کربلای حسینی و مسیر پیادهروی از نجف به کربلا به مثابه ستاره قطبی عمل میکند که همه بُردارهای واگرا را همگرا کرده است. این همگرایی اجتماعی نشان میدهد که قدرت نرم ایران در منطقه بهشدت رو به رشد است.
۱ ـ بُهت، حیرت، شگفتی و شیفتگی اولین و عمومیترین واکنش همه کسانی است که برای اولین بار در راهپیمایی و پیادهروی اربعین حسینی شرکت میکنند. شگفتی از ابراز گسترده عشق مشترک به معشوقی که اکنون جذب کننده و محبوب همه آزادیخواهان عالم است؛ حیرت از آن همه کرامت و سخاوت فقرایی که اصرار بر میزبانی از مهمانان حسین بن علی علیهالسلام دارند و بُهت از سلوک عرفانی بیابانگردانی که در شلوغی و جَلوت مسیر پیادهروی به تفکر و خلوت عرفانی مشغولند تا درک کنند تعظیم شعائر الهی نشان از تقوای قلوب دارد «و من یعظّم شعائر الله فانها مِن تقوی القلوب.»
۲ ـ آرنولد توین بی، تاریخنگار معروف انگلیسی در کتاب تمدن در بوته آزمایش، در بررسی تمدنها جمله مهمی را بیان داشته است: «پان اسلامیزم خوابیده است، اما اگر مستضعفین جهان بر ضد سلطه غرب شورش کنند و تحت یک رهبری قرار گیرند، این خفته بیدار خواهد شد و بانگ این شورش ممکن است در برانگیختن روح اسلامی مؤثر افتد و اسلام بار دیگر برای ایفای نقش تاریخی خود قیام کند.» اولین فاز پیشبینی توین بی در سال ۱۹۷۹ با پیروزی انقلاب اسلامی تعبیر شد.
ایران اسلامی امروز صرفاً یک دشمن سیاسی، اقتصادی و نظامی برای غرب محسوب نمیشود، بلکه یک دشمن فرهنگی، فکری، معرفتی و فلسفی است. تمدن مادی غرب بر انسانگرایی به قیمت حذف خدا سازمان یافته است، اما انقلاب اسلامی ایران داعیه داشت که بار دیگر خدا و معنویت را زنده کند و اکنون تجلی این زنده بودن خدا را میتوان در فوران عشق به «اباعبدالله» (پدر بندگی خدا) به نظاره نشست. از این منظر و به عقیده تئوریسینهای تمدن مادی غرب، دشمن واقعی آنها فرهنگی است که بر خداگرایی و غیبگرایی بنا شده باشد که نشانههای عشق به خدا را در مناسک عظیم خود همچون حج و راهپیمایی اربعین ابراز میکند.
۳ ـ پس از ۴۰ سالگی انقلاب اسلامی که میتوان آن را «اربعین انقلاب» نامید باید در نسبت دهه چهارم انقلاب اسلامی که رهبر حکیم ما آن را دهه پیشرفت و عدالت نامید با معجزه اربعین حسینی هم اندیشید. خیزش اربعینی شیعیان عراق، ایران، لبنان، عربستان، یمن و... بهرغم ظهور و بروز پربسامد و آشکار آن و ورای طنین رسای نمادهای آن، پیچیدگیها و رمز و رموزی دارد که تحلیلگران اجتماعی، هر یک به نوبه خود باید برای درک اعماق و فهم ابعاد آن تلاش کنند. در حالی که تحلیلگران منصف جهانی نسبت خیزشهای اخیر جهان اسلام را به حق با «انقلاب اسلامی» میسنجند انکار عامدانه این تأثیر و تأثرات متقابل نشان از کور رنگی سیاسی کسانی دارد که هر تجمع چند صد نفره در تهران یا هر نقطه ایران را هفتهها به تحلیل و ارزیابی مینشینند، اما از این اجتماع میلیونی تغافل میکنند. تجلیل و تحلیل حضور ۲۰ میلیونی دلدادگان حسینی، بازخوانی و یادآوری عظمت ابعاد انقلابی است که «محرم و صفر» را مبدأ زمانی انقلاب خود نامید. انقلاب اسلامی ایران برای ملتهای منطقه ثابت کرد «میشود.»
۴ ـ اگر حضور عزتمندانه سپاه قدس در کمک به امنیت عراق در سالهای اخیر، سویه نظامی داشت اکنون حضور پرشور ایرانیان در اربعین حسینی، نشانهها و سویههای اجتماعی و فرهنگی به خود گرفته است و بسیار فراتر از علقههای قومی و همسایگی به همنشینی فکری و فرهنگی تبدیل شده است. بیشک این طراحی مشترک اجتماعی، عملیات پرحجم اعتقادی و رزمایش معنوی پرتأثیر اربعین حسینی و نیز همگرایی و تأثیر متقابل فرهنگی و معرفتی میان مسلمانان و بهخصوص شیعیان ایران، عراق، کویت، عربستان، یمن، لبنان و... در یک بازه زمانی ۱۰ روزه، خود نشان از تواناییهای جریانساز تمدنساز و توفنده تفکر انقلابی فقهای شیعه و در رأس آنان امام خمینی و امام خامنهای در طراحی پیچهای تاریخی آینده جهان دارد.
