هشترود از جمله شهرستانهای آذربایجان شرقی به شمار میآید که طی یک قرن اخیر و با تولید گندم باکیفیتش همیشه در صدر مناطق برتر تولید این محصول قرار داشته است، اما متأسفانه با قرار گرفتن سایه سنگین خشکسالی روی سر هشترود، میزان تولید گندم آن از ۱۶۰ هزار تن در سال ۹۹ به ۸۰ هزار تن در سال جاری کاهش یافته است. به همین خاطر سازمان بسیج سازندگی در کنار جهاد کشاورزی تصمیم گرفتند با برگزاری کلاسهای آموزشی و آشنایی کشاورزان با روشهای نوین کاشت و برداشت و مبارزه با آفات، یکبار دیگر سطح زیر کشت گندم و تولید آن را افزایش دهند. اعطای تسهیلات قرضالحسنه و برگزاری طرحهای آموزشی با عنوان «همگام با کشاورز» با همراهی بسیج مهندسان از جمله اقدامات بسیج سازندگی در هشترود است تا کشاورزان بیشتر از گذشته نسبت به کاشت گندم ترغیب شوند. به گفته مسئول بسیج سازندگی ناحیه مقاومت شهرستان هشترود، در کنار این کارها و کمک به مکانیزاسیون سیستم تولید گندم، جهت رفع موانع تولید و اعطای زودهنگام کود شیمیایی هم از دیگر کارهای این سازمان به شمار میآید.
طرحهای اقتصاد مقاومتی بسیج این روزها در نقاط مختلف کشور توانسته رونق تولید را تا حد زیادی محقق سازد، یکی از این طرحها پرداخت تسهیلات برای رونق بخش کشاورزی است.
اینجا آذربایجان شرقی است. جایی که خوشههای طلایی گندم، سرمایهگذاری یک ساله برای زندگی کشاورزان به شمار میآیند و حالا با بارش بلورهای برف همگی شکرگزار خدایی هستند که سال زراعی پربرکتی را به آنها نوید میدهد. از روزهای نخستین پاییز که فصل کاشت پاییزه گندم است تا اواخر تیرماه سال آینده که به زمان برداشت میرسیم، میشود سختی کار این کشاورزان را با شخم زدن زمین و آبیاری سنتی و دلهره سرمای زمستان تا موقع درو کردن و فروش و تبدیل دسترنج یک ساله به لقمهای نان دید و لمس کرد. هشترود یکی از شهرهای جنوبی استان آذربایجانشرقی به شمار میآید که حدود ۶۰ هزار نفر جمعیت را در ۱۸ هزار خانوار جای داده است؛ خانوادههایی که اکثر آنها کشاورز هستند. حالا کشاورزان شهرستان هشترود، چاراویماق و روستاهای اطراف کشت پاییزه گندم را تمام کرده و در میان برف زمستانی، منتظر روزهای خوش به همراه محصول پرباری در سال آینده هستند. هر چند که برف زمستانی دل کشاورزان این منطقه را شاد کرده است ولی طی سالهای اخیر با کاهش بارشهای پاییزی و زمستانی و بروز خشکسالی، خسارت زیادی به گندمزارها وارد و متعاقب آن موجب کاهش تولید این محصول شده است.
چند سالی میشود که کمآبی زندگی کشاورزان را سخت کرده است. به طوری که میتوان گفت سطح تولید گندم این شهرستان در سال زراعی جاری ۵۰ درصد پایین آمده بود.
مسئول بسیج سازندگی ناحیه مقاومت شهرستان هشترود با بیان اینکه در سال زراعی ۱۴۰۰-۱۳۹۹ سطح زیر کشت گندم ۹۷هزار هکتار بود که با توجه به افزایش خشکسالی و حوادث طبیعی میزان تولید گندم به ۸۰ هزار تن رسید، میگوید: «این میزان تولید طبق آمار جهاد کشاورزی در سال زراعی قبل از آن ۱۶۰ هزار تن بود که امسال ۵۰درصد کاهش را نشان میدهد.»
رضا مهدوی ادامه میدهد: «هشترود قطب گندم آذربایجان شرقی بود و سطح زیر کشت سال زراعی جاری یعنی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ نیز ۷ هزار هکتار کاهش یافته و به ۹۰ هزار هکتار رسیده است.»
