جنگ اوکراین موجب رویارویی غرب و روسیه در ابعاد و جنبههای گوناگون شده است. غرب به سرکردگی امریکا نه فقط کارزار بیسابقه اقتصادی، تجاری، سیاسی و حتی انرژی علیه مسکو را سازماندهی و اجرا کرده، بلکه اکنون واشنگتن خواهان گسترش این تقابل به حوزه جنگ تبلیغاتی و روانی با متهمسازی روسیه به ارتکاب جنایات جنگی و نسل کشی در اوکراین است. با این حال دشواریهای متعددی در این مسیر بروز کرده است. سازمانهای اطلاعاتی ایالات متحده نتوانستهاند اطلاعاتی برای حمایت از ادعاهای جو بایدن رئیسجمهور امریکا مبنی بر اینکه روسیه در حال نسلکشی در اوکراین است، جمع آوری کنند و گزارشهای اطلاعاتی امریکا درباره اوکراین از این ادعاها پشتیبانی نمیکند. یک مقام اطلاعاتی ایالات متحده در این زمینه گفته است که نسلکشی شامل هدف نابودی یک گروه قومی یا ملت است، اما تاکنون چنین چیزی در اوکراین رخ نداده است.
پیش از این جو بایدن در چارچوب جنگ روانی و حملات لفظیاش به ولادیمیر پوتین رئیسجمهور روسیه برای نخستین بار او را به نسلکشی متهم کرد و گفت حمله پوتین به اوکراین نسل کشی است. بایدن گفت: «بودجه خانوادههای امریکایی و توانایی آنها برای تأمین سوخت خودروهایشان نباید به اعلام جنگ از سوی یک «دیکتاتور» که در آن سوی جهان «نسل کشی» میکند، وابسته باشد.»
به نظر میرسد امریکا و شرکای غربی که کارزار گسترده و همه جانبهای علیه روسیه به بهانه جنگ اوکراین به راه انداختهاند درصددند به هر نحو ممکن مقامات روسی به ویژه ولادیمیر پوتین را به ارتکاب جنایات جنگی در اوکراین متهم سازند تا به این ترتیب به زعم خود مقدمه پیگرد بینالمللی آنها را از طریق دیوان بینالمللی کیفری مستقر در لاهه فراهم کنند.
بایدن تاکنون صفات مختلفی مانند قاتل، فاقد روح، قصاب و جنایتکار جنگی را به پوتین نسبت داده است. هدف او از این اقدام، ایجاد جوی منفی علیه رئیسجمهور روسیه در سطح جهانی و کاهش مشروعیت و مقبولیت اوست. دولت بایدن در عرصههای سیاسی، نظامی و اقتصادی روسیه را هدف قرار داده است. واشنگتن در کارزار گسترده علیه مسکو پس از آغاز عملیات نظامی روسیه در اوکراین اکنون این کارزار را به حوزه جنگ روانی گسترش داده و به ویژه ولادیمیر پوتین رئیسجمهور روسیه هدف این عملیات روانی و تبلیغاتی است. با این حال این تلاش از سوی بایدن رئیسجمهور امریکا با ناکامیهای چندی مواجه شده است. به ویژه در برهه کنونی اتهام زنی جدید بایدن علیه پوتین با متهم کردن او به نسل کشی حتی با عدم حمایت از جانب سازمانهای اطلاعاتی امریکا مواجه شده است. اتهام زنی بایدن علیه پوتین به ویژه پس از رویداد بوچا در حومه کییف پایتخت اوکراین و کشف شماری از اجساد تیرباران شده و نسبت دادن آن به نیروهای روسی و نیز درباره شهر بندری ماریوپل مطرح شده، در حالی که گزارشهای متعددی درباره استفاده از غیر نظامیان به عنوان سپر انسانی و نیز ممانعت از خروج مردم از ماریوپل از جانب گروههای شبه نظامی اوکراینی به ویژه گردان آزوف مطرح شده است. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین در پاسخ به سخنان بایدن گفته است: «روسیه چنین ادعاهایی را تلاشی برای تحریف کامل اوضاع میدانی و غیرقابل قبول میداند. مسئله مهم این است که تا زمانی که تحقیقات مستقل بینالمللی در زمینه رویدادهای بوچا و ماریوپل از جانب نهادهایی مانند سازمان ملل یا دیوان بینالمللی کیفری صورت نگیرد، متهم ساختن روسیه در زمینه کشتار غیر نظامیان اقدامی فاقد سند و شواهد بوده و صرفاً در راستای تلاش امریکا برای تخریب وجهه روسیه و رئیسجمهور آن تلقی میشود.»
