ایالات متحده طی سالیان گذشته یک جنگ ترکیبی پیچیده علیه جمهوری اسلامی ایران به کاربسته که بخش مهم و اصلی این جنگ بر پایه اقتصاد است. از این رو شناخت این عرصه مهم برای دفع دسیسههای مختلف دشمنان در حوزه اقتصاد امری ضروری است. روزنامه «جوان» طی سلسله مقالاتی به بررسی و معرفی ابعاد مختلف جنگ اقتصادی امریکا و همچنین راهکارهای مقابله با آن با الهامگیری از کتاب «مکر قمارباز» خواهد پرداخت.
در بخش پایانی این سلسله مقالات، به بررسی ظرفیتهای اقتصادی جمهوری اسلامی ایران در این جنگ اقتصادی خواهیم پرداخت.
بر این اساس، توجه به داشتهها و ظرفیتهای اقتصادی و تلاش برای بهرهبرداری صحیح از این منابع، یکی از ملاحظات اساسی است که در مقابله با جنگ اقتصادی دشمن باید مورد توجه قرار گیرد.
منابع زیرزمینی کشورمان یکی از مهمترین معقولههای قابل اعتنا در این جنگ اقتصادی است. در سالهای اخیر و با رشد فعالیتهای اکتشافی در کشور مشخص شد که ایران جزو ۱۰ کشور اول جهان و کشور اول منطقه جنوب غرب آسیا و شمال آفریقا از نظر داشتن منابع معدنی است. بهطوریکه بر اساس گزارش مرکز پژوهشهای مجلس حدود ۷ درصد ذخایر شناخته شده موادمعدنی جهان در ایران قرار دارد.
دومین ظرفیت مهم در کشور حوزه کشاورزی است. وجود شرایط آب و هوایی چهار فصل و موقعیت جغرافیایی کشورمان بستر مناسبی برای افزایش تولید محصولات کشاورزی در عرصه اقتصاد و امنیت غذایی دارای جایگاه ویژهای است. این بخش به حدی مهم است که یکی از سناتورهای امریکایی در اوج تحریمهای هوشمند پیشنهاد کرد با ایجاد محدودیت در موضوع غلات میتوانیم ضربهای کاری به ایران بزنیم.
سومین ظرفیت مهم اقتصادی ایران، سوآپ سوخت است. سوآپ سوخت به معنای دریافت نفت در شمال کشور و تحویل نفت با همان کیفیت در جنوب کشور است. این شیوه یکی از منابع سودآور شرکت نفت ایران و درآمدی است که عاید کشور میشود. این شرکت وظیفه سوآپ نفت را در ایران به عهده دارد که بر این اساس سه کشور تولیدکننده نفت خام آسیای مرکزی یعنی جمهوری آذربایجان، ترکمنستان و قزاقستان به صورت روزانه نفت تولید شده را از طریق نفتکشهای خود در دریای خزر به نماینده تجاری ایران تحویل داده سپس این شرکت مقدار معادل آن را به خریداران نفت این سه کشور در خلیجفارس تحویل میدهد. بر این اساس نرخ سوآپ در سالهای اخیر به تدریج ۱۰ و سپس ۱۵ دلار و به تازگی ۲۵ دلار در نظر گرفته شده است و هماکنون ظرفیتی برای سوآپ روزانه ۳۰۰ هزار بشکه نفت از کشورهای حاشیه دریای خزر با ساخت خطوط لوله و پایانه نفتی ایجاد شده است.
چهارمین حوزه قابل اتکا و درآمدزا برای کشور در این جنگ اقتصادی، حوزه توریسم درمانی است. بر این اساس توریسم درمانی منبع مطمئنی است که جزو ظرفیتهای اقتصادی ایران است که به گفته مسئولان معمولاً سالانه ۲۰ هزار گردشگر از اتباع کشورهای حاشیه خلیجفارس و عراق، به قصد درمان به شهرهای مختلف ایران سفر میکنند. مهمترین مزیت ایران در این حوزه، کیفیت بسیار بالا مطابق استانداردهای جهانی و قیمت ارزان خدمات پزشکی نسبت به کشورهای منطقه است.
پنجمین حوزه قابل اتکا برای کشور در جنگ اقتصادی، موضوع تولیدات حلال است. محصولات غذایی حلال برای اولینبار در مالزی مورد توجه قرار گرفت و طی چند سال اخیر این علامت تجاری غذایی به صورت یک علامت جهانی از طرف کشورهای اسلامی به جهان معرفی شده است. هماکنون بازار جهانی ۶۴۰ میلیارد دلاری محصولات حلال، محرکی مناسب برای رونق صادرات تولیدات خوراکی ایران است و ایران به دلیل رعایت اصول تولید محصولات حلال و همچنین کیفیت بالای موادغذایی میتواند جایگاه خوبی در سطح جهان در تولید این محصولات داشته باشد.
حوزه ششم، توانمندی بالای فنی و مهندسی در بخش آب و برق است. بر این اساس صنعت آب و برق به ۹۵ درصد خودکفایی در تأمین نیازهای تجهیزاتی خود رسیده و همین موضوع باعث شده که شرکتهای فعال با تکیه بر این توان رقابتی در حوزه صنعت آب و برق بتوانند در مناقصههای بینالمللی حضور پیدا و پروژههای مهمی را از آن خود کنند.
هفتمین حوزه، موضوع دسترسی ایران به آبهای آزاد جهان است. ایران هماکنون ۱۵ کشور همسایه که از این تعداد با ۱۲ کشور مرز دریایی مشترک دارد. علاوه بر این مجاورت ایران با اقیانوس هند ایران را به دروازه طلایی جهان تبدیل کرده است. ازاینرو تمرکز بر حوزه حمل نقل دریایی و صنایع وابسته آن میتواند بهعنوان یک مزیت مهم اقتصادی برای ایران باشد.
در نهایت حوزه هشتم قابل اتکا در این جنگ، ظرفیتهای راهبردی نفت و گاز ایران است. هماکنون ۹ درصد ذخایر نفت و ۱۸ درصد از ذخایر گاز جهان در مالکیت ایران است و همین موضوع نقش راهبردی به کشور ما بخشیده است. ازاینرو با توجه به وابستگی شدید کشورهای توسعه یافته به انرژی و نیاز به این ذخایر، فرصتهای فراوانی برای کشور ما ایجاد شده که با مدیریت دقیق آن میتوان به موفقیتهای فراوانی دست یافت.
