در شرایطی که سینما این روزها با چالشهای متعدد اخلاقی، صنفی و اقتصادی روبهرو است، تعطیلی برنامههای سینمایی در تلویزیون تأملبرانگیز است. چند روز پس از اینکه ماجرای حضور فیلم موهن «عنکبوت مقدس» در فستیوال کن و جایزه به بازیگر زن این فیلم، در جامعه ایرانی با بازتابهای منفی و مواضع تند همراه شد، صداوسیما در اقدامی منفعلانه صرفاً یک برنامه تک قسمتی را برای بررسی این فیلم روی آنتن برد. اگرچه تصاویر محدود منتشر شده از فیلم «عنکبوت مقدس» ماهیت ضد دینی و ضد ایرانی این فیلم را آشکار میکند و به صورت جسته و گریخته در چند برنامه تلویزیونی موضوع این فیلم مورد بررسی قرار گرفته بود، اما در یک اقدام دیر هنگام، تک برنامهای با عنوان «سینما دو» برای نقد و بررسی این فیلم روی آنتن شبکه ۲ سیما رفت.
در این برنامه که با اجرای بهروز افخمی و حضور امیرقادری و سعید مستغاثی پخش شد، درباره دو فیلم «عنکبوت مقدس» و «بدون قرار قبلی» بحث و تبادل نظر شد.
بخش مهمی از این برنامه که عنوان میزگرد بررسی سیاستهای جشنواره فیلم کن را داشت، مستغاثی با ضعیف خواندن فیلم «عنکبوت مقدس» گفت: «گرایشهای ضدایرانی و ضداسلامی این فیلم چیز جدیدی نیست. خط ضداسلامی همیشه در فیلمهای هالیوود بوده است، حتی در فیلم کازابلانکا، مسلمان فیلم یک شارلاتان است. در جشنواره کن یکسری عملیات ایذایی انجام شد تا همه را مشغول کند و فیلم تام کروز فراموش شود.»
این منتقد سینما ادامه داد: «ما نشستیم تا آرگو را بسازند و بعد بگوییم باید پاسخ بدهیم. ما باید جریان خودمان را داشتهباشیم، یعنی فیلمهای خودمان را بسازیم تا آنها دنبال پاسخگویی بروند، یعنی فیلمهایی را بسازیم که دقیقاً در جریان مقابل آنها، مثل عنکبوت مقدس قرار بگیرد.»
وی در ادامه میزگرد با بیان اینکه در سینمای ما تاریخ ایران سانسور شدهاست، اظهار داشت: «در جشنواره فجر ما هر کاری خواستند کردند و هر فیلمی خواستند ساختند. وظیفه سازمان سینمایی شعار دادن و بیانیه صادر کردن نیست. باید یک الگو و مانیفستی وجود داشته باشد. به قول مارتین اسکورسیزی، سینمای ملی یعنی سینمایی که هویت یک ملت را داشته باشد. با چهار فیلم آپارتمانی و عشق مربعی و مثلثی نمیتوان کاری کرد.»
قادری هم با نقد رویکرد جشنوارههای فیلم گفت: «جشنوارهها به بازار مکارهای برای گروههای مختلف تبدیل شدهاند و نقش گروههای صاحب سرمایه و صاحب قدرت دارد در جشنوارهها بیشتر میشود.» وی افزود: «فیلم برخی کارگردانها در جشنوارههای جهانی بهخاطر آنکه فلان پیام را ارائه میکند جایزه میگیرد. این جشنوارههای جهانی یا مراسم اسکار دارند مدل سینمای دهه ۶۰ خودمان را تکرار میکنند. در دهه ۶۰ میگفتند این فیلم به خاطر توجه به ارزشها جایزه میگیرد. الان کن و اسکار باید چنین چیزی را اضافه کنند.»
افخمی نیز در مقام مجری و کارشناس برنامه گفت: «ما فیلمهای امسال کن را ندیدهایم، اما میتوانیم بگوییم مجموعه فیلمهای ایرانی امسال کن فیلمهای مهمی نیستند. وزارت ارشاد باید وظیفه اصلی خودش را انجام دهد و آن ساختن فیلمهای ماندگار برای تماشاگران اصلی سینماست. ساختن فیلم خوب در ایران ممکن است، به شرطی که کار را به کارشناس واگذار کنند.».
اما نکته مهم درباره برنامهای که تحت عنوان «سینما دو» از شبکه ۲ سیما پخش شد، این است که این برنامه قرار نیست ادامه پیدا کند و در همین تک قسمت به کار خود پایان داده است. در دورهای مدیران صداوسیما به بهانه اینکه نباید برند برنامه «هفت» خراب شود، از رشد برنامههای سینمایی در تلویزیون جلوگیری میکردند. افخمی هم که در دورهای اجرای برنامه «هفت» را برعهده داشت، به شبکه ۵ و برنامه «نقد سینما» کوچ کرد و در نهایت آن برنامه هم تعطیل شد. برنامه «سینما دو» در ابتدا با اجرای محمد خزاعی، رئیس فعلی سازمان سینمایی کار خود را آغاز کرد، پس از آن حامد عنقا، اجرای آن را برعهده گرفت و در نهایت این برنامه هم قربانی نگاه تک بعدی مدیران صداوسیما شد. با تغییر مدیریت در شبکههای تلویزیونی و روی آنتن رفتن «سینما دو» این امید به وجود آمده بود که سیاستهای غلط تلویزیون در ایجاد انحصار برای برنامه «هفت» به پایان رسیده است، اما محمد تنکابنی، تهیهکننده برنامه «میزگرد بررسی سیاستهای جشنواره فیلم کن» که در قالب برنامه «سینما دو» پخش شد، گفته است که این برنامه قرار نیست ادامه پیدا کند!