انتشار کلیپ زورگیریهای خشن در شبکههای اجتماعی با وجود اینکه نگرانیهای عمومی زیادی را دامن زدهاست، اما به عنوان یکی از ابزارهای کشف جرم در اختیار پلیس قرار گرفته که مأموران با ردیابی آن مجرمان را شناسایی و بازدداشت میکنند.
در تازهترین اتفاق، روز چهارشنبه ۱۶ شهریور راننده و سرنشین یک خودروی کوییک در حال رانندگی در یکی از خیابانهای تهرانسر بودند که متوجه شدند چند سارق در حال سرقت لوازم داخل خودروهای پارکشده هستند. آنجا بود که سرنشین کوییک با گوشی تلفن همراهش، مشغول فیلمبرداری از سارقان شد. سارقان، چند مرد نقابدار بودند که تبر به دست داشتند. آنها وقتی متوجه شدند سرنشین کوییک در حال فیلمبرداری از آنها است به سمت خودروی آنها حمله کردند. راننده کوییک، اما به سرعت با دنده عقب شروع به حرکت کرد. بعد از آن بود که سارقان هم سوار بر خودروی پژو ۴۰۵ به صورت دنده عقب به تعقیب آنها پرداختند. آنها بعد از طی مسافتی طولانی برای یک لحظه توانستند راه خودروی کوییک را سد کنند. در همان فرصت، سارقان تبر به دست به سمت خودروی کوییک حمله کردند و شیشههای خودرو را شکستند. همزمان راننده کوییک موفق شد در فرصتی که به دست آمد، کنترل ماجرا را به دست بگیرد و از محل دور شود.
بازداشت دزدان تبر به دست
انتشار این کلیپ در شبکههای اجتماعی واکنش پلیس را به همراه داشت، به صورتی که مأموران پلیس تهران موفق شدند با ردیابی شماره پلاک خودروی سارقان، آنها را شناسایی و به سرعت بازداشت کنند. سرهنگ جلیل موقوفهای، رئیس پلیس پیشگیری پایتخت به جوان گفت: «مأموران کلانتری ۱۵۰ تهرانسر در جریان تحقیقات خود موفق شدند در کمتر از ۲۴ ساعت مخفیگاه دو نفر از متهمان را شناسایی و آنها را بازداشت کنند. متهمان که دو مرد ۴۰ و ۴۵ ساله هستند، گفتند در حال سرقت بودند که متوجه شدند سرنشین خودروی کوییک دارد از آنها فیلم میگیرد، برای همین آنها را دنبال و خودرویشان را تخریب کردند.»
ابزار کشف جرم
انتشار این دسته از کلیپها با وجود اینکه نگرانی را درباره شیوع ناامنی گسترش میدهد، با این حال به عنوان ابزار رسانهای مهم برای کشف جرم محسوب و سبب میشود پلیس به دلیل نگرانیهای ایجاد شده بابت انتشار این دسته از فیلمها، عاملان آن را به سرعت شناسایی و بازداشت کند. از جمله کلیپهایی که منجر به طرح مباحث بسیاری درباره ضرورت برخورد شدید با جرائم شد، انتشار کلیپ زورگیری مرد افغان از راننده خودرو در بزرگراه نیایش بود. ۲۳ مرداد ماه شهروندی که در ترافیک بزرگراه نیایش مستأصل ماندهبود، وقتی متوجه شد مردی چاقو به دست در حال زورگیری از یک راننده زن است، با گوشی تلفن همراهش فیلم حادثه را ثبت و سپس در شبکههای اجتماعی منتشر کرد. با انتشار فیلم و در حالی که هیچ سرنخی از سارق در دست نبود، کارآگاهان پلیس آگاهی توانستند چند ساعت بعد متهم را در مخفیگاهش در جنوب تهران شناسایی و او را بازداشت کنند. تحقیقات درباره این پرونده خیلی زود انجام و متهم با کاملشدن تحقیقات در دادگاه انقلاب محاکمه و به مرگ محکوم شد.
اعدام، زندان، تبعید پس از انتشار یک فیلم
پیش از این نیز متهمان دیگری در جریان انتشار کلیپها شناسایی و با مجازات مرگ مواجه شدهبودند. از جنجالیترین پروندهها سارقانی بودند که ۱۲ آذرماه سال ۹۱ انتشار فیلم آنها جنجال زیادی در جامعه به راه انداخت. آن روز چهار پسر زیر ۲۴ سال سوار بر موتور راه مردی رهگذر را در خیابان خردمند سد کردند. آنها با تهدید چاقو پولهای او را سرقت و کاپشن او را هم از تنش خارج کردند و به طرز هولناکی وی را با ضربات قمه هدف قرار دادند و فرار کردند. فرار متهمان، پایان رفتار مجرمانهشان نبود، بلکه با انتشار فیلم در فضای عمومی جامعه خیلی زود شناسایی و بازداشت شدند. به دلیل وحشتی که انتشار فیلم در جامعه به راه انداخته بود، آنها به عنوان مفسد فیالارض در دادگاه انقلاب محاکمه و دو نفر از عاملان حادثه به اعدام در ملأعام محکوم شدند که حکم درباره آنها اجرا شد. دو متهم دیگر هر کدام به ۱۰ سال زندان و پنج سال تبعید مجازات شدند.
در حوزه برخورد
روایتهای عنوان شده بخشی از جرائم بسیاری است که کشف آن با انتشار کلیپها ممکن شدهاست. بدیهی است در صورتی که انتشار این کلیپها صورت نمیگرفت، مشخص نبود عاملان آن تا چه مدت میتوانستند به حیات مجرمانه خودشان ادامه دهند. آنها در صورتی که بازداشت میشدند با مجازاتی خفیفتر از آنچه انتشار کلیپ باعث آن شدهبود، مواجه میشدند. انتشار کلیپها و فیلمهای دوربینهای مداربسته صرفاً به عنوان ابزاری برای پیشگیری یا کمک کشف جرم به حساب میآیند که از زمان ورود آن به فضای عمومی جامعه به پلیس در کشف جرم کمک کردهاست. وقتی حادثه خیابان خردمند اتفاق افتاد و عاملان حادثه با سلب حیات مجازات شدند، رئیس وقت قوه قضائیه با هشدار به مجرمان، حمل سلاح سرد توسط مجرمان را در حکم محاربه و مجازات آن را اعدام اعلام کرد، اما این رویه نتوانست منجر به توقف جرائم سرقت شود. در حال حاضر و در چند سال اخیر همزمان با شدت گرفتن نرخ کالاها، بروز جرائم به شدت افزایشیافته و امنیت عمومی با تهدید مواجه شدهاست. بعد از انتشار کلیپهای زورگیریهای خشن که به بخشی از آن اشاره شد، ساختار قضایی در وضعیت مشابه همان سال قرار دارد، در حالی که ریشههای بروز این جرائم از جایی دیگر نشئت میگیرد.
