اهمیت خانواده و حفظ و تعالی آن از جمله مهمترین موضوعات در فرمایشات و سخنرانیهای مقام معظم رهبری است. ایشان به ویژه در مناسبتهای مرتبط با زنان، مباحثی بسیار کلیدی درباره زن مسلمان بیان کردهاند. فرمایشات راهبردی و روشنگرانه رهبر معظم انقلاب در این زمینه در صورت اجرایی شدن میتواند بسیاری از چالشهای موجود در جامعه درباره خانواده از جمله معضل طلاق را حل کند. در ادامه مروری بر گزیدهترین بیانات راهبردی ایشان در این زمینه داریم.
نگاه مقام معظم رهبری به خانواده یک نگاه کاملاً علمی است و این نهاد را سلول اصلی جامعه میدانند که اگر این سلولها سالم باشند جامعه نیز سالم خواهد شد. رهبری در این زمینه میفرمایند: «مسئله خانواده، مسئله بسیار مهمی است. پایه اصلی در جامعه است، سلول اصلی در جامعه است. نه اینکه اگر این سلول سالم شد، سلامت به دیگرها سرایت میکند یا اگر ناسالم شد، عدم سلامت به دیگرها سرایت میکند؛ بلکه به این معناست که اگر سالم شد، یعنی بدن سالم است. بدن که غیر از سلولها چیز دیگری نیست. هر جهازی، مجموعه سلولهاست. اگر ما توانستیم سلولها را سالم کنیم، پس سلامت آن جهاز را داریم. مسئله اینقدر اهمیت دارد.» (۱۴ دی ۱۳۹۰/ بیانات در سومین نشست اندیشههای راهبردی)
با توجه به اهمیت و بایستگی حفظ حرمت خانواده، مقام معظم رهبری (مدظله العالی) در موارد متعدد و به ویژه هنگام خواندن خطبه عقد، همواره از خانواده به عنوان نعمت الهی یاد و بر قداست آن تأکید کرده اند: «دختران و پسران باید بکوشند از پیوند مقدس زناشویی پاسداری کنند. این هدف، تنها وظیفه یکی از آنها نیست که بگوییم یکی از آنها همواره مشکلی پدید آورد و دیگری همیشه تحمل کند، بلکه باید هر دو به هم کمک کنند.» (مطلع عشق؛ گزیدهای از رهنمودهای حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای به زوجهای جوان/ محمدجواد حاج علیاکبری)
مقام معظم رهبری تزریق معنویت در جامعه را که در حقیقت عنصر اصلی شکلگیری یک جامعه دینی و متعالی است یکی از وظایف و کارکردهای مهم خانواده برمیشمرند و میفرمایند: «ما باید با فساد مبارزهای جدی آغاز کنیم. باید بنیان خانواده را محکم و نخستین و اصلیترین پرورشگاه آدمی را کانون محبت، صفا، عاطفه و معنویت سازیم.» (۳۱ شهریور ۱۳۶۶/ بیانات در مجمع عمومی سازمان ملل)
به فرموده مقام معظم رهبری، هرگونه پیشرفت جامعه ریشه در خانواده دارد و جامعه اسلامی نیز تنها در سایه وجود خانواده تراز اسلامی به اهداف خود خواهد رسید. ایشان حتی پیشرفتهای غرب را ریشه در دورانی میدانند که خانواده بنیانی اخلاقی و اصولی داشت. رهبری در این زمینه میفرمایند: «جامعه اسلامی، بدون بهرهمندی کشور از نهاد خانواده سالم، سرزنده و بانشاط، اصلاً امکان ندارد پیشرفت کند. به خصوص در زمینههای فرهنگی و البته در زمینههای غیرفرهنگی، بدون خانوادههای خوب، امکان پیشرفت نیست. پس خانواده لازم است. حالا نقض نشود که شما میگویید در غرب خانواده نیست، پیشرفت هم هست. آنچه امروز در ویرانی بنیاد خانواده در غرب روزبهروز بیشتر دارد نمودارهایش ظاهر میشود، اینها اثرش را خواهد بخشید؛ هیچ عجلهای نباید داشت. حوادث جهانی و حوادث تاریخی اینجور نیست که زودبازده و زوداثر باشد، اینها به تدریج اثر خواهد گذاشت. کمااینکه تا حالا هم اثر گذاشته. آن روزی که غرب به این پیشرفتها دست پیدا کرد، در آنجا هنوز خانواده سر جای خودش بود؛ حتی مسئله جنسیت با همان رعایتهای اخلاقى جنسی - البته نه به شکل اسلامی، بلکه