سرویس فرهنگ و هنر جوان آنلاین: برگزاری سی و نهمین جشنواره تئاتر فجر در روزگار شیوع ویروسکرونا با چالشها و انتقاداتی روبهرو شدهاست، با این حال دبیر این جشنواره میگوید فعلاً کرونا با ماست و باید به زندگی برگردیم و نمیتوانیم تئاتر را به طور کامل تعطیل کنیم. بهروز غریبپور هم به عنوان یکی از چهرههای شناخته شده عرصه هنرهای نمایشی معتقد است در این شرایط هیچ جایگزین بهترین برای برگزاری جشنواره جز استفاده از فضای مجازی وجود ندارد.
از اثرات همهگیری کرونا دگرگون شدن شیوه برپایی برنامههای فرهنگی و هنری است که زمینهساز استفاده حداکثری از امکانات تکنولوژیک مانند فضای مجازی و شبکههای اجتماعی به منظور ادامه مسیر حیات و پویایی تولیدات این عوالم است. سی و نهمین دوره جشنواره تئاتر فجر یکی از مهمترین رویدادهای سراسری است که ضمن پذیرش شرایط و محدودیتهای اجباری کرونایی باید زمینه برگزاری هر چه بهتر این رویداد را مثل سالهای گذشته فراهم کند.
تئاتر به کرونا نیاز داشت!
بهروز غریبپور، نویسنده و کارگردان تئاتر درباره وضعیت تئاتر و برگزاری جشنوارهها و رویدادهای نمایشی در شرایط کرونا میگوید: من از همان ابتدای بحران کرونا معتقد بودم که کرونا فرصت برگزاری حضوری و به شیوه معمول را از ما دریغ خواهد کرد و اتفاقی ادامهدار است. بنابراین بهتر است که برای برگزاری آن در بستر آنلاین چاره اندیشی شود. زیرا دو راهکار بیشتر در پیش نبود. نخست اینکه از برگزاری جشنواره صرف نظر کنیم و دوم اینکه به یک راهحل میانی و جایگزین برای حفظ و برگزاری آن بیندیشیم که قطعاً دومی بهتر است.
وی میافزاید: در این شرایط هیچ جایگزین بهترین برای برگزاری جشنواره جز استفاده از فضای مجازی وجود ندارد. این راهکاری است که کشورهای اروپایی و امریکایی هم به سراغش رفتهاند. اتفاقاً جشنوارههای معتبر بینالمللی با این تجربه به نقاط درخشانی رسیدند. هیاهویی هم مبنی بر مخالفت با تئاتر آنلاین برپا نکردند و توانستند در این دوران مخاطبان قابل توجهی را هم جذب کنند، اما متأسفانه باید از مخالفان داخلی با تئاتر در فضای آنلاین پرسید که چه راهکاری برای اجرایهای زنده پیشنهاد میکنند؟! گویی در تئاتر به اتفاقی شبیه به کرونا نیاز داشتیم؛ قطعاً نه از بعد آسیبهایش بلکه خروجی و نتایجی که کرونا بر قوت گرفتن ارتباطات در جهان مجازی و استفاده بهینه از آنها داشت و باعث شد به ارزشهای این فضا پی ببریم.
غریبپور با اشاره به یک تجربه تاریخی در تئاتر و مقایسهاش با دوران کنونی خاطر نشان میکند: در مقطعی تالار سنگلج تنها دو شب در هفته برنامه اجرای تئاتر داشت و به دنبال آن وقتی تشکیلات تئاتری تلویزیون به راه افتاد و بازیگران اداره تئاتر شناخته شدند، این برنامهها به تمام ایام هفته گسترش یافت و به قدری با استقبال رو به رو شد که بلیتهای نمایش به پایان میرسید. شرایط فعلی هم شبیه همان زمان است. تئاتر فضایی جزیرهای دارد و مخاطبانش محدود هستند، اما شکلگیری تله تئاتر در غرب و ایران مخاطبان این هنر را به یکباره افزایش داد. در واقع یک مدیوم متفاوت انگیزه مردم را به تماشای آثار روی صحنه بیشتر کرد. بنابراین بعد از کرونا و تجربه نمایشهای آنلاین هم بر میزان مخاطبان سینما، موسیقی و تئاتر افزوده خواهد شد. به شرط آنکه درست عمل کنیم، قطعاً نتایج مثبتی را خواهیم داد.
