اين اقلام دارويي مواجه نخواهيد بود. با وجود اين خبرهايي از كمبود برخي اقلام دارويي مانند اسپريهاي تنفسي به گوش ميرسد و از سوي ديگر با عنايت به وارداتي بودن حداقل بيش از نيمي از مواد اوليه دارويي، نوسانات ارزي ميتواند به شكلي جدي روي قيمت داروها تأثيرگذار باشد؛ موضوعي كه حالا و با حذف بازگشت قيمت دارو به شهريور۱۴۰۰در لايحه بودجه۱۴۰۲، نگرانيها را از رشد قيمت داروها از يك سو و افزايش كمبودها و كاهش دسترسي به آن بيشتر ميكند؛ كمبودهايي كه طي دو،سهماه گذشته باعث تغييرات عمدهاي در سازمان غذا و دارو شد و موجب گردید رئيس و مديران ارشد اين سازمان بركنار شوند.
با اعلام رسمي ورود به موج هشتم كرونا و تجربه موج پاييزي آنفلوآنزا و ناياب شدن داروهاي سادهاي چون آنتيبيوتيكها و شربت سرماخوردگي، نگرانيها بابت تأمين وضعيت دارويي كشور تشديد شده است، به خصوص اينكه طبق تصريح رئيس سازمان غذا و دارو و مدير كل دارويي اين سازمان، چالش اصلي شركتهاي داروسازي يعني تأمين نقدينگي براي تهيه مواد اوليه و توليد دارو همچنان پابرجاست و بانكها هم براي ارائه تسهيلات به شركتهاي داروسازي همراهي نميكنند و ادامه اين روند ميتواند موج دوم كمبودهاي دارويي را در بهمن ماه موجب شود. حالا در كنار بحران نقدينگي ناشي از اجراي طرح داروياری و جايگزيني ارز دولتي با ارز نيمايي و رشد پنج،شش برابري نقدينگي مورد نياز داروسازها، نوسانات ارزي هم به ميدان آمده است تا عرصه را بر تهيه و توزيع دارو تنگتر يا دارو را گرانتر كند.
يك نسخه ۱۰صفحهاي از طرح داروياری نداريم
نواقص طرح داروياری رفتهرفته بيشتر آشكار ميشود. شهرام غفاري، مديركل درمان غيرمستقيم سازمان تأمين اجتماعي درباره چرايي به چالش خوردن طرح داروياری اينگونه توضيح ميدهد: «ما در اجراي اكثر طرحهاي حوزه سلامت (نه صرفاً اين طرح) با چالشها و موانعي روبهرو ميشويم، چراكه طرحهاي ما الزامات مورد نياز را در نظر نميگيرند. وقتي سخن از «طرح» در ميان است بايد اقتضائات آن را نيز لحاظ كنيم و حداقل انتظار آن است كه مكتوبات را مدنظر قرار دهيم، نه گفتارهاي شفاهي را.» وي ميافزايد: «اگرچه اين طرح كارشناسي شده، زمان زيادي براي آن صرف شده و بر ضرورت آن شكي نيست، اما حتي يك نسخه ۱۰صفحهاي از طرح داروياری نداريم كه هدف طرح، مراحل اجرا، موانع و زمان در آن مكتوب باشد. ادعا شده طرح داروياری حداقل ۷۰هزار ميليارد گردش مالي دارد، مجلس ما چطور راضي ميشود براي چنين طرحي بدون هيچ نوشتهاي جلسه بگذارد و تصميم بگيرد.»
در صورت تغيير قيمت ارز، بودجه طرح هم تغيير ميكند
با وجود اين ميثم سيديفر، دبير كميته دارو و غذاي مجلس شوراي اسلامي میگوید در مسير طراحي اين برنامه علاوه بر محاسبات اقتصادي، الزامات اجراي طرح نيز در نظر گرفته شده بود.
دبير كميته دارو و غذاي مجلس شوراي اسلامي درباره اثرات نوسانات ارزي بر قيمت دارو و تمهيدات اتخاذشده براي حفاظت مالي از مردم در برابر تغيير قيمت دارو هم ميگويد: «در اين راستا با در نظر گرفتن مابهالتفاوت قيمت قبل و بعد از آزادسازي ارز، براي طرح داروياری در بودجه رديفي تعريف خواهد شد و چون عدد به صورت دلار است، اگر مابهالتفاوت هم بر اساس دلار لحاظ شود، در صورت تغيير قيمت ارز، بودجه طرح هم تغيير ميكند.»
