در حالي که طي سالهاي اخير احياي تالاب ميقان در پشت مانع بي اعتباري مانده بسيج سازندگي براي نجات اين اکوسيستم وارد عمل مي شود

بادشکن‌هاي غير زنده بسيج سازندگي مانع بيابان‌زايي تالاب ميقان

تالاب كویری میقان یكی از ظرفیت‌های ارزشمند و از زیستگاه‌های بسیار مهم حیوانات به شمار می‌رود كه در صورت رسیدگی و رفع مشكلات آن علاوه بر جلوه‌های زیبایی كه دارد، می‌تواند به عنوان ظرفیتی درآمدزا مورد استفاده قرار گیرد.متاسفانه به دلیل بی‌توجهی‌هایی كه در چند سال گذشته به تالاب کویری میقان شده، هم‌اكنون این تالاب به تهدیدی برای اکوسیستم منطقه و روستاهای اطراف آن تبدیل شده است.مهم‌ترین مشكلی كه این تالاب را با تهدید جدی مواجه كرده بیابان‌زایی و گسترش ریزگردها در این منطقه است كه در این زمینه هم‌اكنون قراردادی بین منابع طبیعی و بسیج سازندگی سپاه روح‌الله استان برای اجرای 55 هكتار بادشکن غیر زنده در کویر میقان منعقد شده است.اجرای این طرح در صورت تداوم و همكاری بیشتر تمامی بخش‌های مربوطه راهکاری مناسب در زمینه مهار آسیب و بحران‌های ناشی از فرسایش بادی و گرد و غبار خواهد بود.

نويسنده: فاطمه قاسمي

گرد و غبار یک فرایند طبیعی در مناطق بیابانی و صحراهاست که در اثر عملکرد بادهای قوی بر سطح خاک رخ داده و سبب معلق شدن ذرات ریز خاک در فضای نزدیک سطح زمین می شود. در سال های اخیر، تاثیر عوامل طبیعی همانند خشکسالی های مداوم، کاهش بارندگی و رطوبت نسبی محیط به همراه تشدید فاکتورهای محیطی نظیر استفاده بی رویه از منابع آبی مناطق بیابانی، از بین رفتن نیزارها و وقوع جنگ موجب خشک شدن تالاب ها و دریاچه های بیابان های شرق عراق و عرصه های جنوبی کشورمان و تنک شدن یا از بین رفتن کامل پوشش گیاهی در این مناطق گردیده است. نتیجه چنین وقایعی گسترش شدید گرد و غبار که به نام ریزگرد معروف هستند، در بخش های غربی، جنو بغربی و مرکزی ایران بوده و توانسته در کوتاه مدت اثرات نامطلوبی بر محیط زیست، اقتصاد و سلامت ساکنین 17 استان کشور بر جای گذارد.ریزگردها ذرات بسیار کوچک و سبک با قطر کمتر از ۵ میکرون بوده که در اثر فرسایش توسط باد تا مسافت بسیار طولانی جابجا شده و انتقال می یابند. باد عامل جابجایی این پدیده است.در مورد آلودگی هوا اصل مهمی وجود دارد ؛ آلودگی هوا را باید از منبع کنترل نمود و با آن مقابله نماییم و این اصل در مورد ریزگردها و ذرات گرد و غبار نیز صادق می باشد زیرا هنگامی که این ریزگردها وارد هوا شد دیگر نمی توان با آن مقابله کرد، بنابراین باید کانون های اصلی ریزگردها شناسایی و کنترل شود.

روش های زیادی برای جلوگیری از ورود ذرات گرد و غبار در دنیا متداول است که همه آنها برای تثبیت خاک انجام می شوند. مالچ پاشی و کاشت گیاه روش های مناسبی برای جلوگیری از ذرات گرد و غبار به هوا هستند. علاوه بر این با استفاده از مواد نفتی و پلیمری هم می توان خاک را تثبیت و از پخش آن به هوا جلوگیری کرد.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مرکزی دراين خصوص گفت: کنترل ریزگردهای کوی میقان اراک از طریق ایجاد پوشش گیاهی و بادشکن، به یازده میلیاردتومان اعتبار نیاز دارد.

