نويسنده: محمدرضا سوري
استان اصفهان با دارا بودن شرایط اقلیمی متنوع و
قابلیت های بالقوه منابع طبیعی و انسانی به عنوان یکی از استان های مهم کشور در
زمینه تولید محصولات کشاورزی ، همواره مطرح بوده است.اين مهم موجب شده تادر حال حاضر
حدود 569957 هكتار معادل 5/3 درصد از اراضی استان در بخش كشاورزی مورد بهره برداری قرار مي گيرد.همچنين تعداد شاغلين بخش كشاورزی استان
حدود 158714 نفر معادل 11/3 درصد از شاغلين استان است
طبق آمارهاي جهاد كشاورزي استان اصفهان ،حدود
349401 هكتار معادل 61 درصد كشاورزي اصفهان به كشت محصولات زراعی آبی و ديم تخصيص
می يابدبه طوري كه ميزان توليد انواع
محصولات زراعی از اين سطوح برابر 4 میلیون 400 هزارتن است.
اين استان در توليد گلرنگ ، ذرت علوفه ای ،
پياز ، جو ، سيب زميني به ترتيب رتبه های اول ، دوم ، دوم ، سوم و سوم كشوری را به
خود اختصاص داده است.
علاوه بر اين مهم در حال حاضر
مجموع سطوح زير كشت محصولات گلخانهای شامل ، سبزی و صيفی و گل و گياه زينتی استان
برابر 1060 هكتاراست ،و ميزان توليد ساليانه سبزی و صيفی گلخانه ای استان بالغ بر
178183 تن می باشد كه رتبه سوم كشوری را بخود اختصاص داده است .
همچنين اين مهم سبب ميزان توليد گل شاخه بریده حدود 38 ميليون شاخه
گل و گیاهان آپارتمانی با توليد 3090000 گلدان رتبه اول كشور
را داراست
.
دركنار توليد محصولات زراعي اين استان در زمينه توليدات باغي نيز حرفهايي
براي گفتن دارد به طوري كه در زمينه توليدات محصولات باغی اصفهان با سطحی برابر 2040 هكتار و
توليد 27000 تن رتبه اول كشوررا از آن خود كرده است.
به طوري كه در زمينه توليد سيب با سطحی برابر 23500 هكتار و توليد 280000
تن رتبه سوم و انار با سطحی برابر 10240 هكتار و توليد 150000 تن رتبه سوم كشور و
گل محمدی با سطحی برابر 1800 هكتار و توليد 4500 تن رتبه چهارم كشور را بخود
اختصاص داده است.
مديريت منابع آبي تنها علاج ادامه كشاورزي
با وجود اينكه در خصوص ميزان آب در مصارف
كشاورزي اختلاف نظر وجود دارد اما به گفته اكثر كارشناسان 90 درصد آب موجود در
كشور در مصارف كشاورزي مصرف مي شود اين درحالي است كه در بيشتر كشورهاي جهان اين
ميزان مصرف حتي گاهي به كمتر از نصف اين ميزان مي رسد.
درحالي كه مصرف آب در كشاورزي كشور دوبرابر
بيشتر از استاندارد جهاني است ميزان توليد 6برابر كمتر از ميزان توليد جهاني است
به عبارتي درحال حاضر ازهرمترمکعب آب مصرفی در بخش کشاورزی ایران ۵۰۰ گرم محصول بدست می آید این رقم با استاندارد جهانی که ۳ کیلوگرم است فاصله قابل توجهي دارد .
حشكسالي هاب اخير در كنار مصرف بالاي آب در
توليدات محصولات كشاورزي سبب شد تا كارشناسان با هشدارنسبت به اين مهم از
كشاورزاني كه با معضل كمبود آب مواجه هستند اعلام كنند تنها راه نجات از بحران
موجود كشتهاي جايگزيني است كه به حداقل آب نياز دارند.
شهريور ماه سال گذشته بود كه رئیس سازمان
جهاد کشاورزی استان اصفهاندريك نشست خبري اعلام كرد:« با توجه به اينكه ازمجموع تمام منابع آبی بخش کشاورزی استان، 35 درصد
را از دست داده ایم لذا بايد براي ادامه كشاورزي به فكر چاره بود.»
حسن کریمیان با اشاره به اين مهم در سفره های های آب زیر زمینی از حیث کمیت و
کیفیت با افت مواجه هستیم، افزود: «با توجه به اينكه سطح زیر کشت در استان اصفهان به دلیل کاهش منابع آبی ، 25 درصد کاهش یافته
است، لذا تنها مدیریت دقیق علمی در بخش کشاورزی می تواند احیاگر این 100 هزار
هکتار زمین باشد.»
اين اظهارات اين مقام مسئول درحالي بود كه
آمارها نشان مي دهد، در بازه زمانی 10 سال
اخیر طی سال های 1385 تا 1395 سهم آب در بخش کشاورزی با کاهش 32 درصدی از 6.5
میلیارد مترمکعب به 4.4 میلیارد مترمکعب کاهش یافته است، لذا اين مهم مي طلبد تا روش هایی مثل اصلاح الگوی کشت، استفاده از روش آبیاری نوین و توسعه
کشت های گلخانه ای براي ادامه حيات کشاورزی دراستان اقدام كرد.
كشت هاي جايگزين
سرانجام بحراني شدن منابع آبي در اصفهان
موجب شد تا كارشناسان كشاورزي تنها شرط ادامه كشاورزي در استان را مديريت استفاده
از منابع آبي وجايگزيني كشت هاي كم مصرف
را به كشاورزان استان پيشنهاد كنند.
قائم مقام سازمان جهاد کشاورزی اصفهان
دراين خصوص مي گويد: «مشكلات كم آبي مي طلبد تا كشاورزان استان به جاي كاشت غلات و
ذرت، جو، پیاز و سیب زمینی اقدام به كشت هاي جايگزين مانند کاشت پسته، گل محمدی،
زعفران و گیاهان داروییكه به حداقل آب نياز دارند مبادرت كنند.»
مهرداد مرادمند مي افزايد:« براي گذر از
بحران موجود ،گسترش روش های نوین آبیاری، تکمیل روش های نوین زهکشی و توسعه کشت
های گلخانه ای در دستور کار این سازمان قرار گرفته است تا صیفیجات و سبزیجاتی که
به آب کمتری نیاز دارد به روش گلخانه ای تولید شود.»
وي ادامه مي دهد :«با استفاده از روش های
نوین آبیاری و مدیریت منابع بومی آب در
سطح استان و تغییر شرایط، نوع کشت مي توان كشاورزي را به سمت کشت های اقتصادی سوق
دهيم .»
