بهناز قاسمی
در روزهاي اخير و همزمان با اجراي طرح بانك مركزي در خصوص كاهش نرخ سود بانكي بازار طلا با افزايش قيمت غيرمنتظره مواجه شده است؛ همچنين به گفته منابع آگاه به موازات طلا، بازار ارز نيز تا هفته آينده به روند رشد خود ادامه خواهد داد.
هفته گذشته پيمان قرباني، معاون اقتصادي بانك مركزي در يك نشست خبري غيرمنتظره خبر از بخشنامه جديد اين بانك داد كه بر اساس آن بانكها ملزم ميشوند از 11 شهريور نسبت به رعايت نرخ سود سپرده يكساله 15 درصد اقدام كنند. در شرايط فعلي بانكها با نرخهاي سودي بالاي 20 درصد اقدام به جذب سپرده ميكنند و به اين ترتيب يك رقابت منفي در بانكهاي خصوصي و دولتي براي جذب سپرده ايجاد شد. در حال حاضر نقدينگي كل بيش از هزار و 300 هزار ميليارد تومان است كه حدود 500 هزار ميليارد تومان آن مربوط به حسابهاي كوتاهمدت و تقريباً عددي به همين ميزان نيز در حسابهاي بلندمدت قرار گرفته است.
با ابلاغ بخشنامه «سفت و سخت» بانك مركزي، سپردههاي كوتاهمدت در معرض بيشترين تغيير قرار ميگيرد، از اين رو طي هفته اخير بانكهايي كه بيشترين سود را به سپردهها پرداخت ميكردند به شدت با ازدحام متقاضي مواجه شدند و برخي ديگر كه قدرت ريسكپذيري بيشتري دارند به سمت ساير بازارها مانند ارز و سكه حركت كردند، به طوري كه در روزهاي اخير قيمت يورو و دلار و طلا به دليل افزايش تقاضا با افزايش قيمت مواجه شد.
با ابلاغ بخشنامه كاهش نرخ سود، بسياري از كارشناسان بازار ارز را به عنوان نخستين بازار پذيراي نقدينگي جديد ناشي از خروج سپرده از بانكها ارزيابي ميكردند، اما گويا بازار رخوتزده طلا و جواهر به يكباره شاهد افزايش قيمت غيرمتعارف بوده است.
روز گذشته بنا بر اعلام رئيس اتحاديه طلا و جواهر هر گرم طلاي 18 عيار با قيمتي بيش از 120 هزار تومان در بازار تهران خريد و فروش شده كه اين قيمت در پنج سال گذشته يك ركورد محسوب ميشود. هر چند برخي كارشناسان و فعالان اقتصادي طوفان اخير امريكا و تحولات اقتصادي پيرامون آن را به عنوان مهمترين دليل افزايش يكباره قيمت جهاني طلا و به تبع آن رشد قيمت در بازارهاي تهران ارزيابي ميكنند، اما نميتوان موضوع حركت نقدينگي از بازار پول به بازار طلا و جواهر را ناديده گرفت. به گفته كارشناسان اقتصادي، بالا رفتن ارزش يورو در مقابل دلار باعث شده كه ارزش دلار كاهش پيدا كند و در نتيجه قيمت طلا با توجه به كاهش ارزش دلار بالا رفته است و به بيش از هزار و 322 دلار رسيده است. از سوي ديگر طوفان اخير آنقدر در اقتصاد منطقه امريكا اثر گذاشته كه ارزش دلار تضعيف شده و از طرفي چون اين طوفان در تگزاس اتفاق افتاده باعث شده خيلي از شاخصهاي ارزش سهام در آن منطقه به شدت كاهش پيدا كند.
طوفان امريكا در حالي به عنوان دليل جهش قيمت طلا مطرح شده كه طوفان بخشنامه بانك مركزي باعث شده بانكها براي جذب هر چه بيشتر سپرده در مدت تعيين شده به تكاپو بيفتند. رشد نقدينگي در چهار سال اخير به قدري گسترده بوده كه يكي از چالشهاي و دلايل پيش روي بانك مركزي براي كاهش محتاطانه نرخ سود احتمال برونريزي اثرات ناشي از حركت نقدينگي موجود در سپردهها بوده است.
به هر حال بانك مركزي بعد از يك تلاش ناموفق در سال 94 اينبار تصميم گرفت به هر شكل ممكن نرخ سود سپرده يك ساله 15 درصد را در نظام بانكي تثبيت كند. اعمال سياستهاي پولي به عنوان يكي از مهمترين ابزارهاي اصلي و اساسي دولت در اصلاح شاخصهاي اقتصاد كلان به شمار ميرود كه با نظارت بر بهره بانكي و عرضه پول سروكار دارند. بنا بر اختيارات بانك مركزي تغيير در نرخ سود بانكي از جمله ابزارهايي است كه بانك مركزي براي اجراي سياست پولي استفاده ميكند.
در حال حاضر به نظر ميرسد برخلاف انتظارها نقدينگي موجود در بانكها خيلي زود شروع به حركت در بازارهاي ديگر كرده و شايد پيشبيني اثرات تورمي ناشي از طوفان حركت نقدينگي در بازار ارز امروز جاي خود را به كابوسي در بازار ركودزده طلا و جواهر داده است.
كسب درآمد دولت از افزايش قيمت يورو و دلار
همچنين يك منبع آگاه در گفتوگو با «جوان» از اقدامات اخير دولت در افزايش قيمت ارز خبر داد و گفت: به دليل ضربالاجل مجلس، بانك مركزي موظف است طي ۱۰ روز آينده تكليف سپردهگذاران مؤسسات مالي غيرقانوني را روشن كند؛ از اينرو با بالا رفتن قيمت ارز در ايام رونق سفرهاي تابستاني، دولت به راحتي ميتواند ارزهاي خود را با قيمت بالا عرضه و درآمد كسب كند تا در ۱۰ روز آينده پول سپردهگذاران را از محل درآمدهاي خود بپردازد تا در روزهاي آغازين دولت دوازدهم تجمع سپردهگذاران جمعآوري شده و به آرامش برسد. همچنين وزارت صنعت و تجارت نيز در مدت يك هفته اخير، عرضه ارز مبادلهاي به توليدكنندگان را محدود كرده و با افزايش تقاضا قيمتها بالا رفته است.
اين منبع آگاه افزود: پيشبيني ميشود اين روند رشد قيمتها تا يك هفته آينده همچنان ادامه داشته باشد تا دولت بتواند ارزهاي موجود بانك مركزي را با قيمت بالا در بازار بفروشد و كسب درآمد كند. به موازات بازار ارز، بازار طلا نيز همچنان رونق خواهد داشت.
