هوشمندسازی ترافیک، حلقه مفقوده ترافیک شهری است. حمل و نقل هوشمند یکی از مهمترین مؤلفههای شهر هوشمند برای ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و بهبود آن است. سامانههای هوشمند با به روزرسانی طرحهای ترافیکی و حمل و نقل شهری در کمترین زمان ممکن میتواند ترافیک پایتخت را به صورت هوشمندانه تحت کنترل درآورد. متأسفانه کنترل سنتی آمد و شد شهری بر بار ترافیکی معابر افزودهاست و تبعات آن در حال گسترش است.
کلاف در هم تنیده تشدید ترافیک در معابر شهری سبب شدهاست تا ترافیک صبحگاهی، عصرگاهی و شامگاهی تمامی معابر اصلی شهر را در برگیرد. با کوچکترین تغییر جوی یا ایجاد گره ترافیکی آمد و شد در سطح معابر تشدید شده و ساعتها طول میکشد تا رفت و آمد وسایل نقلیه به حالت عادی برسد.
به دلیل محدود بودن معابر شهری و افزایش تعداد خودروها، ترافیک به ساعات آغازین روز و از آن طرف هم به ساعات شامگاهی کشیده شدهاست. این یعنی ماندن بیشتر در ترافیک، از بین رفتن میلیو نها ساعت مفید کاری، افزایش آلودگی هوا و مصرف بالای سوخت.
متأسفانه طرحها و راهکارهای رفع تشدید ترافیک تاکنون نتواسته است ترافیک شهری را رام کند. برخی از کشورهای جهان که با معضل تشدید ترافیک روبهرو هستند با استفاده از فناوریهای جدید گام بلندی برای هوشمندسازی ترافیک برداشتهاند. در کشور ما فقط از نیرویهای راهنمایی و رانندگی، دوربین و چراغ راهنمایی برای کنترل ترافیک استفاده میشود. وجود برخی از مراکز کنترل ترافیک هم به دلیل حجم بالای آمد و شد نتواسته است بار بالای ترافیک را به کنترل درآورد.
با چنین اوضاعی، اقدامات هوشمندسازی ترافیک شهری در پایتخت با وجود پیشرفتهها و فناوریهای جدید، بیشتر به شوخی میماند. اقدامات صورت گرفته در هوشمندسازی کنترل ترافیک که در یک دوره مدیریت شهری دنبال شد، با وجود هزینه کرد اولیه، ابتر باقی ماند و دیگر مدیری آن را به صورت جدی دنبال نمیکند.
آخرین شاخصهای آماری نشان میدهد اکنون ۹۰ میلیون و ۳۵۴ هزار اشتراک اینترنت سیار در کشور فعال است که ضریب نفوذ اینترنت را به ۱۰۶ درصد رساندهاست. این امکان یعنی یکی از مؤلفههای مهم گام برداشتن به سوی شهر هوشمند فراهم است. همچنین حرکت شهرها به سمت هوشمندی، بیشتر با استقرار زیرساخت حملونقل هوشمند، در قالب یک شبکه حمل و نقل هوشمند شروع میشوند. استفاده ازسامانه تردد هوشمند (تشخیص عابر پیاده در گذرگاهها و صدور هشدار برای خودروها)، سامانه هوشمند ارزیابی خسارت خودرو، سامانه پایش تعاملی ناوگان حمل و نقل منظم (به اشتراکگذاری خدمات سرویس هوشمند ادارات و مدارس) و ارزیابی عملکرد و کنترل پروژه (سامانه نظارت و کنترل پروژههای حمل و نقل هوشمند)، مدیریت فضای پارکینگ (پارکینگ و پارک حاشیهای هوشمند)، پرداخت عوارض بر مبنای پیمایش (محاسبه میزان عوارض ورود به طرح ترافیک براساس مدت زمان حضور در طرح با استفاده از تصاویر دوربینهای پلاکخوان)، مدیریت هوشمند پارکهای حاشیهای، سامانه هوشمندسازی تابلوهای کنترل سرعت (هوشمندسازی پیامهای تابلوهای کنترل سرعت) و سیستم آنلاین برداشت آمار ترافیکی معابر از جمله مواردی است که برای فناوری آن تلاش شده و سختافزار آن در دسترس است، ولی در عمل به صنعت کاربردی تبدیل نشدهاست.
باید توجه داشت که بدون هوشمندسازی در ترافیک خواهیم ماند؛ انجام طرحهای ترافیکی هم ممکن است به صورت مقطعی جواب دهد، اما بیشک اثرگذار و مانا نیست.
