محمد نجفي
براي بررسي وضعيت كشورهاي امريكاي لاتين و نيز تأثير فعاليت شبكه هيسپانتيوي (HispanTV) نياز به شخصي است كه خود در اين كشورها فعاليت كرده باشد. امير تفرشي نه تنها در زمينه مردم كشورهاي حوزه آلبا تحقيق كردهاست، بلكه سالهاي سال در كشورهاي امريكاي لاتين زندگي كرده و مسئول خانه امريكاي لاتين است. وي كه از فارغالتحصیل كارشناسی ارشد از دانشگاه علامه طباطبايي است، سابقه همكاري با وزارت خارجه براي راهاندازي سفارت جمهوري اسلامي ايران در پاراگوئه را هم دارد، اما بيشتر به همراهي و ايجاد زمينههاي همفكري و تفاهم مفيد با مردم اين منطقه به ويژه شخصيتهاي مردمي مانند مورالس افتخار ميكند. تسلط كامل تفرشي به زبان اسپانيولي و بررسي شرايط سياسي، اجتماعي و اقتصادي كشورهاي اين منطقه چنان مزيتي است كه اگر ساعتي با ايشان صحبت كنيد ديدگاه شما درخصوص شرايط اين كشورها كاملاً دگرگون خواهد شد و صد البته ميتوانيد فرصتهاي بسياري را كه در اين منطقه براي ايران وجود دارد، شناسايي كنيد، از اين رو ديدگاههاي اين تحليلگر ميتواند به شناخت هيسپان تي وي، چالشها و چشماندازهاي آن كمك كند.
صحبت از شبكه هيسپان تيوي كه ميشود، نخستين سؤال هميشه اين است كه اصولاً چرا بايد شبكهاي براي مردم اسپانيايي زبان داشته باشيم و راهاندازي چنين شبكهاي چه امتيازاتي در آوردگاه رسانهاي جهان امروز براي ما به عنوان جمهوري اسلامي ايران به ارمغان ميآورده كه شش سال پيش در دستور كار دستگاه رسانهاي كشور قرار گرفته است؟وجود هيسپان تي وي غنيمت است، چراكه ميتواند به انتقال واقعيتهاي منطقه خاورميانه در امريكاي لاتين بپردازد. به نظر من تأسيس شبكه اسپانيايي، ضعف جدي ما در ديپلماسي عمومي را تبديل به موضع قوت كرده است.
مطلع هستيد كه مردم امريكاي لاتين كمبودي در دسترسي به اخبار و اطلاعات ندارند و حتي شبكهاي مانند CNN اسپانيايي 24 ساعته به پخش اخبار به زبان آنان مشغول است، اما آنچه ايران ميتواند با شبكهاي مانند هيسپان تيوي انجام دهد اين است كه ديدگاههاي خود را در خصوص تحولات خاورميانه به مردم كشورهاي امريكاي لاتين منتقل كند. براي مثال انعكاس اخبار سوريه و تحليل شرايط خاص اين كشور در شبكه هيسپان تي وي هم در دوره بحران و هم حالا ميتواند به انتقال نگاه محور مقاومت به آزادي خواهان اين منطقه منجر شود.
همين روند را ميتوان براي بحق نشان دادن مسائل مربوط به فعاليتهاي هستهاي در نظر گرفت. به بيان ديگر بايد از طريق اين شبكه قرائت خود را از تحولات و مسائل منطقه خودمان براي آنان به زبان خودشان ارائه كنيم.
اين امر به حدي مهم است كه كشورهاي ديگر نيز اقدام به تأسيس شبكههاي خبري به زبان اسپانيايي كرده و براي مردم منطقه به پخش برنامه و خبر ميپردازند. براي نمونه ميتوانم به كشور روسيه اشاره كنم كه با راهاندازي راشا تودي ( RT) همين راهبرد را در پيش گرفته است. نكته جالب اين است كه اين شبكه روس بعد از تأسيس هيسپان تي وي فعاليت خود را آغاز كرد.
منظورتان اين است كه بيشتر اخبار بايد روي مسائل خارج از امريكاي لاتين متمركز باشد؟البته من مخالف اين نيستم كه خبرهاي خود منطقه امريكاي لاتين نيز در دستور كار باشد، اما به هر روي اخبار محلي در هر كشور توسط شبكههاي محلي و ملي به مخاطب منتقل ميشود و بهتر است درصد كمي از حجم برنامههاي هيسپان تي وي را به خود اختصاص دهد. همين بخش محدود هم نياز به بوميسازي برنامه و خبر دارد كه صد البته كار سنگيني است، چراكه خبرنگار و امكانات زيادي را ميطلبد تا خط خبري و مبادي دريافت اخبار تقويت شود.
براي برنامههاي ديگر اجتماعي، اقتصادي و سياسي نيز همين روند بايد در نظر گرفته شود كه طبعاً باز هم امكانات و منابع مالي بايد مورد توجه باشد.
