برنامه ویژه پایشهای محیطزیست استان تهران از ابتدای آبان ماه آغاز شد و تا پایان بهمن ماه ادامه داشت. در این مدت ۱۰۵ مورد حریق بزرگ و غیرمجاز ناشی از ضایعات و پسماند سوزی اصلیترین چالش محیطزیست پایتخت بود. رئیس کمیسیون سلامت و محیط زیست شورای شهر هم حاشیهنشینهای پایتخت را قربانیان اصلی ضایعاتسوزی دانست.
در سالهای اخیر ضایعاتسوزی غیرمجاز به عنوان یک راهحل برای فرار از مدیریت پسماند در بین برخی کارگاهها مطرح بوده است. برخی واحدهای صنعتی برای کاهش هزینههای جاری و برخی سودجویان نیز برای استفاده از ضایعات قابلاستفاده اقدام به پسماندسوزی میکنند. این قضیه در حاشیه بیشتر کلانشهرهای کشور وجود دارد.
گازهای خطرناک ناشی از ضایعاتسوزی
پسماندسوزی در حاشیه برخی کلانشهرها مربوط به اراضی کشاورزی و به منظور تغییر کشت است. کشاورزان در این مناطق بعد از برداشت کردن محصول، مزارع را آتش میزنند تا از این طریق بتوانند بقایای کشت قبلی و کنترل آفات را در مزرعه خود انجام دهند.
در برخی مناطق کشور با پسماندسوزی حتی اراضی کشاورزی هم تغییر کاربریهای غیرمجاز داده میشود. گازهای آلایندهای که حین پسماندسوزی تولید میشود، با توجه به نوع پسماند و ضایعات متفاوت است، ولی به طورکلی گازهای مونوکسیدکربن، مواد آلی فرار، ذرات دوده، خاکستر، گردوغبار و مواد معلق و کربن دیاکسید محصولات اصلی حاصل از پسماندسوزی هستند.
سوزاندن ضایعات پلاستیکی هم منجر به تولید موادی بر پایه ارگانوکلر (یک ترکیب شیمیایی کریستالی بیرنگ، بیمزه و تقریباً بدون بو) نظیر PVC میشود. برخی ضایعات پلاستیکی مثل لاستیک هم گاز دیاکسین تولید میکنند که گروهی از مواد شیمیایی بسیار سمی هستند.
دیوکسینها برای سلامتی انسان و حیوانات بسیار مضر هستند. سوزاندن پلیمرهای پلیاستایرن مثل برخی ظروف یکبار مصرف، ظروف پلاستیکی لبنیات و برخی غذاهای آماده هم گاز «استایرن» آزاد میکند که از طریق پوست و ریهها جذب شود و میتواند بر دستگاه عصبی مرکزی تأثیر بگذارد و سبب سردرد، خستگی، ضعف و افسردگی شود.
فعالیت واحدهای آلاینده متوقف شده
در همین راستا روز گذشته مدیر کل حفاظت محیطزیست استان تهران گفت: در گشت و پایشهای شبانه محیطزیست استان تهران در بهمن ماه سال جاری، از هزارو۸۴ واحد صنعتی، صنفی و تولیدی کوچک و بزرگ استان بازدید شد و فعالیت واحدهای آلاینده هوا در این پایشها متوقف شده یا به حالت تعلیق در آمدهاست. طی این مدت و در جریان پایشهای شبانه فعالیت ۲۶ واحد آلاینده نیز متوقف شد.
سعید محمودی در تشریح این خبر به پایگاه اطلاعرسانی سازمان حفاظت محیطزیست گفت: برنامه ویژه پایشهای محیطزیست استان تهران از ابتدای آبان ماه آغاز شد و تا پایان بهمن ماه ادامه داشت. براساس این گشت و پایشها، محیطزیست تهران شبها مورد رصد قرار میگرفت تا از فعالیتهای آلاینده بهویژه در بخش هوا جلوگیری شود. در طول این مدت اصلیترین معضل کارشناسان محیطزیست در گشتهای شبانه برخورد با ۱۰۵ مورد حریق بزرگ ناشی از ضایعاتسوزی و پسماندسوزی بود که با تلاش مأموران اطفا شد.
