رئيسجمهور امريكا تنها دو روز بعد از خروج از توافق هستهاي ايران با 1+5 گفته كه به دنبال يك توافق جديد با ايران است؛ توافقي كه او ادعا ميكند توافقي منصفانه خواهد بود و براي ايران هم بهتر است. دولتهاي اروپايي هم در بالاترين سطوح با ايران تماس گرفتهاند و ضمن ابراز تعهد به برجام، گفتهاند كه برجام نيازمند يك توافق تكميلي است.
به گزارش «جوان» دونالد ترامپ كه سه شنبه شب با يك امضا، امريكا را از برجام خارج و وعده كرد كه با تحريم هايي سخت تر، ايران را مجازات خواهد كرد، روز پنجشنبه در جمعي در اينديانا گفت كه اميدوار است به يك توافق جديد و منصفانه با ايران دست پيدا كند: «من اميدوارم بتوانيم به يك توافق جديد با آنها برسيم، يك توافق خوب و منصفانه، يک توافق خوب و بهتر براي آنها. ولي ما نميتوانيم به آنها اجازه بدهيم سلاح هستهای داشته باشند.» ترامپ گفته كه توافق جديد «باید» شامل بندهايي باشد كه امريكا «بتواند به سايتهاي (ايران) رفته و از آنها باررسي كند. ما بايد بتوانیم به پايگاههاي نظامي آنها برویم و ببینيم كه آيا آنها دارند فريبكاري ميكنند يا نه.» ترامپ گفته است: «البته ما يقين داريم كه آنها فريب نميدهند اما در هر حال...» همراستا با اين گفته ترامپ، مايك پمپئو وزير خارجه او نيز قصد دارد در روزهاي آينده با متحدان امريكا در اروپا، خاورميانه و آسياي شرقی، دور جديدي از مذاكرات را شروع كند؛ مذاكراتي كه هدف آن، بررسي چطور بازگرداندن ايران به پاي ميز مذاكره براي دستيابي به يك توافقنامه اتمي جديد است كه البته بايد شرايط آن از برجام براي ايران سختتر باشد. مقامهاي امريكايي هنوز در اين باره كه چطور با ايران وارد دور جديدي از مذاكرات خواهند شد، چيزي نگفتهاند ولي بهزعم آنان اعمال تحريمهاي جديد، بخشي از ابزار امريكا براي نشاندن ايران پاي ميز مذاكره است. در اولين اقدام، وزارت خزانهداري امريكا روز پنجشنبه اعلام كرد شبكهاي متشكل از ۹ فرد و شركت ايراني را به فهرست تحريمهاي خود اضافه كرده است. وزير خزانهداري امريكا گفته است اين شبكه با همكاري امارات متحده عربي، به تبديل و انتقال ارز براي سپاه پاسداران ايران مشغول بودهاند. مقامهاي دولت ايران بعد از خروج امريكا از برجام، درباره ورود به دور جديد از مذاكرات موضعگيري نكردهاند ولي محمدجواد ظريف در پيام ويدئويي هفته پيش خود به صراحت آن را رد كرد: «بگذاريد يك بار براي هميشه اين مسئله را براي شما روشن كنم. ما نه امنيت خود را تضعيف ميكنيم و نه بر سر توافقي كه با حسننيت به دست آوردهايم، مذاكره يا چيزي اضافه ميكنيم.»
اروپا دنبال حفظ برجام با الحاقيه
دولتهای اروپايي با فاصلهای كوتاه بعد از خروج امریکا از برجام، در بالاترين سطح با ايران تماس گرفته و پايبندی خود را به برجام اعلام كردند ولي خواستار اين هستند كه ايران با يك توافق تكميلي، برنامه موشكي و نفوذ منطقهاي خود را هم به مذاكره بگذارد. آنگلا مركل صدراعظم آلمان در يك گفتوگوي تلفني به حسن روحاني اطمينان داد كه آلمان به برجام پايبند خواهد ماند و بر لزوم گفتوگو در مورد سياست موشكي و منطقهاي ايران تأكيد كرد. اشتفان زايبرت، سخنگوي صدراعظم آلمان گفته كه مركل در گفتوگوي خود با روحاني از اين ايده حمايت كرد كه در چارچوب اجلاسهايي چند جانبه با كشورهاي مختلف، برنامه موشكهاي بالستيك ايران و فعاليتها و تحركات منطقهاي ايران از جمله در سوريه و يمن به بحث گذاشته شود. دفتر اطلاع رساني رياست جمهوري ايران اعلام كرده كه حسن روحاني در اين گفت و گو كه عصر پنجشنبه انجام شده، گفته است: « منافع ايران در موضوعات و مسائل مهم مرتبط با برجام مانند فروش نفت، گاز، پتروشيمي و روابط بانكي، به طور روشن و صريح بايد مشخص و تضمين شود.» امانوئل ماكرون رئيسجمهور فرانسه هم در گفت و گوي تلفني با روحاني از رئيسجمهور ايران خواست با وجود خارج شدن امريكا از برجام، به توافق هستهاي سال ۲۰۱۵ پايبند بماند. ماكرون بار ديگر در گفتوگو با روحاني گفته او هنوز خواهان توافقي گستردهتر بر مبناي برجام است كه وضعيت پس از انقضاي محدوديت غنيسازي در سال ۲۰۲۵ را مشخص كرده و برنامه موشكي و فعاليتهاي منطقهاي ايران را هم محدود كند. يك ديپلمات ارشد ايراني به خبرگزاري كيودو گفته كه ديپلماتهاي ارشد ايران و سه كشور اروپايي قرار است سهشنبه همين هفته در شهر «بروكسل» بلژيك ديدار كنند.
