به گزارش جوان آنلاین، صبح نو در گزارشی نوشت: این روزها قیمت دلار و یورو در بازارهای غیررسمی به طور سرسامآوری افزایش یافتهاست، بهگونهای که اکنون قیمت دلار طبق برخی منابع مرز 7 هزار تومان را رد کرده است و حتی برخی گزارشات خبر از دلار 7200 تومانی نیز دادهاند. برخی احتمال خروج آمریکا از برجام را دلیل افزایش حبابی نرخ ارز میدانند؛ اما خروج آمریکا از برجام چه میزان میتواند بر بازار ارز ایران تأثیرگذار باشد؟
چهار روز دیگر دونالد ترامپ، رییس جمهوری آمریکا تصمیم خود درباره برجام را اعلام میکند، البته بر اساس پیشبینیها، اینبار ترامپ از برجام خارج شده و فرجه زمانی برای اعمال مجدد تحریمها علیه جمهوری اسلامی ایران را در نظر میگیرد، قیمت سکه و ارز در انتظار تصمیم دونالد ترامپ است و پیشبینی میشود که در صورت خروج ترامپ از برجام شاهد موج جدید بالارفتن قیمت سکه و ارز در بازار باشیم؛ بازاری که سلطان بلامنازع تعیین قیمت ارز آن «دلالان» هستند.
بعد از انتشار خبرها درباره تصمیم نهایی ترامپ برای برجام، قیمت سکه و دلار روندی صعودی به خود میگیرند و شاهدی بر آغاز یک بحران ارزی خواهیم بود که بیشتر جنبه روانی دارد و دولت تنها با استفاده از راهکارهای بسیار ساده و جدیت در اجرایی کردن آن، میتواند مشکلات را حل و بازار را سامان دهد.
به جایFATF، به پیمان پولی بها داده شود!
دولت خود گام نخست را با تبدیل ارز مبنا به یورو و تضعیف دلار برداشته است، همچنانکه رییس جمهوری این اقدام را تودهنی به ترامپ توصیف کرد، اما دولت باید با جدیت بیشتری در این راه گام بردارد. البته ناگفته نماند که تعلل بانک مرکزی در تحقق پیمانهای پولی دو جانبه ضرر بزرگی است که باید به سرعت جبران شود. پیمان پولی، کانال امن بانکی بین دو کشور و بدون درگیر شدن ارزهای ثالثی مثل دلار و یورو است. در شرایط اعمال تحریم بانکی، پیمانهای پولی میتوانند بدون ارتباط با نظامهای مالی تحت کنترل غرب عمل کنند.
پیش از این مقام معظم رهبری نیز در دیدار با پوتین بر لزوم گسترش همکاری ایران و روسیه تأکید کرده و فرموده بودند که باید تحریمهای آمریکاییها را با روشهایی ازجمله حذف دلار و جایگزین کردن پول ملی در معاملات اقتصادیِ دو یا چند جانبه، بیاثر و آمریکا را منزوی کنیم.
تجارت با ارزهای ملی، کشورها را در برابر اثرات خارجی محافظت میکند و از ریسکهای ناشی از نوسانات نرخ ارز در امان نگه میدارد.
اگر ایران به طور جدی برای دلارزدایی از معاملات نفتی خود با کشورهایی همچون ترکیه، روسیه،چین و... اقدام کند، یک تحول عظیمی در سیستم مالی جهانی به نفع همه کشورها شکل خواهد گرفت. در صورتی که ایران شروع به استفاده از ارزهای ملی در مبادلات تجاری خود با کشورهای طرف تجاریاش کند، آرام آرام وابستگی به دلار از بین میرود و نقش ارزهای ملی پررنگتر میشود. استفاده از ارزهای ملی ریسک خاصی ندارد و فقط کافی است تا پیمان پولی دوجانبه با تمام کشورهای طرف تجاری به درستی اجرا شود و با بهکار بردن ارزهای ملی در مبادلات این ارزها نیز کاربرد پیدا کرده و معتبر خواهند شد.
روشی که روسیه بلافاصله بعد از تحریمهای اقتصادی غرب در دستور کار خود قرار داد. همچنانکه وزیر انرژی روسیه بررسی گزینه پرداخت پول نفت با استفاده از ارزهای ملی میان این کشور با ترکیه و ایران خبر داد.
در دوران پسابرجام، دولت انرژی خود را برای ادغام بیشتر در نظام مالی غرب (استفاده از نظام پرداخت آمریکا و اروپا و جلب نظر اف ای تی اف) صرف کرد و نتیجهای هم نگرفت.
