کارخانه قند ورامین در استان تهران ازجمله قدیمیترین واحدهای تولیدی به شمار میرود که عمری ۸۰ ساله دارد، با این حال بی توجهی به حل مشکلات آن موجب شد تا نخستین باردر سال ۹۳ و دومین و آخرین بار در سال ۹۵ این واحد صنعتی برای همیشه تعطیل و درحال حاضر بعد از کارخانه مقوا سازی درمحدوده روغنکشی ورامین به دومین واحد متروکه در این منطقه تبدیل شود. موضوعی که با توجه به نام گذاری امسال به عنوان سال رونق تولید میتوان حیات دوباره را به آن باز گرداندموضوعی که موجب شد تا نماینده شهرستان ورامین اعلام کند: «در صورت کمک دولت به حل مشکل این واحد صنعتی میتوان رونق کسب وکارتولید را که معضل بسیاری ازجوانان منطقه است را به این واحد قدیمی باز گرداند.»
اول فروردین ماه سال ۹۵ بود که کارخانه به عنوان یکی از معتبرترین واحدهای تولید کننده قند کشوربا بیش از ۸۰ سال فعالیت به دلیل آنچه از سوی کارفرما اعلام شد، از جمله، نداشتن توجیه اقتصادی و بحران در منابع مالی بطور کامل تعطیل شد. این مهم درحالی بود که تعداد کارگران رسمی وقراردادی این واحد تولیدی را ۲۸۵ نفر بود. پس از تعطیلی این واحد مواد غذایی بنا بر ادعای کارگران، طی چند سال گذشته کارخانه قند ورامین به دلیل کمبود نقدینگی توان پرداخت به موقع حقوق آنان و سایر هزینههای جانبی را نداشته و همین مسئله باعث ایجاد وقفه در پرداخت مطالبات آنها شده بود.
همچنین، یکی دیگر از دلایل تعطیلی این کارخانه افزایش بدهیهای این واحد به اداره تامین اجتماعی و سایر نهادهای دولتی همانند اداره برق وگاز است که هر روز بر مطالبات آنان افزوده میشود. این مشکلات درحالی بود که در چند سال اخیر این کارخانه در بعضی از ماههای سال به دلیل نداشتن شکر خام موقتا تعطیل میشد، اما این بار با وجود آنکه مشکلات تهیه مواد اولیه تولید در این کارخانه مرتفع شده کارفرما به دلیل مشکلات مالی واینکه تولید در این واحد توجیه اقتصادی ندارد کارخانه را به طور کامل تعطیل کرده بطوری که تعداد زیادی از ماشین آلات آن از کارخانه به چند واحد تولیدی دیگر در سایر استانها انتقال داده شد.
درسال رونق تولیدکارخانه قند ورامین را دریابید
درکنار بحث ایجاد اشتغال ودرآمد زایی برای متقاضیان کار، نیاز روز افزون به صنعت قند وشکرمی طلبد تا برای رونق این صنایع اقدام جدی انجام پذیرد موضوعی که کارخانه قند ورامین با قدمت ۸۰ ساله خود به شدت نیازمند آن است.
نماینده مردم ورامین، قرچک و پیشوا در مجلس با بیان این مطلب که کارخانه قند ۸۰ ساله ورامین، همان کارخانه قند معروف کشور بود، ولی امروزه دچار مشکل شده است، میگوید: «دولت برای بهبود این مسئله کمک نمیکند.»
سید حسین نقوی حسینی میافزاید: «امروزه جمهوری اسلامی ایران در شرایطی قرار دارد که راهی به غیر از رونق تولید داخلی نداریم، اگر تولید رونق پیدا کند، بسیاری از مشکلات و آسیبهای اجتماعی نیز برطرف میشود.»
وی با انتقاد از وضعیت نامناسب اقتصادی در منطقه ورامین ادامه میدهد: «اگر کارخانجات و مراکز تولیدی با سرمایههای زیاد به کار خود ادامه میدادند، امروزه باید شاهد رونق تولید بودیم، اما متأسفانه اینگونه نیست و جوانان این دیار بیکار هستند.» به گفته وی، کارخانه قند ۸۰ ساله ورامین، همان کارخانه قندی که در کشور معروف بود، امروزه دچار مشکل شده است و دولت برای بهبود این مسئله کمک نمیکند. انتظار داریم که دولت برای رونق تولید بیشتر وقت بگذارد و موانع مراکز تولیدی را از سر راه بردارد.
