چند روز از ادغام بخش ملی و بینالمللی جشنوار فیلم فجر میگذرد، ولی حاشیههای این تصمیم همچنان ادامه دارد. برخی موافقان ادغام معتقدند جشنوارهای که در کارگاههای آن یک فیلمساز خروجی نداشته باشد باید برچیده شود. از سوی دیگر مخالفان این ادغام مدعی هستند که از ابتدا قرار بوده در جشنواره جهانی فیلمهای ضدجریان نمایش داده شود.
برنامه تلویزیونی «بیچارچوب» ابتدای هفته، میزبان گفتگو و مناظرهای بین دو منتقد و روزنامهنگار محمدتقی فهیم منتقد سینما و کیوان کثیریان مدیر سابق روابط عمومی جشنواره جهانی بود که یکی از آنها با رویکرد موافق ادغام بخشهای داخلی و بینالملل جشنواره فجر و دیگری مخالف این ادغام به ارائه نظر پرداختند.
جشنواره جهانی فجر یک رویداد خصوصی بود
محمدتقی فهیم منتقد سینمایی که با ادغام جشنواره جهانی و ملی فجر موافق است، پیرامون این جداسازی گفت: من به شدت طرفدار جشنوارهها هستم، اما پس از اینکه اولین دوره جشنواره پس از جداسازی برگزار شد، جزو اولین نفرهایی بودم که با انتشار یادداشتهایی با این روند مخالفت کردم. پس من الزاماً مخالف جداسازی نیستم، اما این جداسازی به دلیل محتوا، باعث از بین رفتن جشنواره شد و اعتبار آن را از بین بردند و در نهایت به یک جشنواره خصوصی تبدیل شد که به نظر من کار غلطی است.
کیوان کثیریان که در دورههای پیشین جشنواره جهانی، عنوان مدیر ارتباطات و روابط عمومی را عهدهدار بود، درباره حواشی پیرامون تبدیل شدن جشنواره جهانی به محفلی برای بریز و بپاشهای سینمایی توضیح داد: این حواشی واقعیت ندارد و باید همه این مباحث به همراه سند باشد. لزوم جداسازی این جشنواره که در زمان آقای رضاداد شکل گرفت و به مدت شش سال در بهار هر سال ادامه داشت این بود که بخش بینالملل جشنواره فجر که در بهمنماه برگزار میشد، اصولاً محو شده بود و سینمای ایران با این وسعت نیاز به یک جشنواره بینالمللی با استانداردهای بینالمللی داشت.
او اضافه کرد: دلیل جداسازی جشنواره این بود که توجه به بخش بینالمللی و فیلمهای خارجی و مهمان خارجی جلب شود که در نهایت تصمیم بر این شد که جشنواره بینالمللی فجر زمانی برگزار شود که بتوانیم مهمانان و ورکشاپهای خوبی برگزار کنیم که در نتیجه این پنج دوره به این صورت برگزار شد.
فهیم در پاسخ به اینکه با توجه به سامان گرفتن جشنواره جهانی فیلم فجر پس از گذشت شش سال و دریافت درجه الف و اعتبار کافی، ادغام آن به طور مجدد کار درستی است یا نه؟ گفت: مشکل من با همین کلمه اعتبار است! کدام اعتبار؟ جشنوارههای رده A جهانی در اعتبار خودشان ماندهاند! این اعتبارات را دوستان ما خودشان درست کردهاند و هیچ اعتبار واقعی برای جشنواره جهانی وجود ندارد و تمام آن فیک است! واقعیت این است که جشنوارههای معتبر رده A از جمله کن، برلین و ونیز همه دچار مشکلات اعتباری شدهاند و همه مسائل را به امریکا پیوند زدهاند به طوری که اگر چهرههای معروف امریکا در جشنوارهها نباشند اعتباری ندارند. بخش بینالمللی ما هم در این سالها همین بود و مخاطب عادی و تخصصی آن مشخص نبود. زمانی که اولیور استون بشود مهمترین مهمان این جشنواره، تکلیف آن مشخص است!
نمایش فیلمهای مستقل و ضدجریان در جشنواره جهانی فجر
کثیریان افزود: جشنواره به زمان کافی برای شناخته شدن نیاز دارد. ما در این پنج سال مهمانهای خارجی بسیار خوبی داشتیم. جشنواره جهانی فیلم فجر شبیه کن و فرش قرمزی نیست که آقای فهیم درباره آن صحبت میکنند. از ابتدا قرار بوده در جشنواره جهانی فیلمهای ضدجریان نمایش داده شود و ما تلاش کنیم سینمای مستقل را در آنها پیدا کنیم. هدف از برگزاری جشنواره جهانی این بود که کشورهای عربی و آسیا هدفشان جشنواره جهانی فیلم فجر ایران بشود. دوستان قبول نمیکنند، ولی از رژیم صهیونیستی جشنوارهای در نوبت A قرار دارد و زمانی که ما از این جشنواره عقبنشینی کنیم، آن جشنوارهها جای ما را میگیرند. علاوه بر آن همین کشور عربستان هم در حال برگزاری جشنواره جهانی است.
