مجتبي بهرامي
پيروزي دونالد ترامپ در انتخابات رياست جمهوري
سال 2016 بسياري را شگفت زده كرد. تيم هيلاري كلينتون به همراه هوادارن، خود را
آماده كرده بودند تا در پايان راي گيري و اعلام نتيجه انتخابات جشن شادي برپا كنند
اما اين اتفاق نيفتاد و آنچه اعلام شد اين بود كه جهان بايد چند سالي را با دونالد
ترامپ سر كند. رئيس جمهوري كه هنوز بسياري معتقدند با مشكلات جدي شخصيتي مواجه است
و بسياري از تصميماتش غيرمتعارف و حتي دور از شان فضاي سياسي – اجتماعي آمريكا و
حتي جهان است.
اين در حالي است كه دونالد ترامپ از سوي مردم
آمريكا انتخاب شده است از اين منظر به عنوان نماينده آمريكا، هر آنچه كه انجام مي
دهد نماد و نشاني از تفكر و متن اجتماعي مردم آمريكا است. با توجه به اينكه وي يكي
از ثروتمندان آمريكا است و پيش از اين نشان داده كه راه و رسم اقتصاد را مي داند،
برخي چشم انتظار اين بوده اند كه وي بتواند به لحاظ اقتصادي آمريكا را تغيير دهد. بخصوص
كه آمريكا و به طور كل نظام سرمايه داري از سال 2008 با بحران مالي و مشكلات جدي
اقتصادي مواجه بوده است.
دونالد ترامپ براي اين كار بهترين راه را در
اختلاف افكني بين المللي ديده است تا از طريق برفروختن جنگ ها يا دست كم ايجاد
شرايط دشمني ها و بحران سازي منطقه اي در حوزه هاي مختلف، دست به فروش اسلحه بزند.
آمارها هم نشان مي دهد كه ميزان فروش اسلحه آمريكا در طول يك سال گذشته با افزايش
همراه بوده و طيفي كه در اين كشور مشغول ساخت اسلحه هستند از بزرگ ترين طرفداران
فعلي وي به حساب مي آيند. ترامپ «از 20 ژانويه تا نوامبر 2017 اقدام به فروش
حدودا 50 میلیارد دلار تسلیحات نظامی به ديگر کشورهای جهان کرده كه ميزان آن در سال
2016 حدود 33 میلیارد دلار بود.»
البته برخي از آمارهاي ديگر نشان مي دهد كه
اقتصاد آمريكا با رشد نسبي همراه بوده است. اما مسئله اساسي اين است كه تصميمات و
رويكردهاي سياسي ترامپ در حوزه بين الملل با مشكلات جدي همراه بوده و به ميزان شدت
افول هژموني اين كشور افزوده است به گونه اي كه بسياري از كشورهاي جهان، حتي در
مواردي در اروپا، سعي دارند خود را از آمريكا جدا كرده و اعلام كنند كه در سياست
هاي جهاني با آن همراه نيستند.
البته اين بي اعتباري سياسي از ابتدا در داخل
شكل گرفت به گونه اي كه بسياري از سياستمداران به دليل شخصيت ترامپ از پذيرش پست
هاي سياسي امتناع كردند و برخي نيز كه پذيرفته بودند به مرور استعفا دادند به گونه
اي كه هنوز برخي از پست هاي سياسي اين كشور خالي است! مسائل مختلفي به اين موضوع
دامن زده است كه يكي از مهمترين آنها اتهامات جنسي و آزار زنان است كه به وي نسبت
داده مي شود.
از سوي ديگر رويكردهاي خرد و كلان ترامپ در عرصه
بين المللي به ميزان بي اعتباري آمريكا
افزوده است. در حالي كه دولت ترامپ سعي دارد به شيوه هاي مختلف از افزايش قدرت چين
بكاهد، از ابتدا به بحران سازي در حوزه آسيا – پاسيفيك پرداخته است. در اين زمينه
حتي گمانه رويارويي هسته اي با كره شمالي شكل گرفت كه البته امري محال است. با اين
وجود دولت آمريكا سعي دارد با زنده نگه داشتن اين بحران بهره هاي لازم را هم از
متحدان آمريكا و هم مخالفان آن در حوزه شرق آسيا ببرد. اين بحران وقتي به سياست
هاي روسيه گره مي خورد از پيچيدگي بيشتري برخوردار مي شود. اگر چه برخي معتقد
بودند كه ترامپ آمريكا را به روسيه نزديك مي كند اما به دلايل مختلف از جمله دشمني
ذاتي اين دو، چنين پيش بيني به وقوع نپيوسته است و حتي ترامپ به تحريم عليه مسكو
اقدام كرده است. سياستي كه نمي تواند خارج از رويكردهاي آمريكا در شرق اروپا، غرب
آسيا و جنوب آمريكا باشد.
در حالي كه حوزه غرب آسيا و شمال آفريقا به
همراه برخي ديگر از مناطق جهان به بحث اسلام و اسلام هراسي گره خورده است. اين
موضوع بيش از هر منطقه در حوزه غرب آسيا، بخصوص در بحران هاي چند سال اخير از
جمله سوريه گره خورده است. برخي ار تحليل گران بر اين عقيده هستند كه آمريكا براي
منطقه خاورميانه برنامه مشخص ندارد اما نگاهي به عملكرد ترامپ در خاورميانه نشان
مي دهد كه در سال 2017 ميزان دخالت واشنگتن در اين منطقه افزايش پيدا كرده و اين
دولت براي كردهاي منطقه در آينده برنامه بحران ساز دارد.
البته مهمترين تغييري كه نسبت به دولت اوباما در
اين حوزه ديده مي شود به رژيم صهيونيستي مربوط است. ترامپ آمريكا را به شدت به
سياست هاي اسراييل متصل كرده و با اتحاد پيدا و پنهان اين رژيم با عربستان سعودي
در حال پياده سازي سياست هاي ضد اسلامي – مقاومتي است. در همين راستا سياست دو دهه
اي انتقال سفارت به بيت المقدس را تاييد كرده است تا اسلام را بيش از گذشته تحت
فشار قرار دهد. تهديدي كه با اتحاد مسلمانان، تظاهرات، مخالفت ها و انتفاضه عليه
اين تصميم مي تواند به فرصتي براي دنياي اسلام تبديل شود.