کارخانهای با قدمت ۸۰ ساله
بنای کارخانه قند در زمان رضا شاه پهلوی به دست معماری روسی به نام مارکوف گذاشته شد که بعد از جنگ جهانی دوم به ایران پناهنده شده بود. پس از اتمام طراحی و ساخت کارخانه در سال ۱۳۱۳، دستگاههای کارخانه از کشور چک در سال ۱۳۱۴ وارد کشور شده و کار نصب و راه اندازی دستگاهها آغاز گردید. همچنین طراح کارخانه به غیر از ساختمان کارخانه فضاهای دیگری نیز ازجمله مراکز اقامتی برای مهندسان وکارگران کارخانه به عنوان منازل مسکونی، باسکول، انبار، قسمت بسته بندی، قسمتهای ورزشی زورخانه، فضای سبز احداث کرده بود. پس از نصب و راه اندازی دستگاههای کارخانه، از آنجایی که ماده اولیه کارخانه برای تولید قندوشکرچقندر قند بود. با برنامه ریزیهای انجام شده روستاییان ورامین شروع به کاشت چغندر قند کردند اما سه سالی از راه اندازی کارخانه قند نگذشته بود که به دلیل سوددهی کم، کشاورزان به جای کاشت چقندرقند به محصولات سودآورتر دیگری روی آوردند که این موضوع باعث تعطیلی خط تولید کارخانه شد.
سرانجام با تصمیم مسئولان وقت، دستگاهها را به کارخانه قند میاندوآب منتقل کرده و دستگاههای جدید راکه شکرخام را به قندوشکرتبدیل میکردجایگزین کردند و پس از گذشت پنج سال دوره جدید فعالیت کارخانه آغاز شد وتا کنون نیزشیوه تولید به این روش ادامه دارد. اما از آنجایی که هیچ وقت تولیدات کارخانه قند ورامین برای دولتها سود قابل توجهی نداشت وبارها در آستانه تعطیلی قرار گرفته بودتااینکه پس از کش وقوس فراوان درسال ۸۲ دولت این کارخانه را به بخش خصوصی واگذار کرد. درحالی که با مدیریت جدید بخش خصوصی روند تولید قندو شکر در این کار خانه ادامه داشت، اما اوایل بهمن ماه سال جاری مدیریت کارخانه با تعطیلی این واحد تولیدی باعث بیکار شدن ۴۰۰ نفر از کارگران شد. کارگران این کارخانه که اکثر شان سابقه بالایی دارند بااعتراض به بیکاری خود میگویند: سابق براین که مدیریت کارخانه دولتی بود مشکلات بسیار کم بود، اما با خصوصی شدن این واحد تولیدی بارها مدیریت کارخانه به بهانه صرفه اقتصادی نداشتن تهدید به اخراج آنها کرده اندتا اینکه سرانجام اوایل بهمن ماه به ما ۴۰۰ نفر اگفتند که به علت تعطیلی کارخانه از فردا دیگر برسرکار حاضر نشوید. این درحالی است که اکنون این کارخانه به محل دپوی علوفه برای دامها تبدیل شده است.
مشکلات سه سازمان مختلف
پس از شنیدن مشکلات کارگران، حرفهای مدیران فعلی کارخانه نیز شنیدنی است. آنها مشکلاتی از قبیل: گرانی مواد اولیه ومشکلاتی را که برسرواردات مواد اولیه باآن مواجهند را از جمله مسائلی میدانند که باعث شده تا تولیدات آنها سودآوری نداشته باشد ودر نتیجه تصمیم به تعطیلی کارخانه بگیرند. یکی از مدیران این مجموعه که نمیخواهد نامش فاش شود میگوید:متاسفانه به علت فرسودگی تجهیزات کارخانه هزینه تولید بالابوده وسوددهی ندارد از طرفی به خاطر آلودگیها کارخانه بارها سازمان حفاظت از محیط زیست تهدید به تعطیلی کردند همچنین از آنجایی که ماده اولیه کارخانه وارداتی است محدودیت واردات باعث شده تا عملا کارخانه تعطیل شود. وی ادمه میدهد:بارها قصدتخریب کارخانه را داشتیم، اما سازمان میراث فرهنگی به این بهانه که کارخانه قندثبت آثار ملی شده اجازه اینکار را نمیدهد. مجید ژاله نیا رییس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان ورامین و پیشوادر این خصوص میگوید: یکی از ویژگیهای فنی و معماری خاص این کارخانه که باعث شده تا سازمان میراث فرهنگی درسال ۱۳۸۱این اثر را در فهرست اثارملی ایران به ثبت برساند استفاده نکردن هیچ گونه جوشکاری در ساختمان کارخانه بوده است. از طرفی با توجه به اینکه این کارخانه در حال کار میباشد و جزء میراث باستانی کشور ثبت شده است.
