در یک سال گذشته دولت سیزدهم برنامههای بنزینی متعددی را در دستور کار خود قرار داده است. از تخصیص بنزین به افراد گرفته تا کاهش ۱۰۰لیتری سهمیه بنزین آزاد کارتهای سوخت که همگی به دنبال کاهش میزان قاچاق و مصرف سوخت هستند.
نمیتوان آمار دقیقی از میزان قاچاق سوخت ایران اعلام کرد، اما گفته میشود میزان قاچاق سوخت بسیار بالا و بیش از ۲۰میلیونلیتر در روز است. کولبری سوخت، فعالیتی است که مردم فقیر مرزنشین مجبور به امرار معاش از طریق آن شدهاند. آمارهای رسمی تعداد کولبران را ۸۰ تا ۱۸۰هزار نفر اعلام کردهاند که در استانهای آذربایجانغربی، کردستان، ایلام و کرمانشاه زندگی میکنند، البته قانونگذار، کولبری را جرمانگاری کرده است. علاوه بر این در استانی مانند بلوچستان، قاچاقچیان باک ماشین را پر و سوخت را خارج از مرز تخلیه میکنند. لنجها هم در جنوب کشور، مقدار زیادی سوخت قاچاق میکنند، حتی اتوبوسها هم با مخازن یدک سوخت را به اروپا هم میفرستند. از این دست موارد بسیار زیاد است.
دولت تصمیم دارد طرح آزمایشی تخصیص سهمیه بنزین به افراد را تا پیش از پایان سال عملیاتی کند، اما تا زمان فراهم شدن زیرساختها برای این اقدام سراسری نیاز است در کوتاهمدت برنامههای دیگری را پیادهسازی کند.
شرکت پالایش و پخش جهت مدیریت و جلوگیری از قاچاق سوخت، تصمیم به کاهش سهمیههای آزاد گرفته است. معاون وزیر نفت در امور پالایش و پخش فرآوردههای نفتی در این خصوص میگوید: «ارزیابی تراکنشهای سامانه در جایگاههای سوخت نشان میدهد، خودروهای شخصی بین ۲تا ۳درصد از سهمیه نرخ دوم خود استفاده و مابقی نیاز خود را با استفاده از کارتهای آزاد موجود در جایگاههای سوخت، تأمین میکنند که کارت جایگاهداران به وفور در جایگاهها یافت میشود.»
معاون وزیر نفت در امور پالایش و پخش فرآوردههای نفتی میافزاید: «با افزایش مهاجرت کارتهای سوخت به مناطق مرزی، عمده این سهمیه آزاد در این مناطق تخلیه میشود که به افزایش قاچاق سوخت دامن زده است. خودروها عملاً در طول یک ماه ۳ هزار کیلومتر جابهجا نمیشوند که بخواهند از ۲۵۰لیتر سهمیه نرخ دوم استفاده کنند، این مسئله از گذشته مطرح بوده و تصمیم کاهش سهمیه نرخ دوم، چالشی را ایجاد نخواهد کرد.»
سالاری در خصوص شرایط خاص مانند ایام افزایش مسافرتها تأکید میکند: «هر تلمبه در جایگاههای سوخت، دو کارت آزاد دارد که ۱۰ هزارلیتر سهمیه دارند و افراد میتوانند از کارتهای آزاد موجود در جایگاهها استفاده کنند. هیچ گونه افزایش قیمت بنزینی پس از کاهش ۱۰۰لیتری سهمیه بنزین آزاد خودروهای شخصی، رخ نخواهد داد.»
بیتوجهی دولت قبل به اسقاط میلیونها خودروی فرسوده
از آنجا که صنعت خودروی کشور متهم ردیف اول در مصرف بالای سوخت در کشور است، کارشناسان این صنعت همچنان اسقاط خودروهای فرسوده را پیگیری میکنند و معتقدند: جایگزینی خودروهای فرسوده سبب صرفهجویی حداقل ۴۵۰میلیون دلار در مصرف بنزین میشود، در گذشته جایگزینی خودروهای فرسوده باعث ایجاد اشتغال مولد مستقیم در بخشهای مراکز اسقاط، حملونقل و فروش قطعات استوک مجاز به میزان ۱۲هزار شغل شده بود که بر اثر بیتوجهی مسئولان وقت و خارج کردن موضوع اسقاط وسایط نقلیه فرسوده به کمتر از هزار مورد، کاهش یافت.
بررسیها نیز نشان میدهد دغدغه متولیان در مورد بالا بودن مصرف سوخت صحیح است چراکه در ایران به ازای هر نفر روزانه حدود ۹۵/۰ لیتر بنزین و حدود ۸۸/۰ لیتر گازوئیل مصرف میشود، این گزاره به معنای این است که مصرف روزانه بنزین و گازوئیل در ایران به ازای هر نفر تقریباً دو برابر متوسط جهانی است که در ۳۰سال گذشته ۲۶۵درصد رشد کرده است.
مصرف بنزین خودروهای ایرانی ۳ برابر استاندارد جهانی
به گزارش مهر، علت نخست که باید به آن اشاره کرد پرمصرف بودن خودروهای تولید ایران است، متأسفانه اگرچه دولتهای مختلف بر ایجاد تحول در صنعت خودروسازی و بهبود فرایند تولید تأکید کردهاند، اما این وعدهها روی کاغذ ماند و با تشدید تحریمها و دسترسی سختتر به تکنولوژی روز دنیا، مشکلات در مصرف سوخت چالشیتر از قبل شد.
بررسیها حاکی از آن است که خودروهای داخلی در هر ۱۰۰کیلومتر ۱۰ تا ۱۲لیتر بنزین مصرف میکنند که این عدد در دنیا چهار لیتر در هر ۱۰۰کیلومتر است، بنابراین اگر گفته میشود که مصرف بنزین در کشورهای خارجی همچون ترکیه، آلمان و فرانسه رشد منفی داشته، ناشی از این است که خودروهای خارجی مصرف بنزین پایینی دارند، در حالی که مصرف بنزین خودروهای داخلی تقریباً سه برابر مصرف استاندارد جهانی است.
فرسودهها ۳/۱۴ درصد مصرف بنزین بیشتری نسبت به غیرفرسودهها دارند
علت دوم بالا بودن مصرف بنزین که متأسفانه طی سالهای اخیر به حاشیه رانده شده، اسقاط خودروهای فرسوده است. گزارشها نشان میدهد هر یک از خودروهای فرسوده نسبت به یک خودروی غیرفرسوده ۳/۱۴ درصد مصرف بنزین بیشتری دارد، بنابراین اسقاط هر خودروی فرسوده در شرایط فعلی سبب کاهش مصرف ۲ هزارلیتر بنزین در سال میشود.
نکته قابل توجه آنکه بر اساس گزارش حسابرسی زیستمحیطی نحوه اجرای قانون هوای پاک دیوان محاسبات کشور، ۱۰ میلیونو ۴۲۹ هزارو ۵۵۳ وسیله نقلیه در مرز فرسودگی در کشور وجود دارد که بیانگر اهمیت و ضرورت اقدام عاجل در این حوزه است. اگر دولت به دنبال کاهش مصرف سوخت در کشور است، اصلیترین راهکار افزایش کیفیت تولید خودروهای بنزینی و از رده خارج کردن خودروهای فرسوده است.
