کاهش پرداخت از جیب مردم به کمتر از ۳۰ درصد تکلیف قوانین چهارم و پنجم توسعه است. بندهای ۹ و ۱۰سیاست کلی سلامت ابلاغی رهبر معظم انقلاب اسلامی هم ارتقای شاخصهای سلامت، پوشش کامل نیازهای پایه درمان از طریق بیمهها برای آحاد جامعه و کاهش سهم مردم از هزینههای درمان را هدف گذاری کرده است. براساس اهداف سند چشمانداز ۱۴۰۴ ایران کشوری است با مردمی دارای بالاترین سطح سلامت و توسعه یافتهترین نظام سلامت در منطقه. حالا آنطور که رئیس سازمان بیمه سلامت خبر میدهد، در حال حاضر پرداختی از جیب مردم در حوزه سلامت بیش از ۵٠درصد است. علاوه بر این ۶تا ٩میلیون نفر زیر چتر حمایت هیچ یک از بیمههای درمانی نیستند. این بدین معناست که در حوزه سلامت نه توانستهایم به تکالیف قانون چهارم و پنجم توسعه عمل کنیم و نه اسناد بالادستی همچون سند چشمانداز و سیاستهای کلی سلامت در حوزه پوشش بیمه پایه درمان و سهم مردم از هزینههای سلامت محقق شده است.
پرداخت از جیب مردم در هزینههای درمان یکی از پرچالشترین موضوعات حوزه سلامت است، اگرچه در قانون اساسی و اسناد بالادستی همچون سند برنامه چهارم و پنجم توسعه و همچنین سیاستهای کلی سلامت ابلاغی مقام معظم رهبری بر آن تأکید شده، اما تاکنون تحقق نیافته و در حال حاضر سهم مردم از هزینههای سلامت بیش از ۵۰ درصد است، در حالی که اگر قوانین چهارم و پنجم توسعه در این حوزه اجرایی میشد، این سهم هماکنون باید به زیر ۳۰ درصد کاهش مییافت تا هزینههای کمرشکن سلامت خانوادهها را به زیرخط فقر نکشاند و بر سرشان آوار نشود. با وجود این ما نتوانستهایم در این شاخص توسعه رشد خوبی داشته باشیم و پرداخت از جیب مردم به گونهای است که برخلاف تأکید مقام معظم رهبری مبنی بر اینکه بیمار نباید جز رنج بیماری رنج دیگری داشته باشد، هزینههای دارو و درمان هماکنون یکی از اصلیترین چالشهایی است که بر سر راه بیماران طبقات متوسط و پایین قرار دارد و گاهی وقتها به واسطه این دغدغهها بیمار وقتی برای درمان مراجعه میکند که دیگر دیر شده است. در دو سال اخیر نیز با اپیدمی کرونا شرایط پرداخت از جیب مردم بدتر شده و به گفته محمدمهدی ناصحی، مدیرعامل سازمان بیمه سلامت بیش از ۵۰ درصد هزینههای درمان از جیب مردم پرداخت میشود.
تأکید چندین سند بالادستی بر کاهش پرداخت از جیب به ۳۰ درصد
براساس ماده ۹۰ قانون برنامه چهارم توسعه، سهم مردم از هزینههای سلامت تا پایان این برنامه باید به عدد ۳۰درصد کاهش مییافت، اما این هدفگذاری محقق نشد. پس از آن ماده ۳۸ قانون برنامه پنجم توسعه دوباره بر این کاهش پرداخت از جیب تأکید کرد. طبق ماده ۳۸ قانون برنامه پنجم توسعه باید با توسعه کمی و کیفی بیمههای سلامت، دستیابی به پوشش فراگیر و عادلانه خدمات سلامت و کاهش سهم مردم از هزینههای سلامت به ۳۰درصد از طرق مختلف مانند اصلاح ساختار صندوقها، مدیریت منابع، متناسب نمودن تعرفهها، استفاده از منابع داخلی صندوقها و در صورت لزوم از محل کمک دولت در قالب بودجه سنواتی انجام شود. با پایان برنامه پنجم توسعه هم این هدف محقق نشد و همچنین بندهای ۹ و ۱۰ سیاست کلی سلامت ابلاغی رهبر معظم انقلاب اسلامی، ارتقای شاخصهای سلامت، پوشش کامل نیازهای پایه درمان از طریق بیمهها برای آحاد جامعه و کاهش سهم مردم از هزینههای درمان را هدف گذاری کرد. علاوه بر این، براساس اهداف سند چشمانداز ۱۴۰۴، مردم کشورمان باید بالاترین سطح سلامت و توسعهیافتهترین نظام سلامت در منطقه را تا سال ۱۴۰۴ داشته باشند. طرح تحول سلامت هم که با شعار کاهش پرداخت از جیب بیماران اجرایی شد در عمل هزینههای خانوار از سلامت را فزایش داد و در نتیجه تا به اینجای کار هیچ یک از این اهداف محقق نشده است!
