سرویس اقتصادی جوان آنلاین: پس از انتشار گزارشهای متعدد رسانهها مبنی بر کمفروشی تولیدکنندگان و کاهش کیفیت موادغذایی بستهبندی و کنسروی و انکارهای سازمانهای ناظر، سرانجام سازمان استاندارد به کمفروشی برخی از کالاها به ویژه ماست، خرما و نوشابه اذعان کرد و گفت: در صنایع لبنی و آشامیدنی بیشترین بررسیها انجام و پرونده متخلفان نیز طبق کمیسیون ماده ۴۲ با حضور دادستان بررسی و رسیدگی شد و جریمههایی که در سازمان ملی استاندارد در نظر گرفتهاند شامل جمعآوری کالا، تذکر به متخلفین، اخطار، ابطال پروانه، حبس و جرائم نقدی اعمال شده است.
حامیان حمایت از مصرفکننده که چند سالی است به حامیان تولیدکنندگان تغییر ماهیت دادهاند، در توجیه تخلف برخی از تولیدکنندگان در کمفروشی کالا میگویند: «مثلاً هنگام خرید پنیر درست است که داخل ظرف مقداری فضا خالی است، ولی روی ظرف ۷۰۰گرم درج شده، زیرا قبلاً در همین ظرف مقدار ۹۰۰گرم پنیر قرار داشت، ولی به علت تغییر شرایط بازار وزن کالا به ۷۰۰گرم تغییر کرده و این مسئله درست است و هیچ تقلبی نیز صورت نگرفته و فقط مقداری فضا خالی است و، چون وزن پنیر ۷۰۰گرم است و روی بستهبندی ۷۰۰گرم درجشده، بنابراین این وزن درست است و تخلفی نشده، ولی اگر وزن رعایت نشود این تخلف است.» به عبارت دیگر این سازمان که انرژی صرف میکند و موردی کالاها را وزن میکند، هیچ کاری با قیمت کالا ندارد که آیا وزن با قیمت متناسب است یا خیر. سازمان حمایت هم که سالهاست خودرا موظف به پاسخگویی نمیداند، هیچ توجهی به گزارشهای منتشر شده در رسانهها ندارد و با متخلفان هیچ برخوردی نمیکند. در این خصوص دبیر اتحادیه بنکداران موادغذایی تهران در گفتگو با میزان ضمن تأیید کمفروشیها اینگونه پاسخ داد، به علت سودجویی این اتفاق رخ میدهد و بسیاری از کالاها وزنهای غیراستاندارد دارند. تولیدکننده براساس معادلاتی، زمانی که نمیتواند قیمت را افزایش دهد از وزن کالا کم میکند. به عنوان مثال تنماهی به وزنهای ۱۲۵، ۱۵۰، ۱۶۰ و ۱۸۰ گرم موجود است، در صورتی که تن ماهی در اصل ۲۰۰ گرم باید باشد و این اوزان غیراستاندارد را باید سازمان ملی استاندارد رسیدگی کند و پاسخگو باشد.
سازمان ملی استاندارد نیز اینگونه توجیه میکند که سازمان استاندارد وزنی را که روی کالا ثبت شده است وزن میکند و برای اینکه کالا را دقیق وزن کنید، باید تجهیزات داشته باشید. وزن خیلی از کالاها، وزن آبکش شده آن کالاست. بهعنوانمثال روی لوبیا یا خیار شور وزن خالص نوشته نشده و آب خیارشور را جدا و خیارشور را نیز جدا میکنیم. توجیه کم فروشیها از سوی نهادهای نظارتی، زمانی عجیب میشود که توضیح نمیدهند اگر قرار است حجم کالایی کاهش پیدا کند، چرا قیمت آن را هم کاهش نمیدهند؟ اینکه حجم کالا کاهش یابد ولو اینکه وزن آن با وزن روی کالا نیز مطالبقت داشته باشد، ولی چرا قیمت را کاهش نمیدهند؟ آیا این سوءاستفاده از اعتماد مشتری نیست؟! مثلاً مشتری طبق عادت اقدام به خرید نوشابه یک لیتری میکند و به هوای اینکه یک لیتر است، پول آن را پرداخت میکند، ولی بعداً متوجه میشود کالایی که خرید کرده ۸۰۰ گرم بوده و پول یک لیتر را پرداخت کرده است! بعد از ماجرای کمفروشی لبنیات و کنسروها اخیراً کارخانجات بستهبندی قند و شکر نیز به کمفروشی روی آوردهاند. در سابق قند و شکر در بستههای یک کیلو گرمی بستهبندی میشد، بعدها به ۹۰۰ گرم تغییر کرد و اخیراً بستهها به ۸۴۰ یا ۸۶۰ گرم تقلیل یافته، اما روی بستهبندیها عدد ۹۰۰ گرم درج میشود. نکته قابل توجه این است که بستههای شکر در فروشگاهها با نام کالای دولتی به طور محدود توزیع میشود. در حالی که همین کالا از قیمت یک کیلو گرم شکر آزاد هم گرانتر به مصرفکننده غالب میشود.
