چند روزي است كه از پيشنهاد اخير رئيس مجلس مبني بر انحلال سازمان سنجش به خاطر دفع سايه كنكور از سر سيستم آموزشي كشور ميگذرد. با اين حال و با گذشت اين شوك هنوز هيچ مقام رسمي و غيررسمي به اين موضوع واكنش نشان نداده است. پيشنهاد لاريجاني در حالي بيان ميشود كه پدرخواندههاي كنكور تاكنون با اعمال نفوذ مانع بازنشستگي و حتي محدود كردن فعاليت اين آزمون 50 ساله و خسته شدهاند.
در علم رياضي يك شيوه حل مسئله هست كه در آن راه حل موجود است، اما نياز به كشف دارد يا بهاندازهاي بديهي است كه كسي با آن مواجه نميشود. پس از كشف راهحل، مسئله طرح و از فهرست بيپاسخها خارج ميشود. اين شيوه نگاه به مسائل به فلسفه طعنه ميزند و به نظر ميرسد رئيس مجلس هم در ارائه راهحل پيشنهادي براي حل مسئله كنكور از تحصيلات خود در اين رشته بهره برده است.
لاريجاني: تا سازمان سنجش هست كنكور هم هست
علي لاريجاني، رئيس مجلس اواخر آبانماه و در مراسم تكريم و معارفه رئيس كتابخانه مركزي و مركز اسناد گفت: گسترش دانشگاهها زياد است و به نظر بنده برخي روي حساب و كتاب هم گسترش پيدا نكردهاند، ضمن اينكه روش كنكور هم معضل جديدي را در كشور ايجاد كرده است؛ لذا بايد اختياراتي به دانشگاهها داده شود تا بتوانند افراد فاضل را انتخاب كنند بهخصوص در مقاطع تحصيلات فوقليسانس و دكترا كه آسيبي كه در ساير مقاطع ايجاد شده تا قسمتهاي بالاتر نيايد. زماني تصويب كرديم كنكور برداشته شود، اما سازوكار آن در وزارتخانهها سامان نيافت. رئيس قوه مقننه كشورمان خطاب به نهاونديان (به صورت مزاح) افزود: شايد اگر آقاي نهاونديان باني شوند و بروند مركز سنجش را منحل كنند اين مسئله حل شود، تا آنها هستند نميتوانند بگذارند اين مشكل حل شود.
لاريجاني گفت: به نظر بنده دانشگاهها ميتوانند افراد را از نظر علمي انتخاب كنند و اين حرف سنجيدهاي است و سپس تمركز بيشتري بر كيفيت كار علمي داشته باشند. فكر ميكنم با مركز سنجش و وزارت علوم هم اگر كار شود ميتوان به فرمول عاقلانهاي كه بر اساس شرايطي افراد را انتخاب میكند، دست يافت. رئيس مجلس شوراي اسلامي يادآور شد: خيلي باري در اداره كردن هيئت امنايي دانشگاهها نديدم، زيرا بايد امكانات و اختياراتي براي هيئت امنا قائل شد و كارها به صورت متمركز در وزارتخانهها انجام ميشود و ليستي جلوي هيئت امنا در وزارتخانهها ميگذارند تا تصويب كنند، با اين كار قوه ابتكار دانشگاهها از بين ميرود و من در اين راستا توصيه ميكنم از اختيارات و ظرفيتهاي هيئتهاي امناي دانشگاه استفاده شود، زيرا دليلي ندارد به صورت يكسان كار كنند و ميتواند بر حسب شرايط تصميمگيري شود.