به شکل خاص خودش - وجود داشت. اگر کسی با معارف غربی آشنا باشد، هم در اروپا و هم بعداً در امریکا این را میبیند و مشاهده میکند. این مسئله رعایتهای اخلاقى دو جنس نسبت به یکدیگر، مسئله حیا، پرهیز از تهمت، اینها چیزهایی بود که آن روز وجود داشت. این بیبندوباریها و اباحیگریها به تدریج در آنجا به وجود آمده. آن روز یک زمینههایی فراهم شد و به اینجا رسید. وضع امروز هم فردای بسیار تلخ و سختی را برای آنها رقم میزند.» (۱۴ دی ماه ۱۳۹۰/ بیانات در سومین نشست اندیشههای راهبردی)
همانطور که در مقدمه این نوشتار تأکید شد به اعتقاد مقام معظم رهبری وجود زن در خانواده یک نقش محوری است و سلامت و پایداری خانواده را تضمین میکند. گزیدهای از فرمایشات ایشان در این زمینه به قرار زیر است:
- علت اینکه اسلام اینقدر به نقش زن در داخل خانواده اهمیت میدهد، همین است که زن اگر به خانواده پایبند شد، علاقه نشان داد، به تربیت فرزند اهمیت داد، به بچههای خود رسید، آنها را شیر داد، آنها را در آغوش خود بزرگ کرد، برای آنها آذوقههای فرهنگی -قصص، احکام، حکایتهای قرآنی، ماجراهای آموزنده- فراهم کرد و در هر فرصتی به فرزندان خود مثل غذای جسمانی چشانید، نسلها در آن جامعه، بالنده و رشید خواهند شد. این، هنر زن است و منافاتی هم با درس خواندن و درس گفتن و کار کردن و ورود در سیاست و امثال اینها ندارد. (۲۰ اسفند ۱۳۷۵)
- در مسئله زن آنچه در درجه اول اهمیت قرار دارد، مسئله «خانواده» است. نقش زن به عنوان عضوی از خانواده. به نظر من از همه نقشهایی که زن میتواند ایفا کند، این اهمیتش بیشتر است... بحث سر این نیست که زن آیا میتواند مسئولیتی در بیرون از منزل داشته باشد یا نه - البته که میتواند، شکی در این نیست؛ نگاه اسلامی مطلقاً این را نفی نمیکند - بحث در این است که آیا زن حق دارد به خاطر همه چیزهای مطلوب و جالب و شیرینی که در بیرون از محیط خانواده برای او ممکن است تصور شود، نقش خود را در خانواده از بین ببرد؟ نقش مادری را، نقش همسری را؟ حق دارد یا نه؟ ما روی این نقش تکیه میکنیم. من میگویم مهمترین نقشی که یک زن در هر سطحی از علم و سواد و معلومات و تحقیق و معنویت میتواند ایفا کند، آن نقشی است که به عنوان یک مادر و به عنوان یک همسر میتواند ایفا کند. این از همه کارهای دیگر او مهمتر است؛ این، آن کاری است که غیراز زن، کس دیگری نمیتواند آن را انجام دهد. گیرم این زن مسئولیت مهم دیگری هم داشته باشد - داشته باشد -، اما این مسئولیت را باید مسئولیت اول و مسئولیت اصلی خودش بداند. بقای نوع بشر و رشد و بالندگی استعدادهای درونی انسان به این وابسته است؛ حفظ سلامت روحی جامعه به این وابسته است. (۱۳ تیرماه ۱۳۸۶)
- زن در خانواده عنصر محوری است. اما اینجور نیست که مرد در خانواده وظیفه و مسئولیت و نقشی نداشته باشد. مردهای بیخیال، مردهای بیعاطفه، مردهای عیاش، مردهای قدرنشناس زحمات زن خانه، اینها به محیط خانه لطمه میزنند. مرد باید قدردان باشد. جامعه باید قدردان باشد. حتماً بایستی روی کار زنهای خانهدار ارزشگذاری ویژه بشود. بعضی میتوانستند بروند کار بگیرند، بعضی میتوانستند تحصیلات عالیه بکنند، بعضی تحصیلات عالیه هم داشتند - من دیدم زنانی را از این قبیل - گفتند ما میخواهیم این بچه را بزرگ کنیم، خوب تربیت کنیم، نرفتیم کار بگیریم. زن نرفته کار بگیرد، آن کار هم زمین نمانده؛ آن ۱۰ نفر دیگر رفتند آن کار را گرفتند. (۱۴ دی ماه ۱۳۹۰/ بیانات در سومین نشست اندیشههای راهبردی)
