در ایران اولین نشریاتی که مخاطبانش، دانشآموزان هستند عمدتاً نشریاتی است که به همت حوزویان عرضه شدهاست.
سید علی کاشفی خوانساری، نویسنده و سردبیر اسبق مجله سروش نوجوان در مراسم رونمایی از کتاب سلام بچهها با اشاره به سابقه نشریات دینی کودک و نوجوان گفت: در تاریخ مطبوعات کشور، اولین نشریاتی که مخاطبانش، دانشآموزان هستند، عمدتاً نشریاتی است که به همت حوزویان عرضه شدهاست، مثلاً نشریه نوروز که در مدرسه سلام دوره مظفرالدینشاه به همت آقای ناظمالاسلام منتشر میشد. مجلهای برای بچههای دبستانی است که یک روحانی تهیه میکرد. موضوع آن، تماماً مذهبی و برای مخاطب کودک و نوجوان است. یا نشریه دعوت الحق که بهجت العلما منتشر میکرد، در همان سالهای پیش از مشروطه برای دانشآموزان مدارس و البته در بعضی از مدرسهها به عنوان متن درسی به کار میرفت. به طور کلی در چهرههای ادبیات کودک در دوره قاجار، سهم روحانیون و حوزویان بسیار برجسته است.
وی افزود: این سیر نشریات مذهبی در دوره پهلوی هم ادامه پیدا میکند. نقطه عطف این مسئله را ورود آیتاللهالعظمی بروجردی به ایران و زعامت ایشان میدانم، چراکه ایشان آن نگاه مخاطب عمومی و غیرحوزوی را در آثاری که حوزویان خلق میکنند، تشخیص میدهند و عملاً از دهه ۳۰ شمسی، سیر نویسندگان مذهبی را داریم که دیگر مخاطبانشان صرفاً متخصصان و حوزویان نیستند و برای مخاطب عامتر مینویسند.
این نویسنده ادامه داد: اولین نمونه این مطبوعات، نشریه «نجات نسل جوان» به همت آیتالله مکارم شیرازی و بعد از آن، نشریاتی است که با شکلگیری دارالتبلیغ حوزه علمیه قم به همت آیتالله شریعتمداری، برای کودکان بنیان گذاشته میشود، مثل «پیام شادی» و «نسل نو» که اولین سردبیر هر دو نشریه مرحوم آیتالله سید هادی خسروشاهی بودند.
کاشفی خوانساری توضیح داد: شاید خیلی برای ما که در آن سن، در سالهای قبل از انقلاب، مخاطب این مجلات مذهبی بودیم و در کیوسکها هم توزیع نمیشد و مثلاً از طریق مساجد خریداری میکردیم، امثال مجلات نسل نو و پیام شادی و اینها بسیار مهم بود که در کنار نشریات دیگر مثل پیک، کیهان بچهها به دستمان میرسید. این سیر در حوزه علمیه و دفتر تبلیغات آن، یک نقطه واسط دارد که همان مرکز تربیت مربی کودکان و حجتالاسلام محمد حسن راستگو است، یعنی در اوایل دهه ۶۰، وقتی مرکز تربیت مربی کودکان راه میافتد، امثال مرحوم سید محمد حسن کامرانی از آن مرکز بیرون میآید و شکلگیری نطفه مجله «سلام بچهها» را عملاً باید در همت و تلاشی که مرحوم راستگو انجام دادند، پیگیری کنیم. الان هم به جایگاه واقعی آقای راستگو در حوزه ادبیات کودک و خدماتی که کردهاند، آنگونه که باید پرداخته نشدهاست. همین طور مرحوم سید محمد کامرانی که در غربت درگذشتند.
این نویسنده کودک و نوجوان افزود: شکلگیری مجله «سلام بچهها» در فضای آن روزهای حوزه، اتفاقی بزرگ است که بعداً با حضور آقای عبدالله حسنزاده آملی، دوباره اوج میگیرد. اگر مورخی بخواهد تاریخ ادبیات کودک و نوجوان امروز ما را بنویسد، نمیتواند راجع به عبدالله حسنزاده آملی و نقش او ننویسد، نمیتواند امثال مظفر سالاری، مجید ملامحمدی و مسلم ناصری را نبیند. اینها فارغ از ادبیات دینی هر کدام به نقاط اوجی در ادبیات کودک و نوجوان رسیدند، یعنی جایگاه ممتازی در این عرصه دارند. به طور کلی تا به امروز کتابهایی که راجع به مطبوعات کودک و نوجوان منتشر شده به ۲۰ عنوان نمیرسد. انتشار کتاب «سلام بچهها» قطعاً یک اتفاق خجسته است. در حوزه تکنگاری مطبوعات کودک و نوجوان، این اثر سومین عنوان است؛ یعنی یک کتاب مستقل راجع به نشریه کیهان بچهها داریم، کتاب دیگری راجع به مجله «حمایت کودکان» که بنده پیگیرش بودم و «سلام بچهها» که سومین عنوان در تاریخ مطبوعات کودک و نوجوان ماست.