رویداد بوچا و اتهامات متقابل
پس از عقبنشینی نیروهای روسی از اطراف کییف، رسانههای غربی با انتشار تصاویری از شهر بوچا در نزدیکی کییف مدعی شدند نیروهای روسیه هنگام خروج از اطراف پایتخت اوکراین غیرنظامیان را هدف گلوله قرار دادند. تصاویر منتشر شده از خیابانهای شهر بوچا حاکی از وجود اجساد غیر نظامیان در خیابانها و پیادهروهای این شهر است. به ادعای رسانههای غربی، ساکنان شهر بوچا گفتهاند این غیرنظامیان بیهیچ دلیلی توسط نظامیان روس کشته شدهاند. این اتهام با واکنش سریع مسکو مواجه شد. وزارت دفاع روسیه با انتشار بیانیهای اتهامهای اوکراین مبنی بر کشتار غیرنظامیان در بوچا را که با واکنشهای بینالمللی همراه شده رد کرد و آن را یک حرکت تحریک کننده دیگر دانست. این وزارتخانه تأکید کرد: «در طول مدتی که این شهر تحت کنترل نیروهای مسلح روسیه بود، حتی یک نفر از ساکنان محلی از هیچ اقدام خشونت آمیزی رنج نبردند و تا زمانی که شهر تحت کنترل نیروهای مسلح روس بود و حتی پس از آن، مردم محلی بوچا آزادانه اطراف شهر تردد و از تلفنهای همراه استفاده میکردند.» در بیانیه وزارت دفاع روسیه همچنین تأکید شده که تمام واحدهای روسیه در روز ۱۰ فروردین (۳۰ مارس) یک روز پس از مذاکرات هیئتهای روسیه و اوکراین در ترکیه، به طور کامل از بوچا خارج شدند. علاوه براین در ۱۱ فروردین (۳۱ مارس) «آناتولی فدوروک» شهردار بوچا در یک پیام ویدئویی تأیید کرد هیچ نظامی روسی در شهر وجود ندارد و او حتی به هیچ غیرنظامی محلی با دستان بسته که در خیابانها به سمتش تیراندازی شده باشد، اشارهای نکرد. وزارت دفاع روسیه این مسئله را عجیب توصیف کرد که تمام به اصطلاح «شواهد جنایات» در بوچا درست در روزی که سرویس امنیتی اوکراین و نمایندگان رسانههای اوکراین وارد شهر شدند، انتشار پیدا کرد. «آناتولی آنتونوف» سفیر روسیه در واشنگتن در واکنش به اتهامات مبنی بر کشتار غیرنظامیان اوکراینی در «بوچا» توسط نیروهای روس گفت: «امریکا به عمد این واقعیت را پنهان میکند که گلولهباران این شهر توسط ارتش اوکراین انجام شد.»
جنایت آزوفها به اسم روسیه
با توجه به جنگ روانی و تبلیغاتی غربیها درباره رویداد بوچا، «دیمیتری پولانسکی» معاون نماینده روسیه در سازمان ملل خواستار برگزاری نشست شورای امنیت شد و درخواست کرد این نشست درباره «اقدام تحریکآمیز افراطگرایان اوکراینی» در شهر بوچا، روز دوشنبه تشکیل شود. این درخواست مسکو با توجه به سوابق نیروهای شبه نظامی اوکراین که در نقاط مختلف این کشور فعالیت دارند معنا پیدا میکند. ضمن اینکه مسئله انتشار تصاویر و ویدئوهای مربوط به کشتار غیر نظامیان در بوچا همزمان با حضور نیروهای امنیتی اوکراین در بوچا آغاز شد. این مسئله موجب مطرح شدن نقش احتمالی گروههای شبه نظامی اوکراینی در این مسئله شده است.
مهمترین این گروههای شبه نظامی «گردان آزوف» است؛ گروهی شبهنظامی و داوطلب که در جریان بحران اوکراین در مه ۲۰۱۴ اعلام موجودیت کرد. گردان آزوف هویتی راست افراطی دارد و نئونازیها در آن حضوری علنی دارند. سخنگوی رسمی این گروه در سال ۲۰۱۵ اعتراف کرده بود ۱۰ تا ۲۰ درصد از اعضای آزوف خود را نازی میدانند. این گروه گاه از نمادهایی همچون «خورشید سیاه» استفاده کرده که کاملاً متعلق به نازیهاست. «آندری بیلتسکی» بنیانگذار این گروه، از سران مشهور جریانهای راست افراطی در اوکراین است که سابقه حمله به اقلیتهای این کشور را دارد. سازمان ملل و نهادهای حقوق بشری بارها در مورد ارتکاب جرائم متعدد جنگی در طول سالهای اخیر، از جمله شکنجه اسرا به دست گردان آزوف، گزارش دادهاند. در جریان جنگ اوکراین نیز نیروهای گردان آزوف نقش مهمی در جلوگیری از خروج شهروندان اوکراینی از شهر بندری ماریوپل که تحت محاصره نیروهای ارتش روسیه قرار دارد ایفا کردهاند. در واقع این نیروهای شبه نظامی تلاش کردهاند تا از مردم غیر نظامی به مثابه سپری انسانی مقابل حملات ارتش روسیه استفاده کنند. اکنون با توجه به سابقه فعالیتها و اقدامات ضد انسانی گروههای شبه نظامی در اوکراین، مسئله حضور و اقدامات آنها در بوچا باید مورد رسیدگی قرار گیرد.
با توجه به مبهم بودن عامل کشتار بوچا، اما رسانهها و مقامات غربی به عمد تلاش گستردهای را برای مقصر جلوه دادن روسیه آغاز کردهاند، درحالی که روشن شدن واقعیت این امر در گروی تحقیقات مستقل و بینالمللی در این زمینه است.