۵ ـ اگر بیهوده وقت خود را به پای مغالطات و تحریفات تمامنشدنی غربیها و غربزدهها تلف نکنیم، باید هدف انقلاب بهمن ۵۷ را استقرار «اسلام» در ابعاد «جهانی» آن بدانیم. مراد حضرت امام خمینی (ره) از اسلام ناب محمدی در تلازمی ناگسستنی با «جهانیاندیشی» و «جهان وطنی» قرار داشت و اتفاقاً از این رو برخی مواقع، هدف از انقلاب از سوی ایشان «اسلام ناب محمدی» و در برخی موارد «قیامی برای یاری مستضعفین عالم»، بیان میگردید. حرکت عظیم پیادهروی اربعین و نشانههای متکثر و فراوان ابعاد ضداستکباری، ضدصهیونیستی، ضد اسرائیلی و ظلمستیزانه آن بهترین دلیل بر کارآمدی فرهنگ صادر شده توسط انقلاب اسلامی است.
۶ ـ معمولاً کمتر حادثهای در روابط بینالملل اتفاق میافتد که مبدأ تحولات و تحلیلها قرار گیرد. در تاریخ صدساله اخیر دنیا حوادثی، چون جنگ جهانی دوم، انقلاب اسلامی ایران، فروپاشی شوروی و حادثه ۱۱ سپتامبر در رده و سطح چنین حوادث موجآفرین و تأثیرگذاری قرار دارند. موج نوین بیداری اسلامی را باید به لیست فوق اضافه کرد و اکنون راهپیمایی اربعین خود را به عنوان نشانهای جدید به روند تحولات جهانی تحمیل کرده و این موج نوخاسته ظرفیت تأثیرگذاریهای آیندهسازانه فراوانی دارد. مهمترین مانع عدم توفیق وحدت، قبل از وقوع انقلابهای منطقه، «عامل مداخلهگر خارجی» و «عدم تفاهم بر سر آرمانهای کلی» بود. اما امروز این موانع تا حد بسیار بالایی مرتفع شده است و از این رو تحلیلگران غربی، بیداری اسلامی را «پادزهر ۱۱ سپتامبر» میدانند، چون ماهیت طراحی ۱۱ سپتامبر بر تفرقهافکنی و اختلافافکنی میان مسلمانان قرار داشت و امروز چشم انداز وحدت روشن است. ترس جریانات دستساز امریکا همچون «داعش» از راهپیمایی اربعین نشان از انزوای تفکرات وحدت شکن در میان امت اسلامی دارد.
۷ ـ بهره دیگر این راهپیمایی عظیم، حوزه فرهنگ عمومی است که در حوزه «فرهنگ» نیز کاملاً مشخص است که با اتکا به حرکتهایی نظیر پیوستن به موج عظیم اربعین میتوان در مقابل «تهاجم فرهنگی» غرب مصون ماند. پروژه ناتوی فرهنگی غرب وقتی ناکام میماند که برد استراتژیک فرهنگی ایران در جاده نجف به کربلا به نمایش درآید و سپس این تأثیرات در خیابانهای تهران خود را نشان دهد. اگر مبادلات مؤثر فرهنگی و مباحثات نخبگان فکری ـ فرهنگی مردم مسلمان منطقه در اثر سیاستهای نظام سلطه تاکنون شکل نگرفته بود، از امروز دیالوگ فرهنگی میان نخبگان و مردم عراق، مصر، لبنان، بحرین و یمن با نخبگان انقلابی ایران باید به طور جدی پیگیری شود.
۸ ـ پیادهروی اربعین در سالهای اخیر شباهت نشانهشناختی و معناشناختی فراوانی به راهپیمایی ۹ دی ۸۸ دارد. اگر در نهم دی ماه ۸۸، مردم، بغض فروخفته و خشم سرشار خود از هتک حرمت عاشورای حسینی را به صحنه خیابانهای تهران آوردند، در پیادهروی اربعین نیز شیعیان و عاشقان امام حسین، اراده سیاسی و جمعی خود در مبارزه با فتنههای دستساز امریکایی ـ انگلیسی را به رخ میکشند که آرامش و امنیت عتبات عالیات و زندگی مسلمانان منطقه را نشانه رفته است. ۹ دی ۸۸ به برکت عشق مردم به امام شهیدشان شکل گرفت و اکنون همان عشق، جلوه بین المللی یافته است؛ و واعدنا موسی ثلاثین لیله و اتممناها بعشر، فتمّ میقات ربه اربعین لیله.
۹ ـ اربعین نقطه پرش دنیای امروز به دنیای دیگری است. در این نکته ظریف و معنادار باید بسیار دقت کرد که تأکید بر زیارت اربعین از توصیههای امام حسن عسکری (علیهالسلام) است که در آخرین روزهای قبل از غیبت امام شیعیان این وصیت و توصیه صادر شده است، گویی این توصیه، راهگشای شیعیان از تاریکی غیبت به صبح ظهور است. امام حسن عسکری (علیهالسلام) به عنوان آخرین امام حاضر، یک قرارگاه و میعادگاه برای مؤمنین تعیین میکنند و دوران غیبت آغار میشود. اکنون این میعادگاه دارد خودش را نشان میدهد. اینکه چرا امام حسن عسکری (علیهالسلام) باید این کار را انجام دهند و چرا سایر ائمه بر این میعادگاه تأکید نمیکنند خیلی معنادار است، گویی این میعادگاه را اختصاص میدهند به دوران غیبت و قرار است از این میعادگاه کاری ویژه برآید و گویا زیارت این مکان و در این زمان هدفی را دنبال میکند. هدفگذاری دقیق امام عسکری (علیهالسلام)، اکنون در حال شکوفایی است.