وی با اشاره به تصمیمات هیئت مدیره کارخانه مبنی بر توسعه کارخانه و مشکلات پیرامون آن اظهار میکند: هیئت مدیره کارخانه قند سعی در توسعه ساختمان، خط تولید و کارگرهای تحت پوشش دارند که این میتواند مشکلاتی را برای این مجموعه از نظر میراث فرهنگی به وجود آورد و تمام سعی ما این است که ساختمان به همین شکل باقی بماند و اگر نیاز به تغییراتی برای رفع مشکلات به وجود آمده باشد، این اثر به همین شکل باقی مانده و کارخانه جدیدی در بیرون شهر احداث گردد.
ژاله نیا ادامه میدهد: در حال حاضر اداره بهداشت از نحوه کار کردن کارخانه به دلایل مختلف ایراد گرفته است که یکی از آنها ایجاد آلودگی ورها شدن پساب آن به جویهای شهر است. رییس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان ورامین و پیشوا پیرامون پیگیریهای انجام شده برای حفظ این کارخانه میگوید: بنا به اختلاف نظری که میراث فرهنگی و اداره بهداشت به وجود آمده است، میراث فرهنگی شکایت کرده و از طریق مراجع قضایی پیگیریهای مورد نظر را انجام داده است و مدیریتهای مربوطه نیز این قول را دادهاند تا با باهماهنگی سازمان میراث فرهنگی کارهای عمرانی را پیش ببرند.
تلاش نماینده مردم ورامین وقرچک برای حل مشکل
سال ۹۳ بود که کارخانه قند ورامین برای اولین بار رنگ تعطیلی به خود گرفت موضوعی که پای نماینده ورامبن را به این موضوع مهم کشاند. در پی اعتراضات کارگران اخراج شده این مجموعه تولیدی دکتر سید حسین نقوی نماینده مردم پیشوا وورامین وقرچک برای حل این مشکل به میدان آمد تا بتواند مشکل را حل کند. وی در خصوص کارهای انجام شده برای حل مشکلات کارگران میگوید:در بررسیهای که انجام شد مشخص شد دولت به کارخانجات قند مجوز داده که در شش ماهه اول سال، شکر مورد نیاز یک سال خود را وارد کرده و ذخیره سازی کنند تا در نیمه دوم سال که مجوزی داده نمیشود، از شکر ذخیره سازی شده استفاده شود. وی ادامه میدهد: این کارخانه در طول ماه، ۱۵ هزار تن شکر مصرف میکند به همین خاطر باید برای نیمه دوم سال، بیش از ۹۰ هزار تن شکر را ذخیره میکردند که سهم شکر خودرا فروختند وهم اکنون ماده اولیه ندارند تا به تولید ادامه دهند. این نماینده مجلس ادامه میدهد: پس از ایجاد مشکل برای کارخانه قند ورامین با وزیر جهاد و وزیر صنعت، معدن و تجارت مکاتبه و درخواست کردم که مشکلات کنونی حل و مجوز وادارات شکر را بدهند تا کارخانه بار دیگر فعال شود، اما آنها اعلام کردند که این موضوع خلاف قانون است و درحال رایزنی هستیم تا مشکلات حل شود. نقوی در خاتمه میگوید: در زمان واگذاری این مجتمع اقتصادی تمام شرایط در نظر گرفته نشدوباعث شد تا کارخانه قند به عنوان هویت ورامین به بخش خصوصی واگذار شده است.
به دولت برگردانید. 