اگر مثلث وزارت خارجه، وزارت اقتصاد و بانک مرکزی که برای FATF بسیج شدند برای پیگیری اجرای پیمان پولی انرژی میگذاشتند در حال حاضر شاهد وضعیت بهتری در واقعیت اقتصاد کشور میبودیم. البته تحقق پیمان پولی با ترکیه گام نخست در این مسیر است که باید به سرعت آن افزوده شود.
حذف دلار از چرخه مبادلات بینالمللی
بنابراین نسخه عاجل جدیت در حذف دلار از چرخه مبادلات بینالمللی است؛ خصوصاً میان کشورمان با کشورهای طرف تجارت در منطقه که تراز ارزی نزدیکی به یکدیگر دارند. این کار میتواند به تدریج کشورمان را از زیر سلطه دلار خارج ساخته و مهمترین ابزار تحریمی را از دست آمریکا خارج سازد. هر روز تأخیر در این زمینه میتواند کار را به نقطه بیبازگشت برساند. چنانچه مسیر اصلی ایران در کشور همسایه برای مبادلات دلاری به طور کامل قفل شود و فقط 10 درصد از نقدینگی کلان سه برابر شده اما معطل در رکود آزاد شود، انفجار دلاری دیگر قابل کنترل نخواهد بود.
اما چگونه به اثر ضدتحریمی حذف دلار از مبادلات و انتقال مراودات به ارزهای محلی در چارچوب پیمانهای دوجانبه، اطمینان حاصل خواهد شد؟ پیمان پولی دوجانبه یک کانال ارزی جدید ایجاد میکند که خارج از روال موجود بینالمللی است و لذا بستن آن، مستلزم اعمال تحریمهایی جدید از جانب آمریکاییهاست. در یک پیمان دوجانبه پولی، نقش اصلی را بانکهای مرکزی طرفین بازی میکنند که هم کشف و رصد و هم قطع این پیمان برای آمریکا بسیار سخت و مستلزم هزینه مالی و سیاسی زیادی برای آنهاست و خصوصاً پس از بدعهدیهای گذشته آمریکا در برجام حامیان زیادی در جهان برای آن پیدا نخواهد شد. کشورهایی که تحت تحریمهای آمریکا هستند چون روسیه و ایران باید اتکای خود را به دلار و سیستم اقتصاد غرب کاهش دهند تا بدین وسیله ادامه بقای دلار را با خطر جدیای روبهرو کنند اما تا وقتی که نفت و گاز با دلار معامله میشوند نمیتوان تا حد خیلی زیادی سلطه دلار بر دنیا را به خطر انداخت. مثلاً امضا شدن قرار داد نفتی بین ونزوئلا و چین با ارز یوان چین گامی در همین راستا محسوب میشود. معاملات ارزی ایران نیز میتواند به این مسیر اضافه شود و کفه ترازو را به نفع مخالفان دلار سنگین کند. توافق سه جانبه بین ایران، جمهوری آذربایجان و روسیه در حوزه معاملات هیدروکربنی به کمک واحد ارزی «روبل» و نه دلار، نمونهای بسیار مهم از تلاش برای محو کردن اتکای ایران به اقتصاد دلاری قلمداد میشود.
با استفاده از این راهکارها، میتوان ردهای ناشی از خروج آمریکا بر اقتصاد ایران و نابسامانی در بازار ارز را از بین برد، البته ناگفته نماند که آمریکا اهرم جدیدی برای ایجاد شوک اقتصادی به ایران ندارد و مدتهاست که آمریکا تحریمهای دلاری علیه ایران اتخاذ کرده است.
دولت آماده بدترین سناریوی برجام
البته به نظر میرسد که دولت دوازدهم انتظار بدترین سناریو را میکشد و به همین منظور اقدام به تقویت اقتصاد ایران و بهبود تجارت با کشورهایی نظیر جمهوری آذربایجان، چین، هند و پاکستان کرده است، در اینصورت حتی اگر اروپا هم با ترامپ همداستان شود، تأثیر چندانی بر اقتصاد ایران نمیگذارد.
تجربه نشان داده هرگاه اروپاییها از ایران رفتهاند، چینیها و روسها جای آنها را پر کردهاند؛ بنابراین اروپاییها بیشتر از ما ضرر میکنند. نباید فراموش کرد که از 100درصد مشکلات اقتصادی ایران، فقط ۲۰درصد آن به تحریمها و موضوعات برجام ربط دارد؛ بنابراین اگر سیاستهای درست اقتصادی داشته باشیم، میتوانیم برای جذب سرمایهگذاری خارجی عمل کنیم.