اين مسئله در مورد اسپانيايي زبانهاي ساكن ايالات متحده يا منطقه ايبري نيز صادق است؟ خير. فكر ميكنم مردم هيسپانيك كشور امريكا تمايلي به تماشاي شبكههاي غيرامريكايي ندارند. به دليل اينكه عمده اين اشخاص كاملاً دلباخته فرهنگ و ارزشهاي امريكايي هستند و كمترين توجهي به ساير فرهنگها و رسانهها ندارند. براي مثال يك هيسپانيك ساكن امريكا زماني كه مغازه يا كارگاه خود را باز ميكند، شبكه CNN اسپانيايي را نيز روشن ميكند و به نوعي اين شبكه براي هيسپانهاي ايالات متحده به نوعي قبله آمال محسوب ميشود، بنابراين طبيعي است كه به هيچ شبكه ديگري كمترين توجهي نميكنند.
در مورد پخش هيسپان تي وي براي مردم اسپانيا نيز به نظر من نتيجهاي كه در مورد امريكاي لاتين گرفته ميشود اصلاً قابل مقايسه با اسپانيا نيست و تمركز اصلي بايد بر امريكاي لاتين باشد، اما باز هم تأكيد ميكنم وجود هيسپان تيوي نه تنها براي آگاهي دادن به مردم امريكاي لاتين بلكه به منظور برقراري مسيري كه در نهايت به يك همبستگي ميان ملتهاي دو منطقه بينجامد، پديدهاي بسيار مطلوب است و اين مردم به شدت از چنين شبكههايي استقبال ميكنند. خود اين امر نوعي فرصت خاص براي هيسپان تي وي است.
دقيقاً چه فرصتي براي هيسپان تي وي وجود دارد؟سالهاست كه مردم منطقه امريكاي لاتين زير سلطه رسانههاي مسلط امريكايي هستند چه در ابعاد خبري و چه فرهنگ و فيلم و سريال از اين رو نسبت به اين رسانهها نوعي حس بياعتمادي دارند. در نتيجه تمايل بسياري براي تماشاي شبكههاي جديد دارند و از طرف ديگر چون نگاه هژموني كه از ايالات متحده در حافظه خود دارند از ساير كشورها ندارند، بنابراين شبكههاي كشورهاي ديگر را با ديد مثبتتري مورد ارزيابي قرار ميدهند و اگر هيسپان تي وي بتواند از اين فرصت بيشتر استفاده كند ميتواند براي سالها مورد توجه اين كشورها باشد. البته مشكلاتي هم هست كه شايد مخصوص مردم اين منطقه باشد و براي پخش برنامه ابتدا بايد به حل آنها پرداخت.
چه مشكلاتي را هيسپان تي وي بايد حل كند تا بتواند به اهداف خود در امريكاي لاتين دست يابد؟در امريكاي لاتين استفاده از ريسيورهاي ماهوارهاي مرسوم نيست و مردم، شبكههاي خارجي را از طريق سيستم كابلي دريافت ميكنند، بنابراين بايد مسيري براي آنان در نظر گرفت تا بتوانند برنامههاي هيسپان تيوي را دريافت كنند. تصور ميكنم هيسپان تي وي مجبور باشد با صرف هزينه از سه يا چهار شركت مطرح در زمينه انتقال برنامههاي تلويزيوني به صورت كابلي استفاده كند تا بتواند مهمان خانههاي مردم باشد. در غير اينصورت كسي نميتواند هيسپان تي وي را مشاهده كند مگر اينكه آن را از طريق سايت ببيند. راهكار ديگر هم استفاده از شبكههاي محلي هر كشوري است تا برخي برنامههاي هيسپان تي وي را روي آنتن شبكههاي خود بازپخش كند. مهمترين چالش فراروي هيسپان تي وي همين نوع رله كردن است.
راهكار مهمي كه براي جذب بيشتر مخاطب مورد توجه است جذب و به كارگيري خبرنگاران و برنامهسازان سرشناس در اين منطقه است كه به موضع و ديدگاههايشان به ايران نزديك است. اگر اين همكاري بيشتر روي دهد ميتوانند ضريب نفوذ اين شبكه را به شدت افزايش دهند.
چه شبكههايي به اين راهكار رويكرد داشته و نتيجه گرفتهاند؟ در حال حاضر رقابت نزديكي ميان شبكههاي خبري اسپانيايي زبان براي شكار چهرههاي خبري- تحليلي سرشناس ملي و منطقهاي در كشورهاي امريكاي لاتين ديده ميشود. براي مثال CNN اسپانيايي توانسته است يك خبرنگار مشهور كوبايي را با خود همراه كند كه همين امر به موفقيت بيشتر اين شبكه در ارتباطگيري با اشخاص بيشتري در منطقه منجر شد. همچنين شبكه RT روسيه اوا گولينگر را كه وكيلي تحليلگر و امريكايي ونزوئلايي تبار است به خدمت گرفت؛ شخصي كه به جريان چاوز نزديك است و مردم به وي علاقه دارند. با اين اقدامات طبيعي است كه درصد جذب مخاطب RT نسبت به هيسپان تي وي بالاتر باشد.
البته باز هم تأكيد ميكنم براي رسيدن به چنين جايگاهي الزاماتي هست و در اين راه نبايد هيسپان تي وي زير فشار باشد، بلكه بايد منابع مالي و امكانات اين شبكه به شدت تقويت شود تا بتواند در مأموريتهاي خود دست بازي داشته باشد كه نتيجه اين فعاليت رسانهاي ميتواند براي كشور ايران بسيار مطلوب و سودآور باشد.