یوسف یوسفی در جلسه کارگروه مقابله با پدیده گرد و غبار استان مرکزی تصریح کرد: در راستای مقابله با بیابان زایی و پدیده گرد و غبار در استان مرکزی، سه دهه است که طرح کنترل محدوده کویر میقان و ایجاد پوشش گیاهی در این منطقه در دست اقدام است و همچنان ادامه دارد.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مرکزی افزود: در سفر رییس جمهور به استان مرکزی ۱۲میلیارد تومان برای طرح های تثبیت ریزگردها در میقان در نظر گرفته شد که سال گذشته یک میلیارد تومان از این مبلغ تخصیص یافت.یوسفی افزود: تاکنون در ۵۵هکتار از منطقه کویر میقان بادشکن های غیرزنده ایجاد شده و ایجاد پوشش گیاهی نیز در دست انجام است که برای اتمام آن یازده میلیارد تومان باید تخصیص یابد.وی با اشاره به اجرای پروژه ترسیب کربندر شهرستان محلات برای جلوگیری از بیابان زایی توضیح داد:باوجود اینکه قرار بود سالی ۳۰۰میلیون تومان به این پروژه تخصیص داده شود، به جز سال جاری، این مقدار به طور کامل میسر نشده است.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مرکزی ادامه داد: ساوه و زرندیه، تالاب میقان اراک و محلات و خمین به عنوان سه کانون گرد و غبار استان مرکزی مطرح است که هر کدام از این سه منطقه مدل خاص خود را برای جلوگیری از بیابانزایی نیاز دارد.یوسفی بیان داشت: همچنین در حال حاضر قسمت عمده ای از حرکت گرد و غبار در اراضی کشاورزی اتفاق می افتد و به نحوه کشت و کار و برداشت محصول ارتباط دارد.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مرکزیتاکید کرد: مدیریت شهری نیز در این مساله دخیل است، چراکه سالانه هزاران کیلوگرم نمک برای آب شدن برف در جاده ها و خیابان ها استفاده می شود که نمک مورد استفاده بعد از آب شدن برف به ذرات معلق می پیوندد و مشکل ریزگردها را دوچندان می کند، در این رابطه نیز باید چاره اندیشی صورت گیرد.

مشارکت بسیج سازندگی برای ایجاد بادشکن‌های غیر زنده در تالاب كویری میقان

سرهنگ فراهانی رئیس سازمان بسیج سازندگی استان مرکزی چندی پیش از انعقاد قرارداد ایجاد بادشکن‌های غیر زنده در تالاب كویری میقان بین بسیج سازندگی و منابع طبیعی با هدف جلوگیری از بیابانزایی در این منطقه خبر داده بود.
وی در این باره توضیح می دهد: در بخشی از این منطقه به دلیل شوری بسیار زیادی كه وجود دارد كاشت گیاهان بومی ممكن نیست، بنابراین نصب و ایجاد بادشکن‌های غیر زنده در این مناطق در جلوگیری از بیابانزایی و كاهش ریزگردها تأثیرگذار خواهد بود.
این مقام مسول ادامه داد:رفع مشكلات تالاب كویری میقان می‌تواند زمینه‌ساز رشد و توسعه گردشگری در این منطقه و به دنبال آن افزایش اشتغال در روستاهای اطراف تالاب باشد.

رئیس سازمان بسیج سازندگی استان مرکزی اذعان داشت:بحث ریزگردها و مشكلات ناشی از این مهم و تأثیر بر سلامت شهروندان چندین سال است كه مطرح بوده و این اقدام برای كاهش این مشكلات در دستور كار بسیج سازندگی استان با همكاری منابع طبیعی قرار گرفته است.