فريدون حسن
در حالی تابستان ۹۶ فصل پرباری برای والیبال ایران بود ، که این رشته ورزشی از ۱۵ سال پیش درخشش در مسابقات قهرمانی جهان را آغاز کرد و برای اولین بار سال ۲۰۰۱ بود که نوجوانان کشورمان توانستند اولین سکوی جهانی والیبال ایران به دست بیاورند، این روند موفقیت آمیز در سال های بعد هم ادامه یافت و والیبال به خصوص در رده نوجوانان توانست بارها روی سکوی جهانی برود. به بهانه موفقیت های تیم های ملی والیبال کشورمان در مسابقات قهرمانی نوجوانان جهان، دانشجویان جهان و جام قهرمانان قاره ها در مسابقات امسال جهانی، افتخارات والیبال را در رده های مختلف سنی در عرصه جهانی را بررسی کرده ایم.
نوجوانان دستنيافتني تاريخ ورزش ايران سرشار از چهرهها و قهرماناني است كه با درخشش در ميادين مهم بينالمللي نام ايران را بلندآوازه كردهاند؛ قهرماناني كه البته بيشتر آنها در رشتههاي انفرادي درخشيدهاند و ورزش ايران بهندرت شاهد فتح سكوهاي جهاني توسط رشتههاي تيمي بوده است. هرچند كه طي سالهاي گذشته عملكرد واليبال باعث حضور نام ايران در جمع مدعيان جهاني شد اما باز هم رسيدن به سكو آرزويي دستنيافتني نشان ميداد. البته در اين ميان يك تيم وجود داشته و دارد كه معمولاً بيسر و صدا كارش را انجام ميدهد. بدون ترديد نوجوانان واليبال ايران تنها تيمي از مجموعه ورزشهاي تيمي كشور هستند كه سكوي قهرماني جهان را بارها و بارها تجربه كردهاند. كسب عنوان چهارمي در مسابقات 1989 هرچند با فاصله پنج دوره به عنوان نايب قهرماني جهان در سال 2001 رسيد اما نقطه عطف درخشش نوجوانان واليبال در جهان شد.
عنوان سومي مسابقات سال 2003، قهرماني در رقابتهاي سال 2007، نايب قهرماني 2009، عنوان چهارمي 2013، سومي 2015 و در نهايت قهرماني 2017 اين تيم را به دستنيافتنيترين تيم ورزشي ايران به لحاظ كسب مقام و سكوي جهاني كرده است. هرچند جاي يك سؤال بزرگ در اين ميان خالي است كه چگونه واليبالي كه از اين پشتوانه قدرتمند برخوردار است در ردههاي سني بالاتر چندان موفقيتي كسب نكرده؟ اما به هر حال نبايد روي قدرت نوجوانان واليبال چشم فروبست.
افت در جوانان در يك رده بالاتر از نوجوانان اوضاع بههم ميريزد. جوانان واليبال بهرغم حضور 10 دورهاي در مسابقات قهرماني جهان تنها موفق به كسب يك مقام سومي در سال 2007 شدهاند. البته اين تيم بارها مقامهاي پنجم و ششم را هم بهدست آورده و در كارنامه خود كسب عنوانهاي هفتم، هشتم، نهم و حتي دوازدهم را هم دارد كه با توجه به كارنامه درخشان واليبال نوجوانان جاي سؤال دارد. جالبتر اينكه جوانان واليبال حتي از امتياز ميزباني سال 2003 هم نتوانستند استفاده كنند و در آن رقابتها ششم شدند.
بهدنبال سكواين روند در دو رده سني بالاتر يعني تيمهاي اميد و بزرگسالان نيز مشاهده ميشود. هرچند كه بزرگسالان واليبال با كسب مقام سوم رقابتهاي قهرمانان قارهها اين تابو را شكستند اما اين نزول فاحش از رده سني نوجوانان به بعد مؤيد نكات ظريفي است كه مسئولين فدراسيون واليبال بايد با دقت بيشتري آن را واكاوي و بررسي كنند.
واليبال ايران در حالي در سه رده بهدنبال سكوي جهاني است كه بدون ترديد با زيرساختهاي درست و توجه بيشتر و بهتر به نوجوانان و رها نكردن قهرمانان اين رده ميتواند به راحتي افتخارات رده نوجوانان را در ردههاي سني بالاتر هم تكرار كند. واضح است كه كشورهايي چون برزيل، روسيه و امريكا با استفاده از همين برنامهها به موفقيت در مسابقات جهاني دست پيدا ميكنند؛ موضوعي كه ما از آن غافليم ولي آنها به آن بها ميدهند و نتيجه آن را هم ميگيرند.
