برای احیای دریاچه ارومیه در هفت سال بیش از ۱۵ هزار میلیارد تومان به اضافه ۱۰ میلیون دلار سرمایهگذاری شد؛ هزینهای که به گفته رئیس کمیسیون منابع طبیعی مجلس، بخشی از آن به جیب نهادها و اشخاصی رفت که در این زمینه تخصصی نداشتند. مسئولان سازمان محیطزیست هم که اخیراً در این خصوص به مجلس رفتهبودند نتوانستند اعضای کمیسیون منابع طبیعی را قانع کنند. در نتیجه روز گذشته رئیس این کمیسیون خبر آغاز تحقیق و تفحص از عملکرد ستاد احیای دریاچه ارومیه را اعلام کرد.
نمایندگان مجلس روز چهارشنبه با ۱۸۲ رأی موافق و فقط ۱۵ رأی مخالف از گزارش کمیسیون کشاورزی، منابع طبیعی و محیطزیست مبنی بر تصویب تقاضای تحقیق و تفحص از عملکرد ستاد احیای دریاچه ارومیه استقبال کردند.
از دریافتی مدیران تا قراردادهای پیمانکاران
در طرح تحقیق و تفحص از عملکرد ستاد احیای دریاچه ارومیه قرار است بررسی شود که عملکرد مالی و اجرایی این ستاد از بدو تأسیس تا به حال چگونه بودهاست؟ میزان اعتبارات در اختیار این ستاد هم بررسی خواهد شد. چگونگی هزینه کرد اعتبارات ستاد و همچنین دریافتیهای مدیران آن هم از دیگر درخواستهای نمایندگان است.
اعتبارات در اختیار ستاد احیای دریاچه در استانها و شهرستانهای مختلفی هم هزینهشده که نمایندگان قرار است چگونگی و نحوه اختصاص آن را پیدا کنند. ضمن اینکه بررسی تمامی قراردادهای مالی و اجرایی ستاد با شرکتها، اشخاص و پیمانکاران در طول دوران فعالیتشان هم از دیگر معماهای مالی این دریاچه است.
کاهش تراز آبی دریاچه ارومیه از سال ۱۳۷۴ و با شیب متوسط ۴۰ سانتیمتر در هر سال آغاز شد. قرار بود ستاد احیای دریاچه ارومیه از سال ۹۲ با هزینهکرد اعتبارات بر اساس یک نقشه ۱۰ساله با کاهش تراز آبی دریاچه مقابله کند. اکنون نتیجه این شده که در حال حاضر ۹۵ درصد از دریاچه ارومیه خشکشده و بیش از ۳۰ میلیارد مترمکعب آب دریاچه نسبت به دورههای پرآبی کاهش یافتهاست.
مردادماه سال گذشته عیسی کلانتری، رئیس سابق سازمان حفاظت محیطزیست و دبیر ستاد احیای دریاچه ارومیه اعلام کرد برای احیای دریاچه در هفت سال بیش از ۱۵ هزار میلیارد تومان سرمایهگذاری شد! اوایل تیرماه امسال هم کازوتوشی آیکاوا، سفیر ژاپن در ایران از سرمایهگذاری ۱۰ میلیون دلاری این کشور در یک دهه اخیر در راستای احیای دریاچه ارومیه خبر داد. دلارهایی که مشخص نیست چگونه هزینه شدند که دردی از دریاچه درمان نشد.
ورود افرادی که تخصصهای غیرمرتبط داشتند
در همین رابطه رئیس کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیطزیست مجلس اعلام کرد هزینههای سنگینی تحت عنوان احیای دریاچه ارومیه پرداخت شده که دستگاههای متولی باید نسبت به این موضوع پاسخگو باشند. محمدجواد عسکری تأکید کرد که مجلس با جدیت تحقیق و تفحص از عملکرد این ستاد را پیگیری کرده و نتیجه آن را در سطح عمومی اعلام خواهد کرد.
نماینده مردم داراب و زریندشت در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: متأسفانه مشکلات موجود در دریاچه ارومیه ناشی از بیتدبیریهایی است که از طریق سدسازی روی آبهایی که به سمت این دریاچه میآمد و ساخت و سازهایی که در این حوزه شکل گرفت، ایجاد شد.
وی تصریح کرد: ستاد دریاچه ارومیه با هدف احیای این دریاچه ایجاد، اما بسیاری از برنامههای آن نیمهکاره رها شد و از سال ۹۷ تاکنون دانشگاهها و افرادی را که تخصصهای غیرمرتبط داشتند، برای مطالعه در این زمینه وارد کرد که نتیجه آن معضل جدی زیستمحیطی در این منطقه شد.
عسکری اظهار کرد: همکاران در این راستا طرح تحقیق و تفحص از عملکرد ستاد احیای دریاچه ارومیه را ارائه دادند که در کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیطزیست با حضور رئیس سازمان محیطزیست کشور و معاونانش و مسئولان دستگاههای متولی در این حوزه مورد بررسی قرار گرفت.
این نماینده مردم در مجلس یازدهم یادآور شد: در این نشست مسئولان اجرایی مربوطه پاسخ قانعکنندهای به نمایندگان متقاضی این طرح ارائه ندادند، به همین دلیل به صحن ارجاع شده و روز چهارشنبه به تصویب رسید تا در پی آن عملکرد این ستاد مورد ارزیابی قرار گیرد که چنانچه ایراداتی در عملکرد آن وجود دارد، تحت پیگرد قانونی قرار گیرد. عسکری تأکید کرد: با توجه به اینکه هزینههای سنگینی تحت عنوان احیای دریاچه ارومیه پرداخت شدهاست، دستگاههای متولی باید نسبت به این موضوع پاسخگو باشند و مجلس نیز با جدیت این تحقیق و تفحص را پیگیری و نتیجه آن را در سطح عمومی کند.
جایگزینی انگور با سیبهای رهاشده کنار جادهای
گفتنی است چندماه قبل نیویورک تایمز در مقالهای به قدمت تمدن هفت هزار ساله دریاچه ارومیه و سبک کشاورزی متناسب با این دریاچه اشاره کردهبود. در این مقاله به منحصر به فرد بودن این دریاچه در غرب آسیا و اهمیت آن هم اشاره شدهبود.
تا قبل از دهه ۷۰ بیشترین محصول باغات و کشاورزان اطراف دریاچه، انگور بود که نیاز به آبیاری کمی هم داشت. سیاستهای دولت سازندگی که از قضا وزیر کشاورزی آن هم کسی جز عیسی کلانتری نبود، کشت محصولات کشاورزی این منطقه را تغییر داد. از اواخر دهه۶۰ کشاورزان شروع به تولید سیب کردند که حدود پنج برابر انگور نیاز به آبیاری دارد. از سوی دیگر سطح زیر کشت سیب هم به چهار برابر انگورهای قبلی افزایش پیدا کرد. همین قضیه موجب شد در دولتهای بعدی با بیتوجهی مسئولان چاههای غیرمجاز زیادی هم حفر شود و تا امروز نیز معضل سیبهای صنعتی رها شده در کنار جادهها را شاهد باشیم.