پرداخت از جیب بیش از ۵۰ درصدی برای مزد درمان
محمدمهدی ناصحی، مدیرعامل سازمان بیمه سلامت در نشست خبری روزگذشته خود با بیان اینکه بیمه سلامت به عنوان بزرگترین بیمه درمانی کشور با پوشش ۵/۴۲ میلیون نفر از جمعیت کشور در پنج صندوق مهم درمانی فعال است، افزود: «در بعد پوشش هزینهای بیمهها خیلی قوی نیستند و پرداختی از جیب مردم نزدیک یا بالای ۵۰درصد است و از وظایف ما این است که بتوانیم پرداخت از جیب مردم به ویژه در بیماریهای صعبالعلاج، مزمن و سرطانی را براساس فرمایشات مقام معظم رهبری کاهش دهیم.» وی با اشاره به اینکه یکی دیگر از دغدغههای سازمان بیمه سلامت این است هر فرد ایرانی که در کشور زندگی میکند، حداقل تحت پوشش یک بیمه درمانی باشد، گفت: «بین ۶ تا ۹ میلیون نفر از جمعیت کشور بیمه فعال ندارند. ممکن است افراد در بیماریها تحت پوشش بیمه قرار بگیرند و جزو آمار غیرفعال باشند؛ برای همین امر به دنبال این هستیم که بیمه رایگان را به خصوص در مناطق کم برخوردار اجرا کنیم. بسیاری از افراد در این مناطق از حق قانونی خود مطلع نیستند. در مناطق مختلفی از کشور از جمله منطقه ۱۲تهران، کرمان، اصفهان، مازندران و... این طرح را آغاز کردهایم.» ناصحی با اشاره به اینکه بودجه سال آینده بیمه سلامت تنها ۷ درصد رشد داشته است، تصریح کرد: «ما حداقل نیاز داریم تا ۳۰ درصد افزایش اعتبارات و پاسخدهی حداقلی داشته باشیم.»
گرانی درمان در ایران نسبت به ۱۰۰ کشور جهان
به گزارش خبرگزاری صداوسیما و بر اساس نتایج پژوهشها پرداختی بیماران کشورمان از ۱۰۰کشور جهان بیشتر است. نکته مهمتر اینکه بررسیهای وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نشان میدهد تنها در سال گذشته ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر از ایرانیها به واسطه هزینههای بالای درمان به زیر خط فقر رفتهاند و هر ساله حدود ۵/۷ درصد مردم به دلیل ابتلا به بیماریهای صعبالعلاج زیر خط فقر قرار میگیرند. در سطح جهانی نیز بررسی شاخصی با عنوان هزینههای کمرشکن جراحی نشان میدهد که هزینههای جراحی ایران کمرشکنتر از ۹۳کشور جهان است، این در حالی است که بودجه بخش سلامت در قانون سال ۹۹ حدود ۷۰ هزار میلیارد تومان بوده که در لایحه بودجه ۱۴۰۰ به ۱۱۱هزار میلیارد تومان رسیده است. در واقع رشدی ۵۸ درصدی داشته که به تفکیک، از محل منابع عمومی ۱۵۹درصد، از محل منابع اختصاصی ۷ درصد و از محل یارانهها نسبت به سال گذشته ۴۳ درصد رشد داشته است.