فشار بر اروپا
دولت امريكا به عنوان بخشي از مسير وارد كردن طرفهاي اروپايي و ايران به تغيير برجام، در تدارك گامهاي لازم براي فشار به اروپا براي همراه كردن اروپاييها براي اعمال تحريمهاي جديد عليه ايران است. براساس يك توصيه نامه بيروني كه در دفاتر چندين نماينده كنگره درحال چرخيدن است و متن آن به رؤیت ويكلي استاندارد رسيده، امريكا هفت گام براي مقابله با اقدامات كشورهاي اروپايي كه تلاش ميكنند از تحريمهاي امريكا دور بمانند پيشبيني و توصيه كرده است. اين توصيهنامه درحال دست به دست شدن در ميان نمايندگان كنگره است و آن را ريچارد گولدبرگ مشاور ارشد بنياد دفاع از دموكراسيها تهيه كرده و به سياستمداران امريكايي توصيه ميكند يك پيام قوي به كشورهايي اروپايي با توجه به امكان بالقوه وضع تعرفه براي مقابله با تحريمهاي امريكا ارسال كنند. گولدبرگ در اين توصيهنامه گفته كه بايد براي اروپاييها آشكار ساخت كه هرگونه تلاش براي پاسخ به اعمال مجدد تحريمها از طريق اعمال تعرفه(بركالاهاي امريكايي) تأثير بسيار منفي روي مذاكرات جاري پيرامون تعرفههاي فولاد و آلومينيوم خواهد گذاشت و همچنين بخشهاي استراتژيك اقتصادي كشورهايي اروپايي هدف قرار خواهد گرفت. ريچارد گرنل، سفير جديد امريكا در برلين با ارسال يك پيام توئيتري از شركتهاي آلماني فعال در ايران خواست كه هر چه زودتر از ايران خارج شوند. او صريحاً نوشت: «ترامپ گفته است كه تحريمهاي امريكا شامل قسمتهاي مهمي از اقتصاد ايران ميشود و شركتهاي آلماني كه در ايران تجارت ميكنند بايد هرچه سريعتر فعاليت خود را كاهش دهند.» آلمانها و فرانسويها در گام اول واكنشهايي تند به فشارهاي امريكا نشان دادهاند ولي مشخص نيست كه آستانه تحمل آنها در برابر امريكا چقدر است. «پيتر آلتماير» وزير اقتصاد آلمان روز جمعه اعلام كرد كه كشورش آماده است به شركتهاي آلماني براي ادامه فعاليت تجاري در ايران كمك كند. وي گفت: ما آمادهايم با همه شركتهاي مربوطه در مورد نحوه به حداقل رساندن تبعات منفي (خروج امريكا از برجام) گفت و گو كنيم. كاخ رياست جمهوري فرانسه (اليزه) نيز با صدور بيانيهاي اعلام كرده است كه پاريس تمام تلاش خود را براي حفاظت از منافع شركتهاي فرانسوي در ايران در برابر تهديدهاي واشنگتن به كار خواهد بست. «برونو لومر» وزير اقتصاد فرانسه روز جمعه گفت كه كشورهاي اروپايي بايد به اقدام دولت امريكا در مورد برجام، اعتراض كنند و همچون دست نشانده واشنگتن عمل نكنند. به گزارش خبرگزاري آسوشيتدپرس از پاريس، وي ضمن ابراز تمايل به ادامه مبادلات تجاري شركتهاي اروپايي با ايران به رغم خروج امريكا از برجام، يادآور شد كه اروپا نبايد بپذيرد امريكا، ژاندارم اقتصادي جهان است.
