رفتن و بودن در طبیعت و عشق ورزیدن به آن است؛ سفری است مسئولانه که موجب رشد و پایداری زیست بوم، فرهنگ و کیفیت زندگی ساکنان منطقه گردشگری خاصی میشود. با اینکه در ایران هم چند سالیاست این موضوع مورد توجه قرار گرفته است ولی به علت برخی بیتوجهیها امکان تبدیل شدن این پتانسیل به یک معضل وجود دارد، زیرا کارشناسان معتقدند امروز گردشگر میخواهد در خانه بکر روستایی، بهترین امکانات را داشته باشد، اما سرمایهگذار روی ذائقه گردشگران کار نمیکند که این مسئله بومگردی را به سرمنزل مقصود نخواهد رساند.
یکی از مهمترین نکاتی که در بحث گردشگری و به خصوص بومگردی ایران در مناطق شمال کشور باید مورد توجه قرار گیرد پیوند میان کشاورزی و گردشگری با حفظ کشاورزی است. در همین راستا مهدی رمضانزاده، رئیس کارگروه تخصصی گردشگری و صنایع دستی اتاق فکر توسعه و تعالی مازندران، با تأکید بر اینکه طرح حفظ کشاورزی و رونق گردشگری باید به صورت پایلوت در یک نقطه آغاز شود، معتقد است: «گردشگری یک بخش میان رشتهای است و باید تمامی افرادی که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم با آن سروکار دارند ورود کنند.»
بومگردی بدون محیطزیست نمیشود
زمانیکه از بومگردی صحبت میکنیم نمیتوانیم فقط به گردشگری فکر کنیم و محیطزیست را نادیده بگیریم. به همین دلیل هم اکنون چالشهای فراوانی در حوزههای مختلف گردشگری و محیطزیست وجود دارد. گروهی که در حوزه گردشگری به دنبال سرمایهگذاری هستند، باید تضمین دو طرفه داشته باشند، اما برخی اوقات قوانینی در این حوزه وجود دارد که سرمایهگذار را در پروسهای نگرانکننده قرار میدهد.
در همین رابطه معاون حفاظت امور اراضی استان مازندران با بیان اینکه باید برای ورود یک سرمایهگذار سازوکار مشخصی وجود داشته باشد، میگوید: «در حریم دریا و در ۶۰ متر به هیچ عنوان اجازه ساخت و ساز نمیدهیم، اما پس کرانهای در حوزه گردشگری در نظر گرفته میشود تا سرمایهگذار برای سرمایهگذاری تضمین داشته باشد.» عبدالرضا سنگاری با اشاره به اینکه گاهی اوقات پس از دریافت تسهیلات، سرمایهگذاری به نتیجه نمیرسد، معتقد است در جنگل با توجه به طرح تنفس نیاز به مشارکت مردمی است.
وی با بیان اینکه در بخشهای مختلف کشاورزی، گردشگری، آبزیان و ... سازمان منابع طبیعی و جنگلداری آماده برای توسعه و حفاظت از منابع طبیعی است، ادامه میدهد: «ذائقه گردشگران در مازندران به سوی بومگردی و طبیعت گردی جهت گرفته و از هتل فاصله گرفتند.»
در حال حاضر یکی از مهمترین مشکلات غرب استان مازندران رها کردن اراضی کشاورزی در بالادست به دلیل مقرون به صرفه نبودن است، اما با وجود این مسائل، مسئولان شهری میگویند این ظرفیت در این منطقه وجود دارد تا با انعقاد تفاهمنامهای عرصههایی که برای گردشگری مناسب است با حفظ عرصه و عدم تفکیک، آن را در چارچوب گردشگری تعریف کرد.
معاون حفاظت امور اراضی استان مازندران با تأکید بر اینکه باید به قوانین حوزه گردشگری احترام گذاشت، خاطرنشان میکند: «۱۴۴ کیلومتر ساحل غرب استان ظرفیت خوبی برای رشد گردشگری دارد. سرمایهگذاری در عرصه گردشگری میتواند جای امنی باشد. چون در گردشگری امنیت روحی و روانی بسیار مؤثر است.»
گردشگری مازندارن بدون طرح و برنامه
برای هر اقدامی در حوزه گردشگری باید ابتدا وضع موجود را به صورت واقعی نشان داد و سپس به دنبال نوشتن طرح جامع برای آن بود. عضو هیئت علمی گروه جهانگردی دانشگاه مازندران معتقد است باید ابتدا بدانیم گردشگری چه وضعیتی دارد و بر اساس حدس و گمان سخن نگوییم.
روزبه میرزایی با بیان اینکه در مرحله نخست، ارائه اطلاعات صادقانه از اهمیت فراوانی برخوردار است، میگوید: «به عنوان مثال آزاد نبودن ساحلها مشکل بزرگی در رونق گردشگری است. هم اکنون در مکانهای مختلف، دریا به حیات شخصی افراد تبدیل شده است. در بحث رونق گردشگری طرحهای مختلفی نوشته شده که تمامی آنها کپی است و نباید به آن شکل برخورد شود.»
وی با اشاره به اینکه ساحل، پس کرانه ساحل و جنگل در مازندران دچار چالشهای فراوانی است، اضاقه میکند: «مشکل اصلی گردشگری دقیقاً دانشگاه است، چراکه در بخش اجرایی اصلاً به دانشگاه توجه نمیشود.» یکی از چالشهای موجود در گردشگری مازندران نبود طرح و برنامه است. با گذری به دنیای گردشگری مشخص میشود که مسئولان همواره منتظر طرح سرمایهگذار بودهاند و خودشان هیچ طرحی برای ظرفیتهای گردشگری نداشتهاند.
مثلاً در مازندران باید تصمیم گرفته شود که کاربری کشاورزی در اولویت است یا گردشگری؟ به نظر میرسد با وضع موجود مسئولان به دنبال این هستند تا کشاورزی با رنگ و لعاب گردشگری وجود داشته باشد. ولی این نکته را نباید فراموش کرد که کشاورز نمیتواند به یکباره گردشگرپذیر شود. اگر در این بحث صرفاً دید کشاورزی وجود داشته باشد همانند نگاهی که به نفت در سطح کلان داریم به نتیجه نخواهیم رسید.
