جوادمحرمي
كتاب «سربازان نيار» خاطرات «كلامالله اكبرزاده»، رزمنده دفاع مقدس استكه اخيراً از سوي انتشارات سوره مهر منتشر و در
حوزه هنري رونمايي شد. ساسان ناطق، نويسنده اين كتاب در گفت و گو با «جوان» به
ويژگيهاي اين كتاب اشاره كرده
است.
«سربازان نيار» از چه ويژگيهايي
در زمينه نگارش برخوردار است؟
«سربازان نيار» درباره
خاطرات كودكي و انقلاب يكي از رزمندگان بسيجي دفاعمقدس است كه در 14 سالگي از روستايي به نام
نيار به جبهه اعزام شده است.
نيار حالا ديگر جزئي از شهر
اردبيل محسوب ميشود. راوي اين كتاب نوجواني
و بخشي از جوانياش را در جبهه به سر ميبرد و در واقع در جبهه بزرگ ميشود، در چندين عمليات به عنوان بيسيمچي و در حوزه مهندسي رزمي شركت كرده است. ما در
كتاب، خاطرات افرادي را كه دور و اطراف ايشان بودهاند، نيز روايت كردهايم.
كتاب فقط از زبان كاراكتر
اصلي روايت نشده است و صرفاً حالت اول شخص ندارد و افراد ديگري نيز درباره راوي
خاطراتي روايت كردهاند. اينها افرادي هستند كه
از روستاي نيار با راوي به جبهه اعزام شدهاند.
در واقع مخاطب با يك كتاب
چندصدايي مواجه است. با توجه به اينكه راوي در ابتداي اعزام به جبهه تنها 14 سال
داشتهاست، به دليل آشنايي نداشتن
كامل با ادوات جنگي ماجراهاي طنزآميزي نيز اتفاق ميافتد، ولي رفتهرفته كه بزرگتر ميشود،
به فهم و پختگي بيشتري ميرسد.
كتاب از چه بخشهايي
تشكيل شده است؟
سربازان نيار در 15 بخش و
550 صفحه به رشته طبع درآمده است. سعي كردم در نثر داستاني كه به كار ميبرم همه مؤلفههاي خاطرهنويسي را رعايت كنم. از تخيل خود صرفنظر كردم و كوشيدم واقعيات بيروني را با نثر
داستاني به رشته تحرير دربياورم.
چه سبكي در نوشتن كتاب به كار بردهايد؟
من نگاه ويژه خود را دارم.
غير از خاطرهنويسي كار اصلي من داستاننويسي است.
سعي ميكنم نگاه داستانيام با نقل جزئيات بيشتر محيطي و شخصيتپردازي درست انجام شود.
همواره ميكوشم تا اندازهاي كه راوي ذهنش ياري ميدهد،درباره جزئيات از او اطلاعات بگيرم و
آنجايي كه ذهنش ياري نميكند، به سراغ دوستان و
همرزمانش رفتم و آنها اطلاعاتي را كه ميخواستم
تكميل كردند. نويسنده از جهاتي كارش به خبرنگار شباهت دارد و بايد گام به گام
مخاطب را پيش ببرد و او را به فضاي داستاني نزديك كند.
رعايت كشمكش در داستانگويي اهميت زيادي دارد. رزمنده نوجوان ما با
وجود اينكه داوطلب حضور در جبهه است، اما مقداري ترس هم دارد. سعي كردم تحريفي در
سخنان راوي اتفاق نيفتد و به روايت او وفادار باشم و به سود خواننده دست به
تصويرسازي و فضاسازي بزنم و مخاطب تا پايان، تصوير ذهني از ماجراها داشته باشد.