سجاد اسماعيلي، مشاور رسانهاي رئيس سازمان غذا و دارو هم در اين راستا با اشاره به تلاش سازمان غذا و دارو جهت تخصيص رديف بودجه به اين طرح ميافزايد: «سازمان در حال رايزني با بانك مركزي است كه در صورت افزايش قيمت دلار، قيمت دارو و مابهالتفاوت آن هم اصلاح شود تا فشار ناشي از افزايش قيمت به مردم وارد نشود.» با تمام اينها اما آنچه براي اغلب مردم قابل لمس است، گراني داروست! گرانيهايي كه البته به گفته غفاري دلايل ديگري دارد. وي ميگويد: «امروز صحبتهايي مبني بر گران شدن دارو در ميان مردم مطرح است، اما دليل آن به خاطر مشكلاتي است كه قبل از طرح داروياری نيز وجود داشته و الان به گردن طرح داروياری افتاده است. مثل اينكه پزشك براي يك فرد آموكسيسيلين تجويز ميكند ولي داروخانه اين دارو را ندارد و مثلاً داروي آموراكس را با قيمت بالاتري به بيمار ميدهد و اين تصور ايجاد ميشود كه دارو گران شدهاست يا به بيمار نميگويد داروي تحت پوشش بيمه را ندارم، بنابراين در كنار اين طرح بايد يكسري قوانين لازمالاجرا نيز وجود داشته باشد.»
تدابير دارويي براي موج هشتم
صرفنظر از نظرات كارشناسي مردم نگرانند در موج هشتم به كمبودهاي دارويي پيشبيني نشده برخورند.
مشاور رسانهاي رئيس سازمان غذا و دارو درباره وضعيت تأمين داروهاي اختصاصي كرونا، آنتيبيوتيك و سرم براي مقابله با موج هشتم كوويد۱۹ در كشور ميگويد: «تا پايان آذر سال۱۴۰۱، حدود ۱۱ميليون شربت آزيترومايسين، ۹ميليون شربت آموكسيسيلين و ۱۰ميليون شربت كواموكسيكلاو تأمين كردهايم. در حالي كه شربتي مانند كواموكسيكلاو در كل سال۱۴۰۰، 2ميليون عدد توزيع شده است، اما در ۹ماهه ۱۴۰۱ حدود ۱۰ميليون از اين شربت تأمين و توزيع شده كه نسبت به ۱۲ماهه۱۴۰۰، بالغ بر پنج برابر بيشتر بوده است. همچنين تا پايان آذر ماه امسال حدود ۹ميليون عدد هم شربت سفكسيم تأمين و توزيع شده كه اين رقم در كل ۱۲ماهه۱۴۰۰، 3ميليونو۵۰۰هزار عدد بوده است.»
به گفته اسماعيلي، اين افزايشها در تأمين و توزيع آنتيبيوتيكها نشان ميدهد سرعت تأمين و توزيع محصولات و فرآوردههاي دارويي كه براي فصول سرد سال و براي بيماريهايي چون سرماخوردگي بعضاً در آنفلوآنزا و كرونا و در موارد سرپايي تجويز ميشود، افزايش پيدا كرده است. در عين حال اين سرعت تأمين همچنان رو به افزايش است كه هم از مسير توليد داخلي انجام ميشود كه شركتهاي توليدكننده به صورت سه شيفت در حال توليد هستند و هم از مسير واردات تأمين ميشود. اسماعيلي تأكيد ميكند: «با توجه به اينكه موج هشتم كرونا را در پيش داريم، مسير واردات همچنان باز است و مجوزهاي واردات هم براي آنتيبيوتيكها و هم براي سرم صادر ميشود. بر اين اساس اگر در زمان موج كرونا اين داروها تجويز شوند، مشكلي براي مردم ايجاد نميشود.»
اسماعيلي با بيان اينكه واردات سرم همچنان بر اساس نياز كشور و پيشبينيهايي كه درباره كرونا انجام ميشود، ادامه دارد، ميگويد: «بر اين اساس كار واردات سرم را ادامه ميدهيم تا ذخاير دانشگاههاي علوم پزشكي و بيمارستانهاي ما و همچنين بيمارستانهاي خصوصي و مراكز سرپايي افزايش يابد تا بتوانيم مانند موجهاي قبلي بدون كمترين مشكلي تأمين داروهاي مورد نياز را داشته باشيم.»
