انفجار انتحاری خونینی که روز جمعه در کابل و در نزدیکی سفارت هند در افغانستان به وقوع پیوست، نقطه شروع یک جنگ پیچیده منطقهای است که ابعاد آن به مرور زمان روشنتر خواهد شد. ینروپاما رائو وزیر امور خارجه هند روز شنبه در واکنش به این حادثه تروریستی گفت که این انفجار دوستی مردم هند و افغانستان را هدف قرار داده است. وزیر خارجه هند در صحبتهایش اشارهای به پاکستان و دستگاههای اطلاعاتی آن، موسوم به آی.اس. آی نکرده ولی دهلینو معتقد است انفجار کابل، واکنش به نفوذ فزاینده هند در افغانستان است که دستگاه اطلاعاتی پاکستان آن را طراحی کرده است.
انفجار کابل و حملات تروریستی زنجیرهای یک هفته اخیر در راولپندی و بقیه شهرهای پاکستان و افغانستان، واکنش طالبان و بخشهایی از آی.اس.آی به اجزای در هم تنیده یک استراتژی گسترده در منطقه جنوب غربی آسیا است که از واشنگتن شروع و تا اسلامآباد، کابل و دهلی نو امتداد پیدا کرده است.
رشد نفوذ طالبان در افغانستان و پاکستان، هند و آمریکا را مجبور کرده با همه اختلافهایی که با هم دارند به خاطر وجود یک تهدید مشترک به همدیگر نزدیک شوند.
در مناقضهای که این روزها بر سر ترسیم استراتژی آمریکا در افغانستان جریان دارد، هند تنها نقطهای است که چپ و راست، نظامی و سیاستمدار و دموکرات و جمهوریخواه بر روی آن اتفاق نظر دارند. دهلینو طی سالهای اخیر سیاست هوشمندانهای در پیش گرفته و در افغانستان نفوذ قابل ملاحظهای پیدا کرده است. هندیها نه فقط در کابل سفارت دارند، بلکه طی سالهای گذشته در شهرهای هرات، مزار شریف، قندهار و جلالآباد کنسولگری تأسیس کردهاند. هند در ماه مه یک خط انتقال برق به کابل راهاندازی کرد که برای اولینبار به طور 24 ساعته به پایتخت افغانستان برق منتقل میکند. هندیها ماه ژانویه کار ساخت بزرگراه 218 کیلومتری زرنج – دلآرام را به اتمام رساندند که جنوب غربی افغانستان را به مرزهای ایران پیوند میدهد و حالا هم دست به کار ساخت بنای جدید پارلمان افغانستان هستند.
مجموع این اقدامات و سرمایهگذاری 2/1 میلیارد دلاری دهلی برای حمایت از دولت افغانستان، باعث شده که آمریکاییها هند را با چشم اسب تراوای خود در منطقه جنوب غربی آسیا نگاه کنند، اسب تراوایی که هم جمهوریخواهان آن را قبول دارند و هم دولت دموکرات اوباما، ژنرال استنلی مک کریستال فرمانده نظامی آمریکا در افغانستان در برآورد خود که ماه پیش آن را برای اوباما فرستاد، آورده است: نفوذ سیاسی و اقتصادی هند از جمله تلاشهای توسعهای قابل ملاحظه و سرمایهگذاری مالی آن در افغانستان رو به گسترش است. بهعلاوه، اسلامآباد، دولت کنونی افغانستان را یک دولت طرفدار هند قلمداد میکند. هرچند فعالیتهای هند تا حد زیادی به سود مردم افغانستان است ولی نفوذ رو به گسترش آن در افغانستان احتمالاً منجر به تشدید تنشهای منطقهای شده و پاکستانیها را تشویق خواهد کرد که دست به اقدامات بازدارنده بزنند.
دهلی نو پایه اصلی استراتژی فراگیر آمریکا در جنوب آسیاست ولی این پایه بدون محور در اسلامآباد تکمیل نمیشود.
آمریکاییها در چارچوب استراتژی «اف – پاک» پاکستان را لنگرگاه برقراری ثبات در افغانستان میدانند و به خاطر همین بعد از یک دوره سرگردانی استراتژیک درباره ترکیب حکومت در پاکستان اکنون به دنبال تقویت نقش نظامیان و تعریف توازنی جدید بین نظامیان و سیاستمداران در این کشور هستند. عملیات ارتش پاکستان در منطقه سوات که طی روزهای آینده شروع خواهد شد نیز در چارچوب همین تعریف جدید است.
طالبان، آی.اس.آی و بخشهایی از دولت پاکستان، جبهه مقابل این محور قرار دارند. این جبهه سعی میکند با روشهای مختلف اجرای این استراتژی را با انسداد مواجه کند که انفجارهای یک هفته اخیر در افغانستان و پاکستان هم در همین چارچوب است. البته تاکتیکهایی که این جبهه دنبال میکند، و انفجارهای یک هفته اخیر محدود نیست. طی چند روز گذشته گزارشهایی منتشر شده که نشان میدهد آی.اس.آی برای تحت فشار گذاشتن هند، تعداد زیادی از عناصر طالبان را به منطقه جامو و کشمیر اعزام کرده است.
این حوادث نشان میدهد که 8 سال بعد از سقوط طالبان، رویارویی بازیگران در منطقه جنوب غربی آسیا باردیگر به نقطهای انفجارآمیز رسیده است.
