روند تخريبها موجب شده تا از16 ميليون هكتار جنگل كشورتنها سه ميليون و چهار صد هكتار بيشتر باقي نماند

طرح جنگلداري مرثيه اي براي مراسم ختم جنگل ها

نويسنده : محمدرضا سوري

درحالي كه قراربود با اجراي طرح جنگلداري ضمن حفظ انواع گونه هاي جنگلي، معيشت بهره برداران نيزتامين شود، اما بررسيها نشان مي دهد نه تنها اين اتفاق نيافتاد ،بلكه اينروزها شاهد كمتر شدن مساحت وتعداد درختان جنگل در استانهاي مختلف كشور هستيم كه به عنوان مثال مي توان از آتش سوزي وقلع وقم جنگلهاي بلوط زاگرس وشمال كشورنام برد موضوعي كه در صورت ادامه دار شدن مي تواند به نابودي اكثر چنگلهاي كشور منجر شود.سرانجام بي نتيجه ماندن هدف اصلي اجراي طرح هاي جنگلداري دركشور موجب شد تارئیس انجمن جنگلبانی ایران درهشداري اعلام كند: «از آنجايي كه طرح‌های جنگلداری به نابودی جنگل‌ها منجر شده است، لذا بايد دراين زمينه بايد به فكر برنامه هاي جديد بود.»

*****

از آنجا كه جنگلها نقش مهمي درتوليد اكسيژن ، زدودن آلودگي وتلطيف آب وهوا داشته وبه راحتي مي توانند آبهاي ناشي از بارش جوي را به اعماق زمين هدايت كرده واز ايجاد سيلابها مرگبار ومخرب جلوگيري كنند لذا اين مزايا موجب شده تا حفظو نگهداري آن از ارزش بالايي برخوردار باشد.

درحالي كه دوران هخامنشي ميران اين جنگلها بيش از16 ميليون هكتار بود ، اما روند تخريبها موجب شده تا در حال حاضراين ميزان به حدود سه ميليون و چهار صد هكتار جنگل برسد.

يكي از كارشناسان جنگلداري كشور دراين خصوص مي گويد:«برخلاف چند صده اخير كه فكر مي شد جنگلها تنها براي غذا وتوليد چوب وزغال كاربرد دارند ، اما امروزتحقيقات دانشمندان نشان مي دهد كه اين مزايا بسيار بالا وحياتي است.»

هرمز حسيني مي افزايد:« درختان به خاطر توليد اكسيژن، جذب گرد و غبار، گاز كربنيك و ديگر گازهای شيميايی موجود در هوا و نیز جلوگيری از نفوذ سر و صدا و تشديد آلودگی‌های صوتی در شهرها ازجمله مزايايي است كه مي توان از آن نام برد .»

وي ادامه مي دهد:«اين درحالي است كه درختان موجود در جنگلها با جذب آبهاي روان خصوصا آبهاي باران آنهارا جذب واز طريق ريشه به داخل خاك ومنابع زير زميني هدايت مي كنند.»

شدت روند نابودي جنگلها در كشور

با نگاهي به اخبار هرروزه كه از طريق انواع رسانه ها منعكس مي شود مب توان به اين نكته مهم پي برد كه وقوع انواع بلاياي طبيعي وغيره طبيعي به شدت درحال نابئودكردن اين منابع خدادادي هستندكه به عنوان مثال مي توان از قطع درختان ، آتش سوزي ها وچراي بي رويه وحمله انواع آفت ها كه به شدت حيات اين موجودات را هدف قرار داده اند نام برد .

چندروز پيش بود كه در پي آتش سوزي نگلهاي استان گلستان ، مسئولان سازمان جنگلداري اعلام كردند كه با افزايش روند آتش سوزي هادرسال جاري بحران نابودي جنگلها درحال تبديل شدن به يك فاجعه غير قابل جبران در كشور هستند.

جانشین یگان حفاظت اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان گلستان دراين خصوص مي گويد:« از ابتدای سال تاکنون ۳۸۰ مورد آتش‌سوزی در جنگل‌های استان به وقوع پیوسته استكه از اين ميزان ۲۶۵ هکتار متعلق به جنگل‌های دردست کاشت و ۸۸ هکتارنيز مربوطبه جنگل‌های طبیعی و ۵۲ هکتار آن مرتع بوده است.»