بررسی دقیق صنایع لبنی و آشامیدنی
درخصوص تخلفهای صورت گرفته فوق، اخیراً معاونت نظارت بر اجرای استاندارد سازمان ملی استاندارد گزارشی از بررسیهای اخیر این سازمان مبنی بر کمفروشی برخی از تولیدکنندگان در گفتگو با میزان ارائه داد. مسلم بیات گفت: از ۲۹۱مورد نمونهبرداری انجامشده صرفاً ۸درصد مغایرتهای جزیی با ادعای تولیدکننده روی برچسب فرآوردهها گزارش شده و بیشترین درصد فراوانی کمفروشی در بین کالاهای بررسی شده مربوط به نوشابه گازدار، خرما و ماست بوده است.
معاون نظارت بر اجرای استاندارد سازمان ملی استاندارد گفت: براساس طرح نظارتی خرید از بازار، بازرسی و نمونهبرداری از فرآوردههای غذایی پرمصرف شامل فرآوردههای لبنی (شیر پاستوریزه، ماست و پنیر) انواع ماکارونی، انواع خرما و نوشابه گازدار از سطح مراکز عرضه و توزیع کالاها از سوی ادارات کل استاندارد استانهای منتخب در بازه زمانی مرداد و شهریور ۱۴۰۰ انجامشده که نتایج آماری مشخص شده است. وی تأکید کرد: بیشترین درصد فراوانی کمفروشی در بین کالاهای بررسیشده مربوط به نوشابه گازدار، خرما و ماست بوده است.
برخلاف تصور پنیر مشکل وزنی نداشت
معاونت نظارت بر اجرای استاندارد سازمان ملی استاندارد با اشاره به اینکه تصور مصرفکنندگان این است که در پنیرهای بستهبندی کمفروشی صورت میگیرد، گفت: در پنیر تازه ۳۲ مورد نمونهبرداری انجامشده و عدم انطباقی وجود نداشته است. همچنین ۱۲۷نمونهبرداری از شیر پاستوریزه صورت گرفته که ۵/۵ درصد انحراف داشته و ۱۷ مورد نمونهبرداری در ماست اتفاق افتاده که ۹۴ درصد عدم انطباق داشته است.
بیات تصریح کرد: به واحدهای تولیدی که نتایج میانگین وزنی فرآوردههای آنها دارای عدم انطباق با حدود درجشده روی برچسب فرآوردههاست، تذکرات قانونی دادهشده و اقدامات حقوقی لازم نیز در راستای اجرای قوانین توسط ادارات کل استاندارد استانها صورت گرفته است.
معاونت نظارت بر اجرای استاندارد سازمان ملی استاندارد گفت: با تمامی تخلفات در تمامی استانها برخورد شده و اقدامات لازم به عمل آمده است. به پرونده متخلفان نیز طبق کمیسیون ماده ۴۲ با حضور دادستان بررسی و رسیدگی میشود و جریمههایی که در سازمان ملی استاندارد در نظر گرفتهاند، شامل جمعآوری کالا، تذکر به متخلفین، اخطار، ابطال پروانه، حبس و جرائم نقدی است.
وی اظهار کرد: هر ساله حدود ۲۸۰ هزار بازرسی و بعضاً نمونهبرداری در قالب طرح طاها به منظور حصول اطمینان از حفظ و استمرار کیفیت و بعضا شناسایی تقلبات صورت میپذیرد که سال گذشته بیش از هزار و ۱۰۰مورد جعل علامت استاندارد شناسایی شد.
چرا برخی پنیرها روز به روز آب میروند؟
کوچک شدن قالب پنیر در برخی برندها این سؤال را در ذهن ایجاد میکند که آیا تولیدکنندگان این محصولات اقدام به کم فروشی میکنند یا اتفاقی دیگری در این بین رخ میدهد؟
محمد فربد در گفتگو با ایسنا در پاسخ به این سؤال که چرا قالبهای پنیر لیوانی برخی برندها روز به روز کوچکتر و آب نمک داخل آن بیشتر میشود، گفت: کوچک شدن اندازه پنیر گاهی در اثر پدیده آب انداختگی است. برخی پنیرها مانند UF یا سفید دچار این پدیده میشوند؛ یعنی آب پنیر در اثر شرایط نامساعد در طی تولید یا پس از آن از پنیر جدا شده و به کاهش وزن پنیر (وزن آبکش) منجر میشود. وی ادامه داد: سال ۱۳۹۳ از پژوهشگاه استاندارد تقاضا کردیم که پدیده آب انداختگی پنیر را بررسی و درصد مجاز آن را اعلام کند. براساس گزارش تهیه شده توسط این مرکز ۱۴تا ۱۵ درصد آب انداختگی در مورد پنیرهای UF مجاز است. گذشت زمان و افزایش دمای نگهداری باعث افزایش میزان درصد آب اندازی میشود.
عضو هیئت مدیره انجمن صنایع لبنی در پاسخ به سؤال دیگری مبنی براینکه آیا کوچک شدن پنیرها علاوه بر پدیده ذکر شده میتواند ناشی از کم فروشی برخی برندها باشد و آیا انجمن نظارتی بر واحدهای تولیدی دارد، گفت:اگر مصرفکنندگان احساس کردند وزن پنیر با عددی که بر روی بسته آن درج شده همخوانی ندارد کافی است که آن را وزن کنند و قطعاً اگر این موضوع اثبات شود که برندی اقدام به کمفروشی کرده با آن برخورد خواهد شد و انجمن صنایع لبنی نیز پیگیر آن خواهد بود.
