جداسازی آب شرب از آب مصرفی توجیه اقتصادی ندارد، زیرا آب خام تهران باکیفیت است. اگر بخواهیم در تهران دو نوع لولهکشی داشته باشیم، یعنی باید ۹هزارکیلومتر شبکه آب مجزا ایجاد کنیم که به لحاظ اقتصادی ۹هزارکیلومتر بالای ۸۰-۷۰هزارمیلیارد تومان هزینه دارد.
جداسازی آب شرب از آب مصرفی امری مرسوم در بسیاری از کشورهای جهان و اقدامی است که دولت باید به آن توجه ویژهای داشته باشد چراکه نسلهای آینده نیز باید بتوانند از این منابع خدادادی استفاده کنند و ما به درستی بحران آبی را پشت سر بگذاریم.
مصرف آب شهروندان تهرانی بیش از دیگر استانهاست، بر اساس آمار،۴۰درصد مشترکان آبفای استان تهران، مصرفی معادل الگو دارند و ۵۵درصد آنها هم تا دو برابر الگو و ۵درصد مابقی بیش از دو برابر مصرف دارند. بیش از نصف خانوارهای تهرانی تا دوبرابر الگو مصرف آب دارند. میزان مصرف به مؤلفههای متعددی از جمله ابزار و رفتار بستگی دارد. به عنوان مثال شیرهای اهرمی کمتر از شیرهای دوقلو خروجی آب دارند. کارشناسان شرکت آب و فاضلاب معتقدند: کمبود آب در ایران به دلیل خشکسالی نیست بلکه واقعیتی جغرافیایی است و اگر فکری برای آن نشود، وضعیت فاجعهبار خواهد شد. آینده خوبی برای خاورمیانه در حوزه آب پیشبینی نمیشود. باید فرهنگ مصرف ارتقا یابد. رفتار ما باعث عقب افتادن این بحران میشود، اما حل نخواهد شد.
مصرف زیاد آب توسط نهادهای مختلف از جمله شهرداری نیز به مشکلات تأمین آب پایتخت و استانهای بزرگ دامن زده است. صاحبنظران میگویند: «چمن هیچ تأثیر محیط زیستی ندارد و بیشتر زیبایی بصری دارد و در کشوری که دچار کمآبی است، ضرورت ندارد. آبیاری فضای سبز شهر توسط سامانه آبیاری فضای سبز اختصاصی شهرداری انجام میشود که از منابع آبهای زیرزمینی استان تهران استفاده میکند. در حال حاضر تفاهمنامهای بین شهرداری و آبفای استان تهران منعقد شده است تا پساب تصفیهخانههای فاضلاب در اختیار شهرداری قرار گیرد تا به جای آبهای زیرزمینی برای آبیاری فضای سبز استفاده شود. در صورت اجرای این طرح، مدیریت منابع آب زیرزمینی استان تهران بهبود خواهد یافت. در حال حاضر روزانه یک میلیارد مترمکعب آب در تهران مصرف میشود که ۷۰۰میلیون مترمکعب آن به پساب تبدیل میشود. میتوان حجم زیادی از این پساب را به آبیاری فضای سبز اختصاص داد.»
اخیراً «جوان» گزارشی از تخلفات شهرداری در آبیاری فضای سبز محلهها منتشر کرد و در آن به کوتاهی مأموران شهرداری در بازگذاشتن فلکههای آب که منجر به استفاده شخصی اهالی محله میشد، اشاره شده بود.
در این خصوص محمدرضا بختیاری، مدیر عامل آبفای تهران در پاسخ به این سؤال آیا اقدام زیرساختی برای جداسازی آب اشامیدنی از آب مصرفی صورت گرفته است؟ میگوید: «جداسازی آب شرب از آب مصرفی توجیه اقتصادی ندارد، زیرا آب خام تهران با کیفیت است. با توجه به باکیفیت بودن آب خام تهران به این شکل نیست که با تصفیه کیفیت آن را ارتقا دهیم، ضمن آنکه هزینه تصفیه چنین آب باکیفیتی بالا نیست.»
بختیاری با اشاره به اینکه در تهران از لحاظ زیرساختی هم امکان چنین اقدامی وجود ندارد، میافزاید: «اگر بخواهیم در تهران دو نوع لولهکشی داشته باشیم، یعنی باید ۹هزار کیلومتر شبکه آب مجزا ایجاد کنیم که به لحاظ اقتصادی ۹هزار کیلومتر بالای ۸۰- ۷۰هزارمیلیارد تومان هزینه دارد که نه در توان دولت است و نه زیرساختهای تهران چنین اجازهای میدهد.»
وی تأکید میکند: «به دلیل کیفیت مناسبی که آب خام تهران دارد، جداسازی آب شرب از آب مصرفی به لحاظ فنی مهندسی صحیح نیست، البته شاید در برخی از مناطق کشور و جهان اقتصادی باشد، به عنوان مثال در شهری نظیر لندن آب خام این شهر از کیفیت لازم برخوردار نیست، به همین دلیل مردم مجبورند از آب بستهبندی یا آبهای دیگر استفاده کنند، در حالی که در تهران به یمن نوع موقعیتی که دارد، آب خام باکیفیت است و فاصله آب خام و آب تصفیهشده آنقدری نیست که این تفکیک صورت بگیرد.»
آب شرب در کشور ما تقریباً رایگان است
وی تأکید میکند: «اینکه گفته میشود مردم صرفهجویی کنند، در این راستا باید دو اقدام صورت بگیرد؛ یکی ایجاد زیرساختها و دیگری صرفهجویی است. واقعیت این است که بخش زیادی از مردم تهران الگوی مصرف را رعایت میکنند، اما عدهای از مردم دو برابر الگوی مصرف، مصرف آب دارند و اکنون شرایط اقتصادی کشور به گونهای است که امکان افزایش قیمت وجود ندارد، در حالی که در دنیا این مسئله را با قیمتها کنترل کردهاند. در کشور ما تقریباً آب شرب رایگان به مردم ارائه میشود و در بحث آب به خصوص آب شرب قیمتها غیرواقعی است.»
جداسازی کنتورهای آب در دست اقدام
آپارتماننشینی یکی از معضلاتی است که بیارتباط با مصرف بیرویه آب نیست، در چنین شرایطی برای این مسئله نباید تدابیر جدیتری در نظر گرفته شود؟ بختیاری در پاسخ به این سؤال میگوید: «جداسازی کنتور آب در مناطقی که ظرفیتی دارد، در حال انجام است، زیرا جداسازی چند پارامتر دارد؛ یکی آنکه فضای لازم وجود داشته باشد، دوم فشار منطقه این اجازه را دهد، چرا که در برخی از مناطق تهران فشار آب اجازه این جداسازی را نمیدهد، زیرا فشار آب افت پیدا میکند و برای ساکنان آن منطقه مشکل ایجاد میشود، اکنون با نظام مهندسی مذاکراتی صورت گرفته که برای ساختمانهای جدید مناطقی که فشار آب مناسب است و اجازه چنین اقدامی را به ما میدهند، ملزم به جداسازی کنتورها هستند.»
