مازندران با تولید نزدیک به ۳ میلیون تن انواع مرکبات و ۰۸۱ هزار تن کیوی و یک میلیون تن برنج نشان داده در این عرصهها توانمندی زیادی دارد، اما با این اوصاف هر سال و با رسیدن زمان برداشت هر کدام از محصولات فوق کشاورزان نگران فروش و بازگشت خرجهایشان هستند. البته متولیان امر هم از برنامهریزیها و طرحهای حمایتی برای رفع دغدغهها خبر میدهند. اما آنچه مسلم است اینکه هنوز دلالان، پادشاهان باغات و بازار بوده و نمیگذارند آب خوش نه از گلوی کشاورز و باغدار پایین برود و نه از گلوی مصرف کننده.
گویی کشاورزان مازندرانی با غم و اندوه گره خوردهاند و مهم نیست در چه فصلی و زمان برداشت چه محصولی باشند. آنچه هست مشکلات و از بین رفتن زحمات و در نهایت ضرر و زیان است.
اگر مازندران با مرکبات و کیوی و برنجش شهره خاص و عام شده، اما همین محصولات در زمان به ثمر رسیدن آنقدر مشکلات با خود به همراه میآورند که باغداران و شالیکاران را از نفس میاندازند.
نمیدانیم مرغوبیت محصولات و تولید کشاورزان و باغداران مازنی را به نفع آنها بدانیم یا به ضررشان. چون حالا کیفیت عالی تولیدات کشاورزی این منطقه باعث شده تا هندیها و خریداران خارجی شانهبهشانه دلالان داخلی وارد باغات و مزارع استان شوند تا با شناسهدار کردن باغات، محصولات ایران و مازندران را به بازارهای خود ببرند.
برنج گران و شالیکار باز هم متضرر
خود مازنیها میگویند امسال وضع شالیزارها و باغات و محصولاتشان خوب است، اما همه دلخوشیها در همان زمینهای زراعی باقیمانده و به دلیل چالشهایی که در مسیر مزرعه تا بازار وجود دارد، باز هم باید سود نهایی به جیب دلالان برود.
با به اتمام رسیدن برداشت برنج، پیش رسهای باغی و نارنگیهای خوش رنگ و لعاب به بازار میآیند و چند روز بعد نوبت به کیوی میرسد و در سرمای زمستان، این پرتقالها هستند که خود نمایی کرده و کار فعالان عرصه کشاورزی مازندران را تکمیل میکنند.
اما اگر قرار باشد این بازی را از ابتدا و به صورت تکتک مرور کنیم باید بگوییم دو ماهی از برداشت کشت اول برنج گذشته و برداشت کشت دوم نیز در مزارع مازندران آغاز شده. شالیکاران میگویند تولید خوب است، اما فروش نه.
هزینههای مربوط به داشت، کاشت، حمل و نقل، تبدیل شلتوک به برنج از جمله مصائبی است که برنجکاران مازندران با آن دست و پنجه نرم میکنند و قرار بود با کشت قراردادی بخشی از هزینهها جبران شود که هنوز این کار به طور کامل اجرایی نشده و جمع زیادی منتظر تکمیل طرح چشم انتظار نشستهاند.
با اینکه طی دو سال اخیر قیمت برنج از کیلویی ۳۰ تا ۳۵ هزار تومان به کیلویی ۱۰۰ تا ۱۲۰ هزار تومان رسیده، اما باز هم شالیکاران از ضرر حرف میزنند. چون قیمت پتاس و نهادهها و دیگر نیازهایشان آنقدر بالا رفته که چیزی برای شالیکار نمیماند.
قیمت پایین مرکبات در باغ.
اما کمی آنطرفتر باغاتی خودنمایی میکنند که رنگ محصولاتشان به سرخی و زردی میزند و پیش رسهایش روانه بازار شده.
حتی برخی از این نوبرانههای نارنگی به بازارهای خارجی رفته، اما با این حال پایین بودن نرخ خرید، باغداران را راضی نمیکند.