پایش شبانهروزی واحدهای صنعتی بزرگ و کوچک
وی با بیان اینکه در این گشتها نوع و میزان سوخت نیروگاهها و صنایع بزرگ نیز بهصورت شبانهروزی پایش و کنترل شد و از خروجی دودکشهای تمامی نیروگاهها و صنایع نفتی نمونهبرداری لازم به انجام رسید، اظهار کرد: پایش ۲۸ مرکز معاینه فنی خودروهای سبک و سنگین به صورت روزانه و نظارت دقیق بر این واحدها در سطح استان از دیگر اقدامات انجامشده در این گشت و پایشها بود.
محمودی همچنین در ادامه به بازدید از۲۵۰ واحد معدنی شن و ماسه در سطح استان در بهمن ماه اشاره کرد و گفت: پایش شبانهروزی شهرکهای صنعتی استان به تعداد ۹۴ مورد از دیگر اقدامات انجام شده در جهت انجام مأموریتهای گشت و پایش استان تهران بود.
وی با بیان اینکه در پایشهای انجامشده در مجموع ۵۵ مورد اخطاریه محیطزیستی برای واحدهای آلاینده صادر و به مسئولان آنان ابلاغ شد، اظهار کرد: در بهمن ماه ۲۱ محور مواصلاتی در سطح استان از سوی کارشناسان محیطزیست و اکیپهای گشتی مورد پایش و کنترل قرار گرفت که حدود ۶۰ پایش از واحدهای صنعتی بزرگ مقیاس و نیروگاهی انجام شد و هزارو۷۴ مورد واحد صنعتی و صنفی کوچک مقیاس بهطور مستمر مورد بازدید و بررسی قرار گرفتهاند.
دود پسماندسوزی در چشم حاشیهنشینها
رئیس کمیسیون سلامت، محیطزیست و خدمات شهری شورای شهر هم هفته گذشته در صحن علنی شورا گفت: با توجه به رصد همکاران در شهرداری هیچگونه تغییر وضعیت جدیدی در زمینه زبالهسوزی ایجاد نشده و بر اساس گزارش سیاهه انتشار، روزانه حدود ۲هزار تن آلودگی در هوای تهران تولید میشود. با توجه به اینکه پسماند یا زبالهسوزی به صورت مقطعی و پراکنده (زمانی و مکانی) است و همچنین جهت باد غالب غرب به شرق است، آلودگیهای ناشی از پسماندسوزی بیشتر حاشیه پایتخت را درگیر کردهاست.
مهدی پیرهادی افزود: براساس بازدید و پیمایش میدانی در حاشیه پایتخت، پسماندسوزی در زمینه سوزاندن کابلهای برق به جهت استحصال سیم مس از داخل آن گسترش زیادی داشتهاست. بعضاً حوالی عصر و اوایل شب دود ناشی از آن محدودههایی از اتوبان تهران _ قم را متأثر میکند. همچنین در محدوده مورد بررسی تعداد زیادی واحدهای ذغالگیری به خصوص در شهرستان ری وجود دارد که متأسفانه تاکنون عملیات جمعآوری و انتقال اینگونه واحدها میسر نشدهاست و نیاز به همکاری سازمان محیطزیست و دستگاه قضایی است. پسماندسوزی در بخش فشافویه و کهریزک هم علاوه بر بروز آلودگی هوا یکی از عوامل انتشار بوی نامطبوع در محور اتوبان تهران- قم مطرح است. به تازگی در بخش فشافویه، نسیمشهر، اطراف فرودگاه بینالمللی امامخمینی و محدوده کهریزک مورد پایش محیطزیستی قرار گرفته شدهاست، زیرا این منطقه در ضایعاتسوزی مشکلات زیادی ایجاد کردهاست. در این پایشها و طی مذاکره با مسئولان امر در سازمان محیطزیست، موضوع بر اساس قانون هوای پاک تحت پیگیری است.
گفتنی است سازمان حفاظت محیطزیست نقش ناظر عالی را در حوزه مقابله با ضایعاتسوزی بر عهده دارد. این سازمان باید در صورت مشاهده تخلف یک واحد صنعتی از قانون مدیریت پسماند یا در صورت دریافت گزارش تخلف، با متخلفان برخورد و در صورت لزوم آنها را به مراجع قضایی معرفی کند. طبق «قانون مدیریت پسماند» و «قانون هوای پاک» پسماندسوزی و ضایعاتسوزی از سوی کسانی که متولی نیستند، ممنوع است.
