قادر ايلخاني
داستاني كه در ايران و براي مؤسسات مالي و اعتباري رخ داد، صرفنظر از اينكه كدام تعاونيها، چرا و چگونه ورشكسته شدند تا ساماندهي آنها به مؤسسات مالي و اعتباري تحت نظارت بانكمركزي و داراي مجوز واگذار شود، موضوعي است كه در دنيا از آن به عنوان «هجوم بانكي» ياد ميشود. هجوم بانكي يكي از انواع بحرانهاي بانكي است كه از نظر اقتصادي در هيچ كشوري، وقتي تمام سپردهگذاران يك بانك و مؤسسه مالي، همزمان براي دريافت سپردههاي خود هجوم ببرند، حتي در كشورهاي توسعهيافته، آن توان و قدرت اقتصادي وجود ندارد كه بتواند همه سپردهها را به صاحبان آن بازگرداند. نمونه اين اقدام در انگلستان، امريكا و چند كشور ديگر در سالهاي اوايل قرن بيستم و بعدتر از آن، رخ داده و تجربيات ناخوشايندي در اين كشورها به همراه داشته است. به هر حال آنچه مشخص و واضح است اینکه اين موضوعات نقطه آغازي دارد كه گاهي از يك خبر يا شايعه ناخواسته و در مواردي هم از شيوع اخبار با طراحي قبلي، آن هم براي خرابكاريهاي اقتصادي آغاز ميشود. در زمينه انتشار اخبار يا شايعات كه منجر به «هجوم بانكي» ميشود، بررسي ماجرا نشان ميدهد گاهي سهلانگاريهايي وجود داشته كه نهايتاً به ايجاد «وحشت بانكي» انجاميده و در نهايت «هجوم بانكي» را سبب شده اما موضوع با اهميت اين است، وقتي چنين رويدادي به هر دليل آغاز شد، مانند يك سونامي جامعه را درمينوردد و مهمتر از همهچيز، «اعتماد» بين سپردگذاران و مؤسسه مالي را از بين ميبرد.
چنين نتيجهاي گاهي نيروهاي غير يا رقباي يك مؤسسه ماليواعتباري يا حتي دشمنان بيروني يك ملت را به اين صرافت مياندازد تا با استفاده از شيوههايي در مسير اين نوع خرابكاران اقتصادي قرار گيرند و بتوانند با نتايج حاصل از آن، امنيت و آسايش خاطر شهروندان را تحت تأثير قرار دهند. آغاز كار چنين طراحيهايي هم، با انتشار اخبار و شايعات خيلي ساده و مربوط به ورشكستگي بانكها يا مؤسسات بانكي، ماليواعتباري بوده اما نتيجه آن، هدف قراردادن اطمينان خاطر يك جامعه آرام است كه به اين شيوه، آرامش رواني و دروني جامعه بر هم ميخورد. داستان «هجوم» سپردهگذاران به مؤسسات مالي و اعتباري در ايران، بحراني بود كه مطابق نمادها و نشانهها و آثار اقتصادي آن، تقريباً به خط آخر خود رسيده و خطراتش از سر اقتصاد ايران گذشته و كلان ماجرا نشان ميدهد وضع به سمت آرامش به پيش ميرود؛ وضعي كه اخبار و گزارشها حكايت از آن دارد كه پرداختهاي سپردههاي زير 200ميليون تومان، اطمينان خاطر نسبتاً خوبي را به وجود آورده و اين اطمینان ميرود كه فضاي مناسبتري را براي ادامه روند و كار بازپرداختهاي بيشتر مهيا كند. اينك براي تمام سپردهگذاران مؤسسات مالي و اعتباري كه دچار اشكال شدهاند، اخبار خوش وجود دارد. اخبار خوش به ويژه براي سپردهگذاران مؤسسه كاسپين كه به هر دليل، در نوك تيز حملات و حواشي حاصل از آن قرار داشت كه پرداختها به سرعت در حال انجام است و تصميماتي كه در سطح كلان كشور و بين سران قوا هم گرفته شده بر اين تمركز دارد كه تا واپسين سپردهگذار، سپردهها به صاحبانشان پرداخت شود تا آرامش خاطر شهروندان كه مهمترين عامل براي حاكميت است به جامعه بازگردد.
