عربستان سعودي در دو بخش توليدكنندگان و مصرفكنندگان نفتخام به دليل ذخاير عظيم اثبات شده خود، از قدرت بالايي برخوردار است. اين كشور با دارا بودن 266 ميليارد بشكه نفت، در فهرست دارندگان بيشترين منابع طلاي سياه در رتبه دوم قرار دارد. براساس اطلاعات مقاله منتشر شده در روزنامه والاستريت ژورنال، ميانگين هزينه توليد يك بشكه نفت در اين كشور پادشاهي 8/9 دلار است.
هزينه توليد يك بشكه نفت شيل در خاك ايالات متحده در سال 2014 ميلادي، بين 50 تا 80 دلار بوده است. مجموع ذخاير نفت اثبات شده امريكا در سال 2014 ميلادي 55 ميليارد بشكه بوده است كه اين عدد، بسيار كمتر از ذخاير طلاي سياه عربستان سعودي است.
اما رهبران رياض با بهرهگيري از اين نقطه قوت تلاش نمودهاند تا رشد فناوريهاي توليد نفت شيل را متوقف كنند. در دو سال گذشته و با مديريت پشت پرده بازار توسط شيوخ رياض، توليد نفت ايالاتمتحده با كاهش قابل توجهي روبهرو شده و در مقابل، سهم بازار عربستان سعودي، يك درصد افزايش يافته است. بدين ترتيب قدرت ايالات متحده در بازار نفت، كاهش چشمگيري يافته است، اما آيا مقدار ذخاير در جنگ كنوني قيمتها تأثيرگذار است؟ يا عوامل ديگري وجود دارد كه تعيين ميكند سلطان بازار كدام كشور است؟
كاهش 50 درصدي هزينه توليد نفت شيل
به دنبال بالا گرفتن رقابت غولها در بازار نفت، توليدكنندگان نفت شيل تلاش زيادي براي كاهش هزينههاي توليد آغاز كردهاند. بسياري از مديران شركتهاي فعال در صنعت توليد نفت شيل معتقدند براي تداوم حضور در بازار بايد هزينههاي توليد خويش را كاهش دهند و در دو سال گذشته، آنان در اين حوزه به دستاوردهاي بزرگي دست يافتهاند.
اينك در سال جاري، ميانگين هزينه توليد يك بشكه نفت شيل به 23/5 دلار كاهش يافته است. ايستادگي صنعت شيل در برابر رهبران سنتي بازار به سردمداري شيوخ رياض، نشان ميدهد برخلاف پيشبينيهاي كارشناسان، اين رقابت همچنان ادامه خواهد يافت.
پيشي گرفتن ذخاير نفت ايالاتمتحده از عربستانسعودي
گزارش اخير منتشر شده توسط مؤسسه ريستاد انرژي كه نشان ميدهد ذخاير نفت ايالات متحده بيش از عربستان سعودي است، بهت كارشناسان و فعالان بازار را به ارمغان آورده است. مطالعه انجام شده اين مؤسسه نشانگر آن است كه ذخاير نفت قابلبرداشت ايالات متحده 264 ميليارد بشكه است. البته بخش چشمگيري از اين ذخاير، تاكنون اكتشاف نشدهاند.
فراموش نكنيد كه ذخاير نفت قابل برداشت روسها 256 ميليارد بشكه و نرخ مشابه براي عربستان سعودي 212 ميليارد بشكه است.
در اين گزارش ميخوانيم: تنها در سازندهاي ايالت تگزاس 60 ميليارد بشكه نفت وجود دارد. اين عدد بيش از نفت كشف شده قابل برداشت كنوني در سراسر اين كشور است.
پير ماگنوس نيسوين، از تحليلگران مؤسسه ريستاد انرژي ميگويد: احتمال كشف ميادين بهتبرانگيز هيدروكربوري در اكثر مناطق دنيا، بسيار اندك است، اما ايالات متحده را بايد يك استثنا دانست. تا سه سال پيش، ذخاير روسيه، كانادا و عربستان سعودي بيش از ايالات متحده بود، اما شرايط در حال تغيير است. البته اين گزارش منتقداني داشته است.
به همين ترتيب، گزارشهاي منتشر شده توسط دولت عربستان سعودي منتقدان قابل توجهي دارد. جان كمپ در مقاله خود در وبگاه رويترز مينويسد: ذخاير پيشبيني شده توسط رهبران رياض بدون انجام عمليات اكتشاف از 170 ميليارد بشكه در سال 1987 ميلادي به 260 ميليارد بشكه در سال 1989 ميلادي افزايش داده شد.
از سوي ديگر با وجودي كه از آن سال تاكنون، آنان 94 ميليارد بشكه از ذخاير خود را استخراج كردهاند، اما آمار حجم ذخاير اين كشور تغييري نكرده است. موضوع بهت آور اينكه ذخاير نفت رياض همچنان بين 260 تا 265 ميليارد بشكه باقي مانده است.
اگر اطلاعات اعلام شده دولتمردان عربستان درست باشد، آنان در ازاي هر بشكه نفت استخراج شده، يك بشكه نفت كشف كرده يا ضريب بازيافت از ميادين كشف شده كنوني را افزايش دادهاند.
هرچند اين شرايط، غيرواقعي به نظر ميرسد، لذا بايد يك مؤسسه ديگر، آمار مربوط به حجم ذخاير آرامكو را ارزيابي و تأييد كند.
ظهور يك رقيب جديد در بازار توليد
با توجه به وجود ظرفيت بالقوه توليد و توانايي افزايش سريع توليد، عربستان سعودي به جايگاه توليدكننده تأثيرگذار بازار نفت تبديل شده است و اين شرايط به منزله اعطاي قدرت تأثيرگذاري بازار به خريداران آتي اين شركت در حال واگذاري، برابر با ذخاير اثبات شده آنان خواهد بود.
در گزارش رويترز ميخوانيم: يك توليدكننده تأثيرگذار ميتواند با چرخاندن يك كليد توليد خود را چند 100هزار بشكه افزايش يا كاهش دهد.
اما صنعت شيل، قادر به انجام اين كار نيست. در مقابل عربستان سعودي ميتواند در بازار نفت، چنين كاري انجام دهد.
توليدكنندگان نفت شيل، براي كاهش يا افزايش توليد به 6 تا 12 ماه زمان نياز دارند. به هر حال فراموش نكنيد اين زمان 6 تا 12 ماهه در مقايسه با ميادين متعارف نفتي كه آغاز توليد از آنها به سالها زمان نياز دارد، بسيار كمتر است.
جايگاه لرزان رياض در بازار انرژي
در دو سال گذشته دولت عربستان سعودي، با بر هم زدن همه پيشفرضها و معادلات گذشته خويش، از سلطان بازار با سلاح كاهش قيمتها به دنبال افزايش سهم خود در بازار بوده است و نابودي صنعت شيل با هر هزينهاي، در كانون تمركز برنامههاي آنان قرار دارد.
اما همچنان، نقاط روشني براي عربستان سعودي وجود دارد؛ چراكه آنان در دو سال گذشته، سهم بازار خود را در تجارت نفت يك درصد افزايش دادهاند. هرچند با تصميم رهبران اوپك به تثبيت يا كاهش توليد نفت در چارچوب نشستالجزاير، به زودي بايد آنان اين يك درصد رشد را كه با دشواري بسياري نيز به دست آوردهاند، در اختيار رقبا قرار دهند؛ اتفاقي كه بيترديد براي رهبران رياض كه با بحرانهاي داخلي و منطقهاي پيچيدهاي دست و پنجه نرم ميكنند، بسيار دشوار خواهد بود.