محمد آریان‌فربا اشاره به اينكه بررسي ها نشان مي دهد كه ميزان آتش سوزي ها راين منطقه نسبت به ساير مناطق كشور از افزايش بيشتري برخوردار است مي افزايد:«لذا اين مهم مي طلبد تا براي جلوگيري از نابودي جنگلهاي اين منطقه كه ازنوع هيركاني وخودروبوده تلاش بيشتري شود واز تمام امكاناتات براي جلوگيري از آتش سوزي ويا مهار آن استفاده كرد.»

يكي ازجنگلهايي كه اين روزها بر اثر عوامل مختلف درحال نابودي است،جنگلهاي بلوط زاگرس است ، آمارها نشان مي دهد، خشكسالي ،قطع بي رويه وتبديل آنها به ذغال ،وهجوم انواع آفتها ازجمله آفت چوبخوارموجب شده تا به شدت حيات اين درختها مورد تهديد قرار بگيرد.

رئیس حفاظت محیط زیست شهرستان کهگیلویه دراين خصوص مي گويد:« قارچی با نام زغالی بلوط كه عامل ثانویه آن آفت چوبخوارنام دارد وقوع خشکسالی، ریزگردها، تغییر اقلیم، برداشت بی رویه آب های زیرزمینی و چرای بی رویه دام از مهترین عوامل نابودي اين جنگل هااست.»

قدرت الله علیپور مي افزايد:«دركنار اين مهم وقوع آتش سوزيمتعدد از جمله عواملي است كه به شدت حيات چنگلهاي بلوط را دچار مخاطه كرده كه با ادامه اين روند ، بي توجهي به حل مشكلات موجود در سالهاي اخيرشاهد نابودي جنگلها خواهيم بود.»

به گفته وي ؛ درحال حاضرعلاوه برروند افزايش نابودي جنگلهاي بلوط موجود دراستان كهگيلويه وبوير احمد لرستان نيز باچنين فاجعه اي مواجه است كه اين مهم مي طلبد تا براي خفظ اين جنگلها اقدام جدي انجام بگيرد.»

طرح جنگلداري ناموفق عمل كرد

افزايش روند نابودي جنگلهادركشور موجب شد تا براي حفظ آن طرح صيانت از جنگلها تدوين واجرايي شود.

به گفته كارشناسان طرح جنگل‌دارى عبارت است از مجموعه‌اى از برنامه‌هاى تنظيمى در زمينهٔ توليد بيولوژيکى و توليد مکانيکى که بر طبق برنامهٔ زمان‌بندى شده قابل اجراء است.

طبق اين طرح قرابر بود كه ضمن حفظ حقوق بهره برداران از درختنا جنگل ، با اقداماتي همچون كاشت درختان قطع شده وآسيب ديده سريعا جاي آنها نهال جديد كاشته تا در آينده جايگزين آنها باشند .

درحالي كه به گفته مجريان بااجراشدن آن مشكل نابودي جنگلها ومراتع درحد بسيار بالايي حل مي شد ، اما گذشت زمان نشان داد كه اين اتفاقات تنها در روي كاغذ اجرايي شد موضوعي كه موجب شد تا ارئیس انجمن جنگلبانی ایران درهشداري اعلام كند: «ازآنجايي كه طرح‌های جنگلداری به نابودی جنگل‌ها منجر شده است، لذا بايد دراين زمينه بايد به فكر برنامه هاي جديد دراين زمينه بود.»

هادی کیا دلیری مي افزايد:« در گذشته جوامع محلی از جنگل به شکل سنتی استفاده می‌کردند و نمودی در تخریب دیده نمی‌شد اما در سال ۱۳۳۸ که سازمان جنگل‌ها تأسیس و سال ۱۳۴۱ که قانون ملی شدن جنگل‌ها تصویب شد، مدیریت علمی جنگل‌های شمال دچار مشکلات و چالش‌های جدید شد. افراد مختلف در قالب طرح‌های جنگلداری وارد جنگل شدند که به ضرر این محیط طبیعی شد.»

وي ادامه مي دهد:« از سال ۱۳۷۵ تا کنون در حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ هکتار تولید آفات و بیماری گزارش شده است. به طور مثال گونه شمشاد که گونه بومی ایران و به نام بوکسوس هیرکانا معروف است در حال حاضر داروی ایدز و ضد سرطان را از آن می‌گیرند و ۴۰ میلیون پایه آن از میان رفته است.»