يكي از معدود اكوسيستمهاي كشور كه تاكنون دولت نتوانسته بود آن را در معرض خطر قرار دهد، آشوراده بود. ركوردي كه حالا دولت دوازدهم آن را شكسته است. در سال 93 با حمايتهاي قاطعانه معصومه ابتكار به عنوان رئيس وقت سازمان محيطزيست، توافقنامه واگذاري آشوراده به دلالان برجساز (به نام گردشگري) در شرف اجرايي شدن قرار گرفت و پس از انتقادهاي زياد اجرايي نشد، اما اخيراً استاندار گلستان از صدور و ابلاغ مجوز رسمي طرح گردشگري آشوراده بعد از ۳۹ سال خبر داد.
سيدمناف هاشمي در حاشيه جلسه اقتصاد مقاومتي استان گلستان گفت: در طول چهارماه گذشته در جلساتي كه داشتيم موانع خيلي از پروژهها رفع شده است. مجوز رسمي طرح گردشگري آشوراده هم بعد از سالها انتظار صادر شده و عمليات اجرايي آن به زودي آغاز ميشود. هاشمي تصريح كرد: هر چند ضوابطي كه در اين طرح ارائه شده است مسائل زيستمحيطي و دستورالعملهاي خاص خود را دارد، اما در حال تنظيم قرارداد با محيطزيست كشور هستيم. وي افزود: تشكر ويژهاي از دكتر كلانتري دارم كه بعد از ۳۹ سال اين دستور را به شكل ويژه ابلاغ كرد، هرچند كه نظارت و ادامه كار آنجا پيچيده و سخت است، اما خوشحال هستيم بهعنوان نماينده محيطزيست بر آن نظارت ميكنيم !
توضيحاتي كه قانعكننده نيستند
هرچند مقاومتهاي محيطزيستيها در سالهاي گذشته مانع اجراي اين طرحهاي خسارتبار شد، اكنون مجوز اين طرح صادر شده و عملياتهاي اجرايي آن به زودي آغاز خواهد شد. جزيره آشوراده بهعنوان تنها جزيره واقع در شبه جزيره ميانكاله به دليل موقعيت بسيار استثنايي خود، همواره مورد توجه مديران و فعالان اقتصادي بوده است تا از ظرفيتهاي بينظيري كه در خود جاي داده، در راستاي درآمدزايي و كسب سود بهرهبرداري شود.
پيش از اين مدير سازمان حفاظت محيطزيست استان گلستان طبق معمول نگرانيها درباره اين دستاندازي به اين جزيره را بيدليل دانست. به گفته امير عبدوس قرار نيست آشوراده به بخش خصوصي واگذار شود، بلكه تأسيساتي از طرف سازمان محيطزيست براي ايجاد تسهيلات براي گردشگران در اين منطقه ايجاد ميشود. به گفته او 100هكتار از اراضي بندر تركمن به سازههايي مانند هتل و سازههاي سنگين اختصاص پيدا كرده است و به هيچ عنوان سازههاي سنگين و هتلينگ در جزيره آشوراده نخواهيم داشت. حدود ۲۲ هكتار از اين جزيره براي ساخت سازهها در نظر گرفته شده و قرار است با استفاده از اين سازههاي سبك تسهيلاتي براي طبيعتگران ايجاد شود.
ورود به مسير غيرقابل بازگشت
اما هيچكدام از اين توضيحات فعالان محيطزيست را قانع نميكند. مسعود مولانا، دبير شبكه سمنهاي محيطزيستي مازندران در اينباره گفته در صورتي كه اين جزيره بهعنوان جزيره گردشگري موردتوجه قرار گيرد، بيشك پوشش گياهي منحصربهفرد اين منطقه و همچنين فوك خزري آسيب ميبينند. از همه مهمتر اين منطقه ذخيرهگاه ژنتيك است كه ممكن است با حضور بيش از اندازه گردشگران دچار آسيب شود.
بدترين پيامد اين موضوع ميتواند اين باشد كه از اين راه دريچهاي براي تصرف مناطق حفاظت شده گشوده ميشود. جزيره آشوراده داراي يك بخش حفاظت شده است كه كسي نبايد وارد آن شود؛ بخش ديگري از اين جزيره براي گردشگري در حال حاضر مورد استفاده قرار ميگيرد و براي پرندهشناسي است. در آنجا نيز سازههاي سبك مطابق منطقه براي يك تعداد معين از گردشگران كه ظرفيت برد منطقه را رعايت كنند، وجود دارد. اگر قرار است تأسيساتي براي گردشگري ايجاد شود، بايد خارج از اين منطقه باشد.
وقتي يك جزيره بهعنوان منطقه حفاظت شده ثبت بينالمللي شده است و ذخيرهگاه زيستكره است تصرف شود، قطعاً مناطق ديگر را ميتوانند به راحتي تصرف كنند و نگراني فعالان محيطزيست نيز براي اين موضوع است. اكنون تنها بخش در تمام خزر كه حالت شبه جزيره دارد، همين «آشوراده» است، زيرا آشوراده هم بر اثر پايين رفتن آب درياي خزر در حال حاضر حالت جزيرهاي خود را از دست داده و بر پايه مستنداتي هم كه اتحاديه بينالمللي حفاظت در سالهاي قبل در مورد تمامي گروههاي جانوري و گياهي اعلام كرده، زيستگاههايي كه در جزاير هستند بسيار آسيبپذير هستند. بنابراين به دليل اينكه جزاير با محدوديت مساحت مواجهند هرگونه تخريب در اين مناطق تقريباً غيرقابل برگشت است.