سكوت؛ واكنش دولتيها به پيشنهاد انحلال سنجش
اظهارات رئيس مجلس به اندازهاي تكاندهنده بود كه تاكنون هيچ مقام رسمي نسبت به آن واكنش نشان نداده و حتي ابراهيم خدايي، معاون وزير علوم و رئيس سازمان سنجش كه به همراه احمد توكلي، قائم مقامش جزو پيران آزمون سراسري كشور به شمار ميروند در گفتوگو با «جوان» نهتنها به عنوان مقام مسئول از هرگونه اظهارنظري در اين رابطه خودداري كردند، بلكه به عنوان كارشناس مسئله كنكور هم چيزي نگفتند. نزديك به يك دهه است كنكور ديگر آن كنكور نيست كه به كابوس زندگي دانشآموزان و غول خفته در مسير آرزوها تشبيه ميشد. كاهش زاد و ولد و به تبع آن كاهش داوطلبان كنكور، تغيير جهتگيري بازار كار و افزايش دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي غيردولتي دست به دست هم دادند تا كنكور ديگر مسير انحصاري آرزو و خواستههاي نوجوانان اين سرزمين نباشد.
با اين حال كنكور همچنان بازاري است كه منافع و نفوذ عدهاي را در آموزشوپرورش تأمين ميكند. اينكه بايد دست سودجويان كه از آستين كنكور بيرون آمده و بر فرآيند تعليم و تربيت كشور سايه انداخته كوتاه شود، آموزشوپرورش نبايد مدرسه كنكور باشد و آينده دانشآموزان نبايد به ورود به دانشگاه گره بخورد. هزاران بار بيان شده و براي آن بينهايت راهحل ارائه شده، اما تا به حال كسي جرئت نشانهگيري كانون 50 ساله كنكور يعني سازمان سنجش را نداشته است. بنابراين در شرايطي كه مقاومت در برابر تحول، بيماري مزمن و فراگير نظام آموزشي كشور ماست، پيشنهاد لاريجاني مبني بر انحلال سازمان سنجش، به اندازه كافي شوكآور است.
جايگاه سازمان عصر پيكان در عصر فضا!
از سوي ديگر اگر بدانيم كنكور در پي ايجاد تعادل و توازن ميان تقاضاي زياد و منابع اندك ايجاد شده و اكنون آن اضطرار دهههاي 50 و 60 حتي در مقاطع تحصيلات تكميلي وجود ندارد و پذيرش دانشجو ميتواند از سوي دانشگاهها و منطبق با ضوابط خاصي از جمله مصاحبه و آزمون مجزا صورت بگيرد، حذف كنكور ديگر چندان دور از ذهن نخواهد بود. در عين حال كه سازمان سنجش كه نفس كنكور وابسته به آن است، در برابر نوع جديد تقاضاي داوطلب براي تحصيل در مراكز آموزش عالي و آموزش تخصص موردنياز بازار كار فرتوت و خسته به نظر ميرسد و شناخت بسته و محدود آن از روند پذيرش دانشجو به يك چالش بزرگ براي نظام تعليم و تربيت كشور تبديل شده است.
بماند كه در ميان سياستگذاران آموزشي تابو و تعارفي براي انحلال سازمان سنجش از جنس رودربايستي توقف توليد پيكان وجود دارد؛ چراكه بخشي از خاطرات زندگي اغلب افراد جامعه ما به فعاليت اين سازمان وابسته است و انگار آموزش عالي بدون كنكور چيزي كم دارد.
پيشنهادي از مجلس براي مجلس
اين در حالي است كه شهامت تغيير اينچنيني در دولتها ديده نميشود و دولتها كمتر زحمت برآورد هزينهها و تبعات تدوين لايحه و نوشتن برنامه براي انحلال سازمان سنجش را متقبل ميشوند و زير بار آيندهنگري و نيازسنجي و آمايش سرزميني و نيروي انساني اين كار ميروند و ورود به حذف سازمان سنجش به اندازهاي جزئي و داراي ابعاد گوناگون است كه بعيد است دولتي ابتكار عمل را در اين رابطه به دست بگيرد، مگر اينكه الزام قانوني و مصوب مجلس را داشته باشد. بنابراين پيشنهاد لاريجاني ميتواند از مجلس براي مجلس به شمار رود.
ضمن اينكه انحلال سازمان سنجش ديگر درافتادن با كنكور نيست كه هزار پدرخوانده داشته باشد و مانع حذف و كاهش اثرگذاري آن در فرآيند سنجش و پذيرش دانشجو شوند.
