سال پيش تازه وارد روزنامه شده بودم و مجموعه همزمان كار جمع و جور كردن ويژهنامه منشور قانونگذاري به مناسبت روز مجلس را كليد زده بود. ليستي از مصاحبهشوندهها و افرادي را كه بايد قرار گفتوگو ميگذاشتم، روبهرویم قرار دادند. يكي از مصاحبه شوندهها آيتالله حائري شيرازي بودند. در لحظه اول تصور كردم ايشان از جمله افرادي خواهد بود كه دسترسي به ايشان سخت و مصاحبه غيرممكن خواهد بود. بعد از تماس با افراد مختلف ليست، در اوج نااميدي بالاخره به سراغ ايشان رفتم. با تماس اول به آقايي كه مسئول هماهنگي كارهاي حاجآقا در تهران بود متصل شدم. نه معرفينامه، نه بياعتمادي و نه سختگيري! تنها چيزي كه ازم خواستند ارسال محورهاي گفتوگو بود. بر خلاف همه راههاي سختي كه براي گرفتن مصاحبه معمولي از يك نماينده مجلس دوره اولي رفتم، گفتوگوي خوب، صميمي و چند ساعته من با آيتالله حائري شيرازي از همه سادهتر، بيدغدغهتر و در عين حال پربارتر برگزار شد.
دو روز بعد قرار ساده من با آيتالله حائري شيرازي، ساعت 10 صبح يك روز پاييزي در منزل شخصي ايشان كنار حوزه علميه امام خميني (ره) در محله ازگل گذاشته شد. بدون هيچ بازرسي، تفتيش و حتي تحويل وسايل به همراه عكاس روزنامه وارد منزل ايشان شديم. همسر آيتالله به استقبال آمد و گفتند حاجآقا در حال تجديد وضو هستند. خانه ساده و بيآلايشي بود. توسط همسر ايشان به اتاق كار آيتالله حائري شيرازي هدايت شديم. هنوز چاي ما به اتمام نرسيده بود كه حاجآقا وارد اتاق شدند. در همان اتاق ساده گفتوگوي ما شروع شد.
چند روز پيش وقتي مصاحبه همسر آيتالله حائري و دغدغه هميشگي ايشان در مورد علوم انساني، بانك و ربا را خواندم، به متن اولين و آخرين گفتوگويم با ايشان مراجعه كردم. موضوع مصاحبه جايگاه قوهمقننه در مدل حكومت اسلامي بود، اما سه محور علوم انساني - اسلامي، بانكها و ربا در متن گفتوگو در كلام ايشان شنيده شد. خاطرم هست در گفتوگو با «جوان» نيز معتقد بودند، اولويت اول بايد علوم انساني و اسلامي باشد و تأكيد داشتند: ما كي حرف اسلام را در دانشگاههاي خارج گفتيم و آنها فحش دادند؟ هيچ يك از اساتيد دانشگاههاي جهان اعم از امريكا و اروپا مغرض و نفهم نيستند! مردم اگر خوبيهاي اسلام را بدانند بدان علاقهمند ميشوند.
نكته ظريف و منطقي دينداري به همراه سياست وقتي بيشتر در گفتههاي آيتالله حائري شيرازي نمايان شد كه اظهار داشتند: علم و دين مثل اكسيژن و هيدروژن هستند كه با تركيب يكديگر آب حيات ميشود. اسلام را بايد به صورت علوم انساني كشف كرد. در حال حاضر غرب علم و علوم انساني را در تمام زمينهها دارد، اما جنبه ديني ندارد و بر عكس ما از اين سمت افتاديم و به لحاظ علمي در تنگنا هستيم.
ديدگاه ديگر آيتالله حائري شيرازي مربوط به همان دغدغه بانكهاي ربوي بود كه با انتقاد در اظهارات خود بيان داشتند: نظام سرمايهداري هم بهگونهاي كه ما بانكداري ميكنيم، عمل نميكند! رويكرد ايشان نسبت به تغيير شاكله مجلس به عوام و كارشناسان هم از نكات قابل اهميت بود كه مجلس فعلي را ايوان پي شكسته توصيف كرده و خاطر نشان كردند: سالهاست اين را گفتم و دوزاري آقايان نميافتد. ايشان خطاب به نمايندگان هم سخن قابلتأملي بيان داشتند كه بايد به مجلسيان گفت قانون كم تصويب كنيد، اما خوب تصويب كنيد. ريشهاي و با قيام و قعود قانون تصويب كنيد.
آيتالله حائري شيرازي در نهايت هم گفتند: «گفتنيها را گفتم و شما اگر توانستيد منتقل كنيد.» خاطرم هست بدون هيچ كم و كاستي تلاش كردم تا كل مصاحبه در ويژهنامه چاپ شود و همين هم شد و حتي در ستوني نقل خاطرهاي هم از ايشان نوشتم. مصاحبه تمام شده بود كه آيتالله حائري به سمت يخچال منزل رفتند، دو خوشه تازه انگور برداشتند و به دست من و همكارم دادند و به شوخي و جدي گفتند: قطعاً تا مادامي كه انگورها را نخورديد اجازه خروج از منزل را به شما نخواهم داد و قطعاً دلخور ميشوم. همينطور كه مشغول خوردن انگورها بوديم به خواسته عكاس مجموعه، به همراه آيتالله حائري وارد محوطه حوزه براي عكاسي شديم. نه خبري از محافظ بود، نه دغدغه ايستادن در فضاي باز منزل و همه برخاسته از يك چيز بود: تواضع و فروتني خاص آيتالله حائري شيرازي، خدايش رحمت كند.