این کارگردان و نویسنده برگزاری جشنواره تئاتر فجر و سایر جشنوارههای تئاتر را در بستر آنلاین فرصتی برای کشف و شناسایی استعدادهای جوان و خلاق در این هنر میداند و میافزاید: اخیراً ویدئویی از یک نمایش آنلاین توسط یک گروه تئاتری در گناوه دیدم که بینظیر بود و به نظرم معرفی چنین استعدادهایی از سایر استانها، تهران را از مرکزیت نمایش خارج خواهد کرد و کرونا فرصت دیده شدن این استعدادها را در فضای آنلاین برای اهالی تئاتر و مردم فراهم کردهاست. به هر حال هنر زنده است، مخاطب زنده است و ما در این میان نه تنها نباید ارتباطات خود را با جهان از دست دهیم، بلکه باید به تعریف جایگاه ویژهای برای تئاتر در شرایط کنونی بیندیشیم.
تطبیق با شرایط
از سویی دیگر حسین مسافر آستانه، دبیر این دوره از جشنواره تئاتر فجر که امسال قید بینالمللی آن به دلیل محدودیتهای شرایط کرونایی حذف شدهاست، با تأکید بر این نکته که شرایط آرامی برای اجرای تئاتر نداریم، ولی مشخص نیست این وضعیت تا چه زمانی ادامه داشتهباشد، میگوید: باید خود را با این وضعیت تطبیق دهیم و هر جا احساس خطر کردیم، کار را متوقف کنیم تا شرایط بهتر شود، ولی درست نیست تعطیلی صد در صدی تئاتر را دامن بزنیم. باید جوری عمل کنیم که کرونا بر ما چیره نشود، بلکه ما بر آن غلبه کنیم. در هر صورت چارهای نداریم جز استفاده از تکنولوژی، چه شرایط برای برگزاری جشنواره به شکل فیزیکی فراهم باشد و چه نباشد، باید از پتانسیلهای فضای مجازی بهره ببریم. البته در گام اول ضروری است زیرساختهای لازم را ایجاد کنیم.
دبیر سی و نهمین جشنواره تئاتر فجر تأکید میکند: وضعیت جشنواره تابعی است از وضعیت کل تئاتر و وضعیت کل تئاتر نیز تابعی از وضعیت کشور است، طبیعتاً با این شرایط نباید انتظاری را که از برگزاری جشنوارهها در گذشته داشتیم، امسال هم داشته باشیم همانطور که نباید از اجرای تئاترها توقع گذشته را داشته باشیم. همانطور که ما در شرایط بسیار سخت، تعطیلیهای مداوم و شرایطی که برخی اوقات دست میدهد، تئاتر کار میکنیم جشنواره هم ناچار است با همین شرایط خودش را تطبیق دهد و در عین حال حتماً برگزار شود.
وی درباره برگزاری جشنواره اظهار میدارد: ما هیچ تصمیمی برای تغییر تاریخ یا تغییر بخشهای جشنواره نداریم، اما در این شرایط احتمال اینکه به دستورالعملهای سخت بربخوریم و ناچار به تغییر باشیم، وجود دارد و آن زمان است که باید تصمیماتی منطبق با شرایط بگیریم، اما در حال حاضر با تمام مشکلاتی که وجود دارد هیچ تغییری در زمان برگزاری جشنواره به وجود نیامدهاست. البته پیشبینی تغییر داریم، اما تصمیم نداریم و امیدوارم که این تغییر به ما تحمیل نشود. اما با تأکید میگویم که جشنواره تعطیل نخواهد شد، چون معتقدم تئاتر اصلاً تعطیل بردار نیست، چون زندگی تعطیل شدنی نیست.
مسافر آستانه خاطر نشان میکند: تمام آثار حاضر در این دوره از جشنواره قرار است پخش اینترنتی داشته باشند و ناچاراً این آثار باید با گروههای متعددی در کیفیتهای قابل ارائه برای پخش مجازی ضبط شوند، اما قطعاً ما اجراهای زنده و فیزیکی هم در جشنواره خواهیم داشت که ممکن است پخش آنها به صورت آنلاین میسر نباشد. امیدوارم شرایط بهتر از وضعیت الان شود تا ما بتوانیم برخی نمایشها را حداقل با یک سوم ظرفیت یا حتی بدون تماشاگر و فقط برای اجرای داوری به صورت زنده داشته باشیم.
