برای نخستین بار چین به مسئله گسترش ناتو در شرق اروپا ورود کرده و با انتشار بیانیهای مشترک با شریک روسی خود اعلام کرد که خواستار توقف گسترش ناتو در منطقه است. بیانیه مشترک چین و روسیه پس از دیدار رؤسای جمهور دو کشور منتشر شد و پکن با حمایت از مسکو به انتقاد از سیاست کشورهای غربی در موضوع اوکراین پرداخته است. اگرچه تاکنون تنش بر سر اوکراین ابعاد منطقهای داشته است، اما با ورود چین و حمایت پکن از مسکو اکنون دیگر نمیتوان موضوع اوکراین و گسترش ناتو را یک موضوع صرف منطقهای توصیف کرد و شاید اوضاع شرق اروپا در حال حرکت به سمت ابعاد جهانی است.
به گزارش «جوان»، روز جمعه پس از آنکه «ولادیمیر پوتین» و «شی جینپینگ» رؤسای جمهور روسیه و چین در پکن با یکدیگر دیدار کردند، دو طرف بیانیهای مشترک را به امضا رساندند و در این بیانیه خواستار توقف فوری گسترش و پشتیبانی نظامی ناتو و امریکا از «اوکراین» شدند.
این بیانیه در جریان سفر رئیسجمهور روسیه به چین منتشر شده است. اگرچه کرملین اعلام کرد که در سفر پوتین به چین، رهبران دو کشور موضوعات متنوع اقتصادی، سیاسی و امنیتی را مورد بحث و بررسی قرار میدهند، اما مخالفت چین با گسترش و توسعه ناتو در شرق اروپا یکی از برجستهترین ابعاد سیاسی سفر پوتین است.
براساس بیانیه منتشر شده، چین همچنین از پیشنهادات ارائه شده از سوی فدراسیون روسیه در مورد تشکیل تضمینهای امنیتی الزامآور بلندمدت در اروپا حمایت کرده است. برای نخستین بار است که چین مخالفت رسمی خود را با گسترش ناتو در شرق اروپا اعلام میکند و به نظر میرسد که پکن نیز مانند مسکو نگرانیهای امنیتی عمیقی نسبت به نظم و ترتیبات ساختاری نظام بینالملل دارد. هم پکن و هم مسکو همواره در موضعگیریهای رسمی خود، بر نظم بینالمللی چندجانبه در مقابل نظم بینالمللی تکمحور تأکید دارند و رهبران دو طرف روز جمعه از جامعه بینالمللی خواستهاند از سیستم بینالمللی که در آن سازمان ملل نقش مرکزی را ایفا میکند، حمایت کنند و خواستار ایجاد «چندجانبهگرایی واقعی» به نفع «دموکراتیزه کردن روابط بینالمللی، صلح و ثبات و توسعه پایدار» شدهاند. دو کشور در بیانیه خود همچنین گفتهاند که مخالف تشکیل ساختارهای بلوک بسته و اردوگاههای متضاد در منطقه آسیا-اقیانوسیه هستند و نسبت به تأثیر منفی استراتژی امریکا بر صلح و ثبات در این منطقه بسیار هوشیار هستند و همچنین به دنبال ایجاد «یک سیستم امنیتی برابر، باز و فراگیر در هند و اقیانوس آرام هستند که علیه کشورهای ثالث نیست.»
گاز مسکو به پکن
دیدار پوتین و شی جینپینگ یک بخش اقتصادی مهم نیز داشته است و رئیسجمهور روسیه در دیدار با همتای چینی خود پیشنهاد داده که کشورش سالانه ۱۰میلیارد متر مکعب گاز از خاور دور به چین عرضه کند. ولادیمیر پوتین در پکن گفت: شرکتهای روسی راهحلهای جدیدی را برای عرضه هیدروکربن به چین در صنعت گاز آماده کردهاند. اعلام صادرات گاز روسیه به چین پس از تشدید تنشها و احتمال توقف پروژه بزرگ انتقال گاز روسیه به اروپا موسوم به نورد استریم اعلام شده است. پیشتر امریکا نیز روسیه را تهدید به جلوگیری از صادرات گاز به اروپا به دلیل تشدید تنش با اوکراین کرده بود و اکنون مشتری جدیدی برای گاز روسیه پیدا شده است.
واشنگتن مدرکی ندارد
دیدار پوتین از پکن همزمان با تنشهای شرق اروپاست. همزمان با این دیدار، سخنگوی وزارت خارجه امریکا که در چند هفته گذشته از هیچ اتهامی علیه روسیه درباره حمله ادعایی به اوکراین فروگذاری نکرده، درباره ادعاهای کشورش علیه حمله روسیه به چالش کشیده شد.
در جریان نشست مطبوعاتی «ند پرایس»، سخنگوی وزارت خارجه امریکا در بامداد جمعه به وقت ایران، خبرنگاران حاضر در این نشست، پرایس را به دلیل ارائه نکردن شواهدی مبنی بر ادعاها علیه دولت روسیه در خصوص احتمال جنگ علیه اوکراین زیر سؤال بردند. پیش از این «پرایس» به خبرنگاران گفته بود که روسیه برای اجرای حملات ساختگی توسط نیروهای نظامی یا اطلاعاتی اوکراین به عنوان بهانهای برای تهاجم به این کشور در حال برنامهریزی است و همزمان پنتاگون نیز ادعاهای مشابهی مطرح کرد.
در نشست بامداد جمعه، خبرنگار آسوشیتدپرس از «ند پرایس» خواستار ارائه شواهد درباره ادعای آمادگی روسیه برای جنگ در اوکراین شد و گفت: «اطلاعات محرمانه شما کجاست؟ این اطلاعات شما غیرقابلاثبات است! منظورم این است که شما چه مدرکی دارید که نشان میدهد روسها در حال برنامهریزی برای حمله هستند؟ من ادعای شما را رد نمیکنم، اما شما فقط میآیید و ادعایی را مطرح میکنید و از ما انتظار دارید که آن را باور کنیم بدون اینکه مدرکی نشان دهید.»
با وجود ادعاهای امریکا درباره احتمال حمله روسیه به اوکراین، برخی کشورهای اروپایی نیز نسبت به چنین ادعاهایی ابراز تردید کردهاند. روز سه شنبه گذشته نیز وزیر خارجه فرانسه گفته بود شواهد کافی درباره احتمال آغاز جنگ علیه اوکراین وجود ندارد. با این حال واشنگتن ترجیح میدهد همچنان بر شیپور جنگ بدمد و پنتاگون دو روز پیش اعلام کرد جو بایدن، رئیسجمهور امریکا، با اعزام حدود ۲ هزار نیرو به لهستان و آلمان موافقت کرده است.
