در فرآیند خوانش سرگذشت سازمان مجاهدین خلق ایران، نام تقی شهرام، بیش از بسا اسمها به چشم میآید! به گونهای که تحلیل عملکرد این تشکل، بدون ارزیابی کارنامه وی، ناتمام است. اثری که در این مجال به شما معرفی میشود، به چنین تحلیلی دست زده و البته این همه، به اسناد بر جای مانده متکی است. این مجموعه توسط احمدرضا کریمی گرد آمده و مرکز اسناد انقلاب اسلامی، آن را منتشر کرده است. مؤلف در دیباچه این کتاب در باب موضوع و ضرورت تدوین آن، چنین آورده است:
«در تشریح تاریخچه سازمان موسوم به مجاهدین خلق ایران، شاخصترین نامها، گاه اهمیتشان به دلیل نقش تأسیسی آنها بوده و گاه به خاطر نقشی که در تدوین و تألیف آثاری برای آموزش داشتهاند. گاه نیز شهرتشان به مناسبت ارتباطات و حضور در مقاطعی ویژه، از تاریخ مبارزات ایران معاصر بوده است. معروفترین نامها عبارت بودند از: محمد حنیفنژاد، سعید محسن، عبدی نیکبین، اصغر بدیعزادگان، محمود عسکریزاده، احمد رضایی، حسین روحانی، تراب حقشناس، رضا رضایی، بهمن بازرگانی، مسعود رجوی، مهدی رضایی، کاظم ذوالانوار، مصطفی خوشدل، مجید شریفواقفی، مرتضی صمدیّه لبّاف، بهرام آرام، وحید افراخته، منیژه اشرفزادهکرمانی، سیمین صالحی، لطفالله میثمی و علیرضا سپاسیآشتیانی. برخی از این اسامی با یاد نیک همراه شدند، بعضی دیگر میانه خوب و بد ماندند و چند تن نیز، اوراق سیاه کارنامه این سازمان، به ایشان منسوب شد! در طول سالهای ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۷، نام دیگری بارها و بارها مطرح شد که همه اسامی دیگر را تحتالشعاع قرار داد و بیش از همه، در ذهنها باقی ماند! ذهنهایی که درگیر خلجانها و زیر و بَمهایی شده بودند و خواه ناخواه، تلاش میکردند تا درباره آن نام به قضاوت بنشینند: تقی شهرام! نام وی ابتدا با ماجرای فرار حیرتانگیزش از زندان ساری به همراه افسر زندانبانش بر سر زبانها افتاد و پس از چند سال، با افشا شدن قتلها و ترورهای هولناک داخلی در میان سازمان مجاهدین خلق که به ادعای همین نام دیگر مسلمان نبود و در چرخه تجربه و پویش دچار استحالهای موسوم به تغییر ایدئولوژی شده بود، بار دیگر نام تقی شهرام در رأس همه اسمهای مربوط به این سازمان قرار گرفت. پژوهشی که پیش رو دارید، تحقیقی همهجانبه درباره تقی شهرام است، که اهم موضوعات مرتبط با وی را دربر میگیرد. از جمله دوران قبل از زندان و ضربه شهریور ۵۰، دورانهای زندان در اوین و قصر و ساری، داستان فرارش از زندان با ذکر جزئیات به نقل از خودش و ستوان احمدیان، ورودش به سازمان پس از فرار و دوران تعاملش با مصطفی شعاعیان و کادرهای قدیمی سازمان، ورودش به مرکزیت و سهشاخهای کردن سازمان، فرآیند تغییر ایدئولوژی و خروج از مذهب در بیش از نیمی از اعضا، تصفیهها و ترورهای داخلی، ترورهای سیاسی و نحوه تعامل با شوروی، سلطه غیابی وی بر شاخه خارج از کشور، دورانهای نشیب و فراز رهبری در سازمان و نهایتاً اخراج و استعفا، دوران زندان در جمهوری اسلامی و ماجراهایی که در این دوران از سر گذراند، ماهیت شکایتهایی که علیه وی به دادگاه انقلاب اسلامی ارائه شد، بررسی روند برگزاری دادگاه و ردّ صلاحیت آن توسط وی، واکنش گروههای مختلف از جمله مجاهدین خلق و پیکار به محاکمه تقی شهرام و سرانجام صدور رأی و اعدام. در این کتاب سعی شده تا همه تأثیراتی که وی در زمینههای گوناگون روی سازمان و نیروهای آن داشته است، بررسی شود. از جمله تأثیری که وی در نحوه عضوگیری و بهکارگیری دختران و زنان گذاشت و روندی را در پی داشت که بسیاری از جریانها آن را برنتافتند و خروج از دایره اخلاق به معنی اعّم آن برشمردند...».