مدیر سابق روابط عمومی جشنواره جهانی افزود: ما به دنبال اسم نیستیم که اگر بودیم باید از خودمان بپرسیم وقتی پسر اولیور استون را یکی از جشنوارهها میآورد و ما میخواهیم دنیا را با حضور پسر اولیور استون تکان دهیم، هیچکس هیچ چیز نمیگوید و اعتبار وجود دارد، ولی وقتی خود استون برای جشنواره جهانی فجر به ایران میآید، اعتباری وجود ندارد؟
فهیم در ادامه با اشاره به اینکه جشنواره فجر با جداسازی از حالت اولیه خود عبور کرده است، بیان کرد: من با بخشی از صحبتهای کیوان کثیریان مبنی بر ایجاد جشنوارهای که بتواند سینمای مستقل را نمایش دهد، موافقم، ولی جشنواره جهانی در این امر موفق نبوده است و ما هویت جشنواره فجر را هم نابود کردیم و آن را دو تکه کردیم. تعداد موافقان این جداسازی در حال حاضر بسیار کم است و همه میدانیم که مخالفان این جداسازی از موافقان آن کمتر است.
کثیریان گفت: قطعاً جشنواره موافقانی دارد؛ به طور مثال نادر طالبزاده که از دوستان آقای فهیم هستند از موافقان جشنواره بودند. جشنواره جهانی قطعاً ایراداتی دارد، اما با همه این تفاسیر جزو جشنوارههای A شده است. من میگویم با اهداف خودتان این جشنواره را که به اینجا رسیده است اداره کنید و آن را با روش خودتان حفظ کنید و اصل ماجرا را حذف نکنید. جشنوارهداری کار مشکلی است و باید با آدمهای مختلفی پیرامون آن مذاکره کرد. آقای فهیم در جریان هستند که جشنوارههای فجر سال ۹۲ به قبل چگونه برگزار میشد. در یکی از این جشنوارههای ادغام شده فجر به جک نیکلسون جایزه دادند و روح او هم از این ماجرا بیخبر بود که فیلمش در این جشنواره است! در حالی که در جشنواره جهانی فیلم به صورت قانونی فیلم خریداری و پخش میشود و اگر قرار باشد دقایقی از فیلم هم به دلیل ضوابط ما حذف شود، با اجازه کارگردان است، نه اینکه مانند جشنوارههای قبلی که فیلمها را مثله میکردند، سر کارگردان را در هنگام نمایش آن سکانس گرم کنند که از مثله شدن فیلمش باخبر نشود.
فهیم با اشاره به اینکه جشنواره جهانی فجر به یک جشنواره لاکچری تبدیل شده است، بیان کرد: ما جشنوارهای تشکیل دادهایم که در ابتدا نام آن جشنواره مستضعفان بوده، اما حالا به جشنواره لاکچریترینهای دنیا تبدیل شده است.
وی همچنین در پاسخ به صحبت کثیریان مبنی بر حفظ جشنواره جهانی و مدیریت آن، افزود: چنین چیزی ممکن نیست. چون از ابتدا این جشنواره غلط برگزار شده و بنیان آن کج گذاشته است. ما پیش از این در مقطعی جشنواره را برگزار میکردیم که اگر چند نفر مهمان هم به ایران میآمدند، در دهه فجر با دیدن مسائل، مردم ایران و فیلمهای ایران با دست پر بازمیگشتند و سفیری برای ایران بودند، ولی زمانی که جشنواره در بهار برگزار میشد، ما هیچ خروجی از زبان مهمانهای خارجی مبنی بر شور و حال ایران نداریم.
کارهای جعلی جشنواره جهانی برای رسیدن به فیاپف
فهیم در پاسخ به این سؤال که ادغام شدن جشنواره جهانی و ملی را که رئیس سازمان سینمایی انجام داد، چه کسانی کارشناسی کردهاند، گفت: در این باره با صاحبنظران حوزه سینما، مشورت نشده و یک شخص تصمیم گرفته که جشنواره را مجدد ادغام کند، ولی مهم این است که ادغام این جشنواره که مخالفان زیادی دارد، نتیجه خوبی دارد چراکه جشنوارهای که در کارگاههای آن یک فیلمساز خروجی نداشته جمعآوری میشود. جشنوارهای که برای رسیدن به فیاپف کارهای جعلی میکرد و دنبالهروی مسیر سایر جشنوارههای دیگر بود!
کثیریان در پاسخ به فهیم مبنی بر نداشتن کارگاه و پرورش فیلمساز گفت: ما بالای ۱۰۰ کارگاه با افراد معتبر داشتیم؛ امثال مجید مجیدی را داشتیم که دو دوره داور جشنواره بود و سه دوره کارگاه برگزار کرد. اگر بخواهم از خروجی کارگاه جشنواره جهانی بگویم، در جشنواره تالین فردی جایزه گرفته و گفته که من در جشنواره فجر فیلمساز شدهام. در بخش دارالفنون دانشجویان فیلمسازی منطقه را جمعآوری میکردیم تا آموزش ببینند. این فعالیتها درازمدت است و باید طی زمان خروجی آن را ببینیم.
وی ادامه داد: همچنین در بخش بازار هم خروجیهایی وجود داشته است که سرمایهگذاران به صورت خودجوش هر ساله در آن حضور داشتند، ولی ما آمار دقیقی از آن نداریم، چون یک تبادل خصوصی میان سرمایهگذار و صاحب اثر بوده است. ولی در مجموع اگر رئیس سازمان سینمایی بودم از دبیر جشنواره جهانی میخواستم که دستاوردهای جشنواره را برایم شرح دهد.