وی با اشاره به سود کمتر کشاورزان از کاشت گندم تصریح میکند: «چون قیمت کود خیلی زیاد افزایش پیدا کرده و از طرف دیگر دولت پول گندم خریداری شده از کشاورزان را پنج ماه بعد پرداخت میکند، بنابراین فعالان این عرصه امسال بخشی از گندم تولیدی را به سیلوها تحویل ندادند و، چون دلالها هزینه گندم را به صورت نقدی و یکجا پرداخت میکنند، کشاورزان هم برای جلوگیری از ضرر و زیان بیشتر تمایل دارند نقدی بفروشند.»
یک میلیارد تومان وام برای کشاورزان گندمکار
قدمت کشت گندم در شهرستان هشترود به ۱۰۰ سال قبل بازمیگردد و طی این سالها همیشه با افزایش کاشت و برداشت روبهرو بوده است، ولی کشت گندم طی دو سال اخیر بر اثر خشکسالی و همچنین افزایش آفت «سن گندم» به شدت پایین آمده است. به همین خاطر سازمان بسیج سازندگی در کنار جهاد کشاورزی برای رفع این موضوع پای کار آمده و با برگزاری کلاسهای آموزشی و آشنایی کشاورزان با روشهای نوین کاشت و برداشت و مبارزه با آفات تلاش میکند سطح زیر کشت گندم و میزان تولید آن را دوباره بالا ببرد و افزایش دهد.
مسئول بسیج سازندگی ناحیه مقاومت شهرستان هشترود با اشاره به فعالیت سیلوهای ذخیره گندم در این شهرستان میگوید: «ماندگاری گندم در سیلوها سه سال است. شش سیلو در شهرستان هشترود وجود دارد که کار احداث یک سیلو هنوز به پایان نرسیده و پنج سیلو فعال است. ظرفیت سیلوها ۲۵۰ هزار تن است که در سال زراعی جاری ۲۳هزار تن گندم از سوی کشاورزان برای ذخیره به سیلوها تحویل داده شد.»
مهدوی ادامه میدهد: «کشاورزان نرخ تضمینی دولت برای خرید گندم تولیدی را به صرفه نمیدانند، بنابراین از فروش و تحویل همه گندم خود به سیلوها خودداری میکنند. با توجه به خشکسالیهای اخیر کشاورزان بخشی از گندم را برای مصرف احشام در نظر گرفته و بخش دیگری را به دلالها و واسطهها به صورت نقدی میفروشند و مقداری را به دولت عرضه و یک قسمتی از آن را به عنوان بذر نگهداری میکنند.»
وی با اشاره به ظرفیت اشتغالزایی سیلوهای گندم تأکید میکند: «در هر کدام از سیلوهای ذخیره گندم این شهرستان ۱۰ تا ۱۲ نفر به صورت مستقیم مشغول به کار بوده و به طور غیرمستقیم هم ۵۰ تا ۶۰ نفر فعالیت میکنند.»
بنا به گفته مهدوی از طریق صندوقهای قرضالحسنه پایگاههای مقاومت و تسهیلات بسیج سازندگی حدود یک میلیارد تومان وام به کشاورزان گندمکار پرداخت شده است.
اعطای تسهیلات قرضالحسنه و برگزاری طرحهای آموزشی با عنوان «همگام با کشاورز» برای بالا بردن بهرهوری و راندمان تولید کشاورزان با همکاری بسیج مهندسین از جمله اقدامات بسیج سازندگی در هشترود است تا کشاورزان بیشتر از گذشته نسبت به کاشت گندم ترغیب شوند.
به گفته مسئول بسیج سازندگی ناحیه مقاومت شهرستان هشترود، در کنار این کارها و کمک به مکانیزاسیون سیستم تولید گندم، جهت رفع موانع تولید این محصول اعطای زودهنگام کود شیمیایی هم از دیگر اقدامات سازمان بسیج سازندگی به شمار میآید.
کشت قراردادی، ضمانت برای تولید بهتر
جالب است بدانیم هم اکنون گندمکاران برتر کشوری در هشترود مشغول به فعالیت هستند.