مازندران ۱۶ هزار هکتار باغ نارنگی دارد و پیشبینی میشود ۷۰۰ هزار تن محصول از باغات استان تولید شود و تاکنون بیش از ۳ هزار تن از این ارقام به بازارهای خارجی صادر شده شده است.
در همین رابطه تعدادی از باغداران مازندران معتقدند قیمتهای پیشنهادی به قدری پایین است که گاه باغدار چارهای ندارد درختان باغش را از ریشه قطع کند و عطای این کار را به لقایش ببخشد.
با اینکه قیمت نارنگی در بازارها تا ۳۰ هزار تومان هم رفته ولی واسطهها کیلویی ۳ تا ۴ هزار تومان سردرختیهای باغداران را میخرند و به زحمت و با چکهای مدتدار میتوان آن را به کیلوی ۵ هزار تومان فروخت.
کیوی نوبرانه کیلویی ۶ هزار
مازندران قطب کیوی است و سالانه ۱۸۰ هزار تن محصول تولید میکند که بیشتر آن جنبه صادراتی دارد و برداشت کیوی به صورت پراکنده در برخی مناطق شروع شده است.
در حال حاضر کیوی نوبرانه است، اما کیلویی حدود ۶ هزار تومان از باغدار خریداری میشود و نگرانی کشاورزان از ماندن محصول روی دستشان موجب شده سریعاً محصولاتشان را بفروشند.
با این اوصاف باید گفت کشاورزی و باغداری همیشه با استرس و اضطراب همراه است و سودی عاید فعالان این حوزه نمیشود.
این همه نگرانی در جایی است که در حال حاضر و با این همه مشکلات در مازندران حدود ۳ میلیون تن انواع مرکبات، یک میلیون تن برنج و ۱۸۰ هزار تن کیوی تولید میکند. محصولاتی که در اقتصاد استان و کشور ارزش بالایی دارند. این همه محصول باعث شده تا کشاورزان همیشه نگران فروش باشند و مسئولان از برنامهریزی برای رفع این دغدغهها حرف بزنند و سال بعد و همین بازی تکراری.
بازدید، وعده و دیگر هیچ
حرفها و وعدههای بیعمل مسئولان همچنان ادامه دارد و آنچه برای کشاورزان باقی میماند، چند بازدید و قول و نهایتاً مصوباتی است که معلوم نیست چه کسی وظیفه عملی کردن آنها را دارد.
چند روز پیش بود که وزیر کشاورزی به مازندران سفر کرد و در همین رابطه رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان با بیان اینکه در این سفر با توجه به بازدید از پایانه صادراتی برای خرید ارقام پرمحصول برنج در استان دستوراتی صادر شد، به رونمایی از شناسنامه باغات اشاره کرده و میگوید: «این کار اقدامی ارزشمند و مهم است، چون این شناسنامه که هویت باغداران و باغات است در فرآیند صادرات محصول نقش مهمی دارد و با توجه به اینکه مازندران لنگرگاه امنیت غذایی و تولیدات باغی به شمار میرود توجه ویژهای دولت به این استان دارد.»
حسن عنایتی صنایع تبدیلی مرکبات را از جمله نیازهای استان بیان کرده و ادامه میدهد: «توسعه این صنایع از جمله ضرورتهاست و برای توسعه صادرات مرکبات شامل نارنگی، کیوی و پرتقال معافیت ۵۰درصدی تعرفه صادرات و تعهدات ارزی مصوب شده است.»
طبق گفته متولیان امر سطح باغات کیوی کشور بیش از ۱۲ هزار هکتار و میانگین محصول یک هکتار باغ کیوی بین ۳۰ تا ۴۰ تن متغیر است. ایران، با تولید حدود ۲۹۰ هزار تن پنجمین تولیدکننده بزرگ کیوی در جهان است میزان تولید سالانه استان گیلان ۷۵ هزار تن و مازندران بیش از ۱۱۰ هزار تن گزارش شده، این آمار زمانی خوشحال کنندهتر میشود که سهم افزون اعتبار جهانی در دست استانهای شمالی بچرخد و فعالان این عرصه هم سود خوبی از این همه شهرت و اعتبار ببرند.