قهرمان تا چه اندازه در كتاب «سربازان نيار» موضوعيت
دارد؟
كاراكتر اصلي كتاب خود راوي
است و لزوماً قهرمان ميتواند راوي نباشد. در كتاب
سربازان نيار، فرماندهان شهيد و شهداي ديگر، قهرمانان اصلي هستند و راوي ماجراهايي
را كه از آنها ديده و همراه با آنها برايش رقم خوردهاست، تشريح ميكند؛ براي نمونه شهيد عظيمپور يكي از شهداي ذكر شده در كتاب است. او كشتيگيري است كه مدال كشتياش را همراه با پلاك بر سينه دارد.
يكبار كه راوي كتاب از ترس
در حال عقبنشيني از ميدان رزم است، برق
مدال اين شهيد روي سينهاش چشم او را خيره ميكند و متوجه ميشود او همان همروستايي خودش است و تحتتأثير شخصيت او قرار ميگيرد.
در اين كتاب شخصيت صميمي و
صادقانه راوي كه عضو گردان لشكر 31 عاشورا است، به شكلي روايت ميشود كه حماسهسازيهاي
اطرافيان اين فرد تشريح شود، افرادي چون شهيد باكري و شهيد شاپور برزگر كه فرمانده
محور عملياتي والفجر 4 بود و در منطقه كاني مانگا به فيض شهادت نائل شد، از اين
جملهاند.
به نظر شما سربازان نيار قابليت تبديلشدن
به فيلم را دارد؟
من به جغرافيا در كتاب اهميت
زيادي دادم، در واقع مخاطب با يك كتاب جغرافيا روبهرو است. نيار همان روستايي است كه مرحوم مقدس
اردبيلي در آنجا زاده شده و ماجراهايي از او در اين روستا نقل شدهاست. كوچه پسكوچهها
و شرايط محيطي در اين كتاب نقش پررنگي دارد، چون بخشي از زندگي راوي در اين روستا
ميگذرد. من وقتي نقشه داستاني
كتاب را طراحي ميكردم، سعي ميكردم به تاريخ و جغرافيا وفادار باشم و آن را
ناديده نگيرم. به نظرم موقعيت جغرافيايي در رمان اهميت زيادي در تصويرسازي و درك مخاطب از داستان دارد. آنچه رهبر
معظم انقلاب با عنوان سبك زندگي از آن ياد ميكنند، چيزي غير از فضاي زندگي آدمها نيست. اگر نويسنده خوب از پس فضاسازي
بربيايد ميتواند سبك زندگي ارائه دهد.
دفاع مقدس ما خيلي پربار است
و گنجينهاي است كه هرقدر از آن
برداريم تمامي ندارد. براي استخراج اين گنجينه سالها ميتوان
كار كرد؛ نسلي كه آن دوران را از نزديك درك كردهو شاهد آن حماسهها
و جانفشانيها بوده است تا وقتي حضور
دارد بايد راوي آن ماجراها باشد. ما داريم زمان را از دست ميدهيم.
الان كتابهاي رمان دفاع مقدس ما در حوزه ترجمه در حال
شكوفايي هستند، اگر افتخاري طي سالهاي
اخير در زمينه ادبيات داستاني وجود داشته باشد، مربوط به ادبيات دفاع مقدس است.
ادبيات دفاع مقدس در حال درنورديدن مرزهاي ايران است. كتابهاي دفاع مقدس ما امروزه در حوزه رمان ترجمه ميشود و در امريكا به فروش ميرسد و مخاطب هم دارد. ما در حوزه ترجمه بالفعل
و بالقوه از قابليتهاي زيادي برخورداريم.
كتابهاي دفاع مقدس ما قابليت تبديل شدن به فيلم را
هم دارا هستند. فيلمسازان و فيلمنامهنويسان
ميتوانند موضوعات بكري از لابه
لاي اين داستانها بيرون بكشند، شرط قوت
گرفتن اين موضوع اين است كه فيلمسازان ما بيشتر كتاب از دفاع مقدس بخوانند و
نويسندگان دفاع مقدس هم بيشتر فيلم ببينند تا تعامل بهتري در اين زمينه شكل بگيرد.
ادبيات دفاع مقدس امروز شناسنامه و هويت مهمي براي انقلاب اسلامي محسوب ميشود.