جهانگیر اصلانی، یکی از آنهاست که با روشهای نوین کاشت و برداشت گندم آشنا بوده و طی سالهای اخیر سه نوبت به عنوان گندمکار نمونه استانی و کشوری معرفی شده است.
وی، ساکن روستای قوپوز هشترود است و با اشاره به حجم زیر کشت گندم خود میگوید: «برای سال زراعی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ در زمینی به مساحت ۱۵۰ هکتار گندم کاشتهام که ۱۰۰ هکتار از این زمین متعلق به خودم و ۵۰ هکتار آن اجارهای است.»
وی، کاشت مکانیزه، کوددهی به موقع، سمپاشی و مبارزه با آفات گندم را از رموز موفقیتش ذکر میکند و ادامه میدهد: «در کنار این اقدامات، آبیاری درست و کسب اطلاعات جدید کمک خیلی زیادی به کشاورز میکند. مطالعه کتابهایی در زمینه کشت مکانیزه، استفاده از خدمات فنی و مهندسی و دانش روز از جمله روشهایی است که باعث میشود محصول گندم خوبی برداشت شود.»
گندمکار نمونه هشترود با بیان اینکه امسال با توجه به خشکسالی دو تا سه تن گندم برای هر هکتار برداشت کرده است، میزان برداشت گندم در تابستان سال جاری را ۲۳۰ تن ذکر میکند و میگوید: «امسال خشکسالی زیاد بود و این تأثیر خودش را در کشت و برداشت گندم نشان داد. هر چند که من به صورت مکانیزه کشت گندم را انجام میدهم، اما میزان برداشتها مزرعه به مزرعه فرق میکند. در پاییز سال ۹۹ سطح زیر کشت ما ۱۲۰هکتار بود که در تابستان سال ۱۴۰۰ به میزان ۲۳۰ تن گندم برداشت کردم.»
گندمکار نمونه کشوری با اشاره به مطرح شدن طرح «کشت قراردادی» خاطرنشان میکند: «اخیراً طرح «کشت قراردادی» توسط جهاد کشاورزی و اداره تعاون روستایی مطرح شده است. چون کشاورز نقدینگی ندارد تا بتواند کود، سم و بذر اصلاح شده بخرد بر اساس این طرح تصمیم گرفته شده است کود، سم و بذر اصلاح شده توسط جهاد کشاورزی و تعاون روستایی خریداری شود و در اختیار کشاورز قرار گیرد و موقع برداشت گندم دولت هزینههای خود را از گندم تولیدی بردارد.»
به گفته اصلانی، این طرح بسیار خوب است و مسئولان باید آن را اجرا کنند، زیرا گندم بیشتری تولید میشود و افت تولید صورت نمیگیرد.
وی تأکید میکند: «این اطلاعات را میتوان با شرکت در کلاسهای آموزشی طرح «همگام با کشاورز» و مطالعه جزوات و بروشورهای اطلاعرسانی کسب کرد.»
گندمکار نمونه کشوری با اشاره به حمایت بنیاد برکت از کشاورزان میگوید: «از طریق حمایتهای بنیاد برکت محصول گندم کشاورزان بیمه میشود و با توجه به اینکه منابع آب زیرزمینی کاهش یافته است، گندم بیشتر به صورت دیم کاشته میشود.»
امروز در تمام نقاط کشور بسیج با ترویج و تبیین طرحهای اقتصاد مقاومتی، پرداخت تسهیلات و همراهی تولیدکنندگان در فرآیند تولید، گامهای قرص و محکمی در زمینه اشتغالزایی، بهبود درآمد خانوارهای روستایی و افزایش تولید برداشته است. هرچند شاید حمایتهای مالی در حد و اندازههای طرحهای کوچک باشد، اما همین کارهای خرد که به عنوان شغل جانبی در نظر گرفته میشوند، کیسه تولید را اندک اندک پر میکند. راهبردی که به نظر میرسد تا به سرانجام رسیدنش چندان فاصله نیست. بهخصوص که امسال و در سال رفع موانع تولید با هزار طرح دیگر سبد تولید را مملو از کارهای خوب کرد.
